Miasto w ujęciu systemowym

Main Article Content

Jerzy J. Parysek

Abstrakt

Od czasu sformułowania przez L. von Bertalanffy’ego ogólnej teorii systemów badaną oraz kształtowaną rzeczywistość, jeśli tylko jest funkcjonalną całością, traktuje się jako system. Koncepcja systemowa wydaje się szczególnie użyteczna w przypadku badania i planowania rozwoju oraz funkcjonowania jednostek terytorialnego podziału kraju, w tym także miast. Doceniając rolę ujęcia systemowego w badaniach poznawczych oraz planowaniu rozwoju społeczno-gospodarczego i przestrzennego, przedstawia się trzy modele systemowe, w których miasto traktowane jest jako: (1) terytorialny system społeczny, (2) ekosystem oraz (3) organizm. I choć każdy z tych modeli może mieć efektywne zastosowanie na wielu etapach różnych działań planistycznych i koordynacyjnych, to jednak miasto traktowane jako terytorialny system społeczny wykazuje szczególną użyteczność przy określaniu przedmiotu działań planistycznych, zarówno w planowaniu społeczno-gospodarczym, jak i przestrzennym, model miasta-ekosystemu – przy planowaniu zagospodarowania przestrzennego, formułowaniu kierunków polityki urbanistycznej i ekologicznej oraz kształtowaniu środowiska życia, natomiast model miasta-organizmu – w planowaniu oraz koordynacji rozwoju społeczno-gospodarczego i przestrzennego, a także przy wyznaczaniu kierunków polityki miejskiej. To ostatnie ujęcie może ponadto odegrać szczególną rolę w dostosowaniu poziomu rozwoju infrastruktury miejskiej oraz struktury przestrzenno-funkcjonalnej miasta do potrzeb mieszkańców oraz ich aktywności czasowej.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Dział
Wprowadzenie

Bibliografia

  1. Atkinson, M. (1996), Developing Indicators of Sustainable Development: Lessons from Sustainable Seattle, Environment Impact Assessment Review 16: 337-350.
  2. Berry, B.J.L. (1964), Cities as Systems within Systems of Cities, Papers and Proceedings of the Regional Science Association 13: 147-163.
  3. Bertalanffy, L. von (1950), An Outline of General System Theory, British Journal of the Philosophy of Science 1(2): 134-165.
  4. Bertalanffy, L. von (1968), General System Theory: Foundations, Development, Application, G. Braziller, New York.
  5. Bertalanffy, L. von (1976), Historia rozwoju i status ogólnej teorii systemów, [w:] Klir, G.J. (red.), Ogólna teoria systemów, WNiT, Warszawa: 27-47.
  6. Chojnicki, Z. (2011), Systemy społeczne jako przedmiot geografii społeczno-ekonomicznej, [w:] Mierzejewska, L., Wdowicka, M. (red.), Współczesne problemy rozwoju miast i regionów, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań: 31-47.
  7. Chojnicki, Z. (1989), Koncepcja terytorialnego systemu społecznego, Przegląd Geograficzny 60(3): 491-510.
  8. Chojnicki, Z. (1990), Współczesne problemy gospodarki przestrzennej, Biuletyn KPZK PAN 146: 203-219.
  9. Chojnicki, Z. (1999), Koncepcja terytorialnego systemu społecznego, [w:] Czyż, T. (red.), Podstawy metodologiczne i teoretyczne geografii, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.
  10. Chojnicki, Z., Czyż, T. (1978), Analiza systemowa w geografii, Czasopismo Geograficzne 49(3): 265-286.
  11. Cortese, A.J. (1995), The Rise, Hegemony and Decline of the Chicago School of Sociology (1892-1945), Social Science Journal 32: 235-254.
  12. Czyż, T. (2009), Koncepcja aglomeracji miejskiej i obszaru metropolitalnego w polskiej geografii miast, [w:] Maik, M. (red.), Aglomeracje w Polsce na przełomie XX i XXI wieku. Problemy rozwoju, przekształceń strukturalnych i funkcjonowania, Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy, Bydgoszcz: 15-30.
  13. Funck, R.H., Blum, U.H. (1987), Urban Change: A Changing Process, [w:] van den Berg, L., Burns, L.S., Klassen, L.H., Spatial Cycles, Gower, Aldershot 1987.
  14. Gale S., Atkinson, M. (1979), On the Set Theoretical Foundation of the Regionalization Problem, [w:] Gale, S., Olson, G. (eds.), Philosophy in Geography, D. Reidel, Dordrecht.
  15. Ganti T. (1986), Podstawy życia, WP, Warszawa.
  16. Haken, H. (1993), Synergetic as a Theory of Creativity and Its Planning, [w:] Andersson, A. E., et al. (eds.), The Cosmo-creative Society: Logistical Networks in Dynamic Economy, Springer Verlag, Berlin.
  17. Horst, A. (1976), Ekologia człowieka, WP, Warszawa.
  18. Jackowiak, B. (1999), Miasto jako układ ekologiczny, [w:] Kompendium wiedzy o ekologii, PWN, Warszawa-Poznań.
  19. Jacobs, J. (1961), The Death and Life of Great American Cities, Random House and Vintage Books, New York.
  20. Korcelli, P. (1974), Teoria rozwoju struktury przestrzennej miast, KPZK PAN 45, PWN, Warszawa.
  21. Krzyżanowski, L. (1985), Podstawy nauki zarządzania, PWN, Warszawa.
  22. Kunicki-Goldfinger, W.J.H. (1978), Podstawy biologii, PWN, Warszawa.
  23. Macias, A. (2008), Badanie przepływów materii i energii w krajobrazie miejskim. Klasyfikacja krajobrazu. Teoria i praktyka, Problemy Ekologii Krajobrazu 20: 243-250.
  24. Maik, W. (2008), Ewolucje teoretyczno-metodologiczne studiów miejskich w świetle zmieniających się konceptualizacji miasta, [w:] Parysek, J., Stryjakiewicz, T. (red.), Region społeczno-ekonomiczny i rozwój regionalny, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań: 77-90.
  25. Mierzejewska, L. (2009), Rozwój zrównoważony miasta: zagadnienia poznawcze i praktyczne, WN UAM, Seria Geografia 86, Poznań.
  26. Odum, E. (1982), Podstawy ekologii, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa.
  27. Pacione, M. (2009), Urban Geography: A Global Perspective, Routledge, Abingdon.
  28. Parysek, J. (2005), Miasta polskie na przełomie XX i XXI wieku: rozwój i przekształcenia strukturalne, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.
  29. Parysek, J. (2006), Wprowadzenie do gospodarki przestrzennej, WN UAM, Poznań.
  30. Parysek, J. (2008), Procesy suburbanizacji w aglomeracji poznańskiej, [w:] Kaczmarek, T., Mazgajski, A. (red.), Powiat poznański. Jakość przestrzeni i jakość życia, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań: 71-90.
  31. Parysek, J. (2008), Suburbanizacja i dezurbanizacja: dwa bieguny polskiej urbanizacji, [w:] Parysek, J., Stryjakiewicz, T. (red.), Region społeczno-ekonomiczny i rozwój regionalny, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań: 261-286.
  32. Parysek, J. (2009), Aglomeracje miejskie, [w:] Maik, M. (red.), Aglomeracje w Polsce na przełomie XX i XXI wieku. Problemy rozwoju, przekształceń strukturalnych i funkcjonowania, Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy, Bydgoszcz: 31-54.
  33. Parysek, J. (2010), Rozwój miast a polityka miejska w Polsce po 1989 roku, [w:] Ciok, S., Migoń, P. (red.), Przekształcenia struktur regionalnych, Aspekty społeczne, ekonomiczne i przyrodnicze, Uniwersytet Wrocławski, Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego, Wrocła[w:] 117-132.
  34. Parysek, J., Mierzejewska, L. (2005), Między dezurbanizacja a reurbanizacją, [w:] I. Jażdżewska (red.), Współczesne procesy urbanizacji i ich skutki, Wyd. UŁ, Łódź: 47-56.
  35. Parysek, J., Mierzejewska, L. (2005), Two Stages in Postwar Urbanisation in Poland: From Socialist to Postmodern Urbanisation, [w:] Murayama, Y, Du, G. (eds.), Cities in Global Perspective: Diversity and Transition, Rikkyo University with IGU Urban Commission, Tokyo: 72-82.
  36. Parysek, J., Mierzejewska, L. (2013), Życie miasta. Studium Poznania. Miasto i jego mieszkańcy, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.
  37. Parysek, J., Mierzejewska, L. (2014), Życie miasta. Studium Poznania. Infrastruktura miejska, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.
  38. Parysek, J., Toelle, A. (eds.), (2007), Urban Development and Urban Governance, Quaestiones Geographicae 26 B, WN UAM, Poznań.
  39. Parysek, J.J. (2010), Urban Development Policy of the European Union and the Discretionary Nature of Polish Spatial Planning, [w:] Churski, P., Ratajczak, W. (eds.), Regional Development and Regional Policy in Poland: First Experiences and new Challenges of the European Union Membership, Part I, KPZK PAN, Studia Regionalia 27(1), Warszawa: 172-184.
  40. Pęski, W. (1999), Zarządzanie zrównoważonym rozwojem miast, Arkady, Warszawa.
  41. Sadowski, B., Chmurzyński, J.A. (1989), Biologiczne mechanizmy zachowania, PWN, Warszawa.
  42. Soja, E. (1978), The Political Organization of Space, Commission on College Geography, Res. Paper, 8.
  43. Szczepański, M.S. (2002), Miasto i przestrzeń w perspektywie socjologicznej, Scholar, Warszawa.
  44. Zimny, H. (1990), Uwarunkowania ekologiczne i funkcjonowanie przyrody miasta, [w:] Środowisko przyrodnicze Warszawy, PWN, Warszawa.