Keywords
impartial court
annulment of a judgment
civil proceedings
How to Cite
Number of views: 266
Number of downloads: 142
Abstract
The article assesses the compatibility of the solution adopted by the legislator in Article 386 para. 5 of the Polish Code of Civil Procedure (CCP) with the standards of an ‘impartial’ court as defined in Article 6 of the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms (ECHR). The article aims to answer the question of whether the re-examination of a case by a court that has already expressed its opinion on the matter meets the requirements of court impartiality under the norms of the ECHR, and how national courts should interpret Article 386 para. 5 CCP, and which procedural instruments may be utilized by parties to ensure compliance with the ECHR standards. Currently, the provisions of Article 386 § 5 of the CCP fail to meet the test of objective impartiality as required by Article 6 of the ECHR, insofar as they establish,as a general rule, the possibility of a case being re-examined by the same court. An ECHR-compliant interpretation of this provision presupposes a broad understanding of the criterion precluding re-examination of the case by the same court, encompassing a variety of circumstances, both of a personal nature and those involving other types of impediments. The responsibility for making this assessment lies with the appellate court. Only such an interpretation of Article 386 para. 5 of the CCP can ensure its coherence with the standards developed in the case law of the Strasbourg Court, and thus its compatibility with Article 6 of the ECHR.
References
Allerhand, M. (1936). Nierozpoznanie istoty sprawy. Przegląd Prawa Cywilnego, 22–23, 705–720.
Bodio, J., i Graliński, W. (2016). Znaczenie zasady równouprawnienia stron w procesie cywilnym. Studia Iuridica Lublinensia, 25(1), 263–275. DOI: https://doi.org/10.17951/sil.2016.25.1.251
Broniewicz, W. (1997). Kognicja sądu drugiej instancji w razie nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji lub nierozpoznania przez ten sąd istoty sprawy. Przegląd Sądowy, 4, 27–35.
Cieślak, S. (2021). Środki zaskarżenia po rocznym obowiązywaniu nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego z 4.07.2019 r. – zagadnienia wybrane. W: M. Dziurda i T. Zembrzuski (red.), Praktyka wobec nowelizacji postępowania cywilnego. Konsekwencje zmian (s. 423–446). Wolters Kluwer.
Drozdowicz, K. (2019). Wpływ zmian w przepisach o apelacji na rozpoznanie sprawy przed sądem drugiej instancji. W: G. Jędrejek, S. Kotas i F. Manikowski (red.), Postępowanie cywilne – wprowadzone i projektowane zmiany 2019. Wolters Kluwer; Lex.
Ereciński, T. (2012). Komentarz do art. 386. W: T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wolters Kluwer. Lex.
Ereciński, T. (2020). Apelacja w postępowaniu cywilnym. Wolters Kluwer.
Góra-Błaszczykowska, A. (2010). „Rzetelne postępowanie przed sądem” według Trybunału Konstytucyjnego. W: Jus et Remedium. Księga jubileuszowa Profesora Mieczysława Sawczuka. Wolters Kluwer; Lex.
Góra-Błaszczykowska, A. (2019). Ekspertyza na temat projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw – druk sejmowy nr 3137. Pobrane 12 września 2019, z: https://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/opinieBAS.xsp?nr=3137
Góra-Błaszczykowska, A. (2021). Środki zaskarżenia w procesie cywilnym po 7.11.2019 r. W: M. Białecki, S. Kotas-Turoboyska, F. Manikowski i E. Szczepanowska (red.), Nowelizacja postępowania cywilnego. Wpływ zmian na praktykę sądową (s. 191–212). Wolters Kluwer.
Grzegorczyk, P., i Weitz, K. (2016). Komentarz do art. 45 Konstytucji. W: M. Safjan i L. Bosek (red.), Konstytucja RP. Tom 1: Komentarz do art. 1–86. C. H. Beck; Legalis.
Gudowski, J. (2011). Pogląd na apelację. W: J. Gudowski i K. Weitz (red.), Aurea praxis aurea theoria. Księga pamiątkowa ku czci prof. T. Erecińskiego. Wolters Kluwer; Lex.
Kociubiński, J. (2011). Dostęp do niezawisłego i bezstronnego sądu jako element prawa do rzetelnego procesu karnego w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W: Nowa kodyfikacja prawa karnego (tom 27, s. 127–149). Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Krzemiński, Z. (2006). Wnoszenie apelacji cywilnej. C. H. Beck.
Łazarska, A. (2012). Rzetelny proces cywilny. Wolters Kluwer.
Łazarska, A. (2017). Zmiana składu sądu w przypadku uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania – uwagi na tle art. 385 § 5 k.p.c. W: M. Tomalak (red.), Ius est a iustitia appellatum. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Tadeuszowi Wiśniewskiemu (s. 304–318). Wolters Kluwer.
Mendrek, A. (2017). Konsekwencje modelu apelacji ograniczonej w postępowaniu uproszczonym. Internetowy Przegląd Prawniczy Towarzystwa Biblioteki Słuchaczów Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1, 23–30. https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/35d4de9a-8e1d-4c6f-8561-e61074b2c151/content
Mendrek, A. (2023). Zarzut nierozpoznania istoty sprawy. W: M. Rzewuski (red.), Zarzuty apelacyjne w procesie cywilnym (s. 309–346). Wolters Kluwer.
Michalska-Marciniak, M. (2020). Komentarz do art. 386. W: T. Zembrzuski (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Koszty sądowe w sprawach cywilnych. Dochodzenie roszczeń w postępowaniu grupowym. Przepisy przejściowe. Komentarz do zmian. Wolters Kluwer; Lex.
Oklejak, A. (1994). Apelacja w procesie cywilnym. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Partyk, A. (2019). Should the same judge hear over again a case when it is referred back for reconsideration? Comments on new version of article 386 § 5 of Polish Civil Procedure Code. The Journal of Legal and Administrative Studies, 2, 16–22.
Partyk, A. (2024). Komentarz do art. 386. W: O. M. Piaskowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 1–505(39) (tom 1, s. 886). Wolters Kluwer.
Piaskowska, O. M. (2016). Podstawy uchylenia orzeczenia z art. 386 § 4 k.p.c. W: D. Kotłowski (red.), Skarga kasacyjna. Zażalenie do Sądu Najwyższego na podstawie art. 394(1) § 1(1) k.p.c. (s. 208–225). Wolters Kluwer.
Piaskowska, O. M. (2021). Stwierdzenie naruszenia Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i jego skutki w polskim procesie cywilnym. Wolters Kluwer.
Piekarski, M. (1964). Pozbawienie strony możliwości obrony swych praw w postępowaniu cywilnym. Wydawnictwo Prawnicze.
Rylski, P. (2011). Środki odwoławcze i środki zaskarżenia w postępowaniu cywilnym w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Instytut Wymiaru Sprawiedliwości.
Siedlecki, W. (red.). (1986). System prawa procesowego cywilnego: Tom 3. Zaskarżanie orzeczeń sądowych. Ossolineum.
Skąpski, J. (1934). Przyczynek do wyjaśnienia pojęcia „nierozpoznanie sprawy”. Przegląd Prawa Cywilnego, 8, 227–230.
Studzińska, J. (2015). Skuteczność udzielonej ochrony sądowej a brak odroczenia rozprawy przy pouczeniu o możliwości działania przez pełnomocnika w świetle obrony swoich praw. Studia Prawnicze KUL, 1, 143–150.
Tauber, J. (1933). Istota sprawy z § 2 art. 408 k.p.c. Głos Prawa, 9, 530–534.
Tomaszewski, T. (2020). Prawo do obrony jako gwarancja rzetelnego procesu karnego. Prokuratura i Prawo, 6, 117–139.
Weitz, K. (2007). Postępowanie toczące się na skutek zażalenia a art. 386 § 5 k.p.c. Palestra, 3–4, 264–269.
Weitz, K. (2013). Orzeczenia sądu II instancji. W: T. Ereciński i J. Gudowski (red.), System prawa procesowego cywilnego: Tom 3. Środki zaskarżenia. Wolters Kluwer; Lex.
Wiśniewski, T. (1996). Apelacja i kasacja. Nowe środki odwoławcze w postępowaniu cywilnym. Librata.
Wiśniewski, T. (2013). Nierozpoznanie istoty sprawy. W: T. Ereciński i J. Gudowski (red.), System prawa procesowego cywilnego: Tom 3. Środki zaskarżenia. Wolters Kluwer; Lex.
Wiśniewski, T. (2012). W. H. Dolecki i T. Wiśniewski (red), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz (tom 2). Wolters Kluwer; Lex.
Zembrzuski, T. (2017). Nieważność postępowania w procesie cywilnym. Wolters Kluwer; Lex.
Zembrzuski, T. (2018). Dokąd zmierza apelacja w postępowaniu cywilnym. Państwo i Prawo, 73(4), 60–61.
Żak, M. (2020). Prawo do sądu jako element zasady dobrego rządzenia w orzecznictwie z zakresu praw człowieka. Palestra, 2, 72–82.
License
Copyright (c) 2025 WPiA UAM
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.