Collapse, merger, and reactivation: The transformational trajectories of Polish football clubs after 1989
Journal cover Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, volume 88, no. 2, year 2026
PDF (Język Polski)

Keywords

sports clubs
transformation
social change
economy
sport

How to Cite

Mańkowski, D., Lenkiewicz, T., & Kossakowski, R. (2026). Collapse, merger, and reactivation: The transformational trajectories of Polish football clubs after 1989. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny I Socjologiczny, 88(2), 289–310. https://doi.org/10.14746/rpeis.2026.88.2.17

Number of views: 0


Number of downloads: 0

Abstract

Despite the extensive scholarship on Poland’s post-1989 systemic transformation, the trajectories of sports organizations remain insufficiently examined in social research. This article addresses that gap by analysing how political, economic, and institutional change affected football clubs rooted in the state-enterprise sport model under state socialism. Its aim is to reconstruct and compare the transformational trajectories of three clubs: GKS Zagłębie Wałbrzych, LKS Igloopol Dębica, and BKS Lechia Gdańsk. They shared a multi-section structure and dependence on industrial or institutional patrons in the Polish People’s Republic, but differed in local economic conditions, social resources, and subsequent paths of reconstruction. The study adopts a qualitative case-study design based on desk research, including scholarly literature, historical studies, press materials, online sources and publications devoted to the clubs under analysis. The findings show that deindustrialization and the deinstitutionalization of sport disrupted established mechanisms of financing, undermined access to infrastructure, generated debt, and led to mergers, collapse or organizational restructuring. Transformation therefore, meant not only a change in the rules of sports management, but also a profound reconfiguration of relations between clubs, local economies, municipal authorities, and supporter communities. The cases demonstrate that there was no single model of transition for sports clubs. The depth of crisis and the possibility of reactivation depended on local economic structures, relations with local government, the symbolic importance of club tradition, and the mobilization of supporters. The article argues that a fuller understanding of the Polish transformation requires sport to be incorporated into broader analyses of systemic change.

https://doi.org/10.14746/rpeis.2026.88.2.17
PDF (Język Polski)

References

Bałtowski, M., i Miszewski, M. (2015). Transformacja gospodarcza w Polsce. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Brzostowski, E. (1988). Geneza KRP Igloopol. W: K. Bajan (red.), Kombinat Rolno-Przemysłowy Igloopol (s. 11–33). Akademia Nauk Społecznych Warszawa.

Burdyka, K., i Mańkowski, D. (2023). Strategie przetrwania klubów sportowych po 1989 roku. Propozycja modelu analitycznego. Acta Univesitatis Lodziensis Folia Sociologica, 84, 35–57.

Bugajski, A. (2020). Imperium Wielkiego Eda. U niektórych budził strach. Przegląd Sportowy. https://www.onet.pl/sport/przeglad-sportowy/edward-brzostowski-tworca-potegi-igloopolu-debica-i-byly-prezes-pzpn-zmarl-w-wieku-85/kn8r1ft,5e4c2379

Czado, P. (2020). Zieloni. Szombierki, niezwykły śląski klub. Wydawnictwo Żwakowskie. Centrum Nauki, Kultury i Sztuki Stara Kopalnia (b.d). Historia Kopalni. Pobrane 7 kwietnia 2024, z: starakopalnia.pl

Dmowski, S. (2013). Polityczna historia polskiej piłki nożnej – wprowadzenie do tematyki badawczej. e-Politikon, 8, 89–108.

Dołzbasz, S., i Mucha, P. (2015). Wykorzystanie terenów pogórniczych na przykładzie Wałbrzycha. Studia Miejskie, 17, 105–118.

Dudek, A. (2023). Polityczna historia transformacji. Scholar.

Everett, J. (2022). Wałbrzych: A microcosm of post-communist transition. International Journal of Social Science And Human Research, 5(7), 3051–3062.

Gadowska, K., i Rymsza, M. (2017). Od socjologii transformacji do socjologii sfery publicznej. Nowe możliwości syntezy wiedzy o zmianie systemowej. Studia Socjologiczne, 4(227), 19–47.

Gebert, J. (1970). Z gdańskich boisk i stadionów. Wydawnictwo Morskie.

Główny Urząd Statystyczny. (2023). Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2024. www.stat.gov.pl

Golinowska, S. (2018). O polskiej biedzie w latach 1990–2015. Definicje, miary i wyniki. Scholar.

Gutowski, A. (1965). Drogi rozwoju kultury fizycznej w Polsce Ludowej w latach 1944–1965. Sport i Turystyka.

Jaśniak. K. (2022). Zapomniane kluby polskiej ekstraklasy. Igloopol Dębica. Pobrane 11 marca 2024 z: https://www.laczynaspilka.pl/aktualnosci/aktualnosci/zapomniane-kluby-polskiej-ekstraklasy-igloopol-debica

Kapa, P. (2017). Ekstraklasa nie zapomina #1-IGLOOPOL DĘBICA. Watch-esa. Pobrane 7 kwietnia 2024, z: www.watch-esa.pl/2017/01/06/ekstraklasa-nie-zapomina-igloopol-debica

Karpiński, A., Paradysz, S., Soroka, P., i Żółtkowski, W. (2013). Jak powstawały i upadały zakłady przemysłowe w Polsce (1946–2012). Muza.

Karpiński, A., Paradysz, S., Soroka, P., i Żółtkowski, W. (2015). Od uprzemysłowienia w PRL do deindustrializacji kraju. Losy zakładów przemysłowych po 1945 roku. Muza.

Kolasa-Nowak, A. (2015). Socjologia historyczna polskich zmian społecznych. Od powstania Solidarności do transformacji systemowej. Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Annales I – Philosophy and Sociology, 40(2), 19–35.

Kossakowski, R. (2011). Solidarność na zielonej murawie. W: K. Ciechorska-Kulesz, R. Kossakowski i P. Łuczeczko (red.), Kultura Solidarności. Socjologiczno-antropologiczne analizy kulturowego dziedzictwa „Solidarności” (s. 343–358). Orbis Exterior.

Kossakowski, R. (2017). Od chuliganów do aktywistów. Polscy kibice i zmiana społeczna. Universitas.

Kossakowski R., Nosal P., i Woźniak W. (2020). Politics, ideology and football fandom: The transformation of modern Poland. Routledge.

Krawczyk, Z. (1992). Sport in the era of structural changes: The example of Eastern Europe. International Review for Sociology of Sport, 27(1), 89–98.

Krawczyk, Z. (1997). Struktura i przeobrażenia organizacji sportowych w Polsce. Wychowanie Fizyczne i Sport, 1–2, 267–277.

Leyk, A., i Wawrzyniak, J. (2020). Cięcia. Mówiona historia transformacji. Krytyka Polityczna. Magdziak, G., i Pułka, J. (1988). KRP Igloopol – koncepcja i praktyka integracji. W: H. Dowda (red.), Powiązania rolnictwa z przemysłem (s. 37–45). Akademia Nauk Społecznych; Instytut Polityki Rolnej; Kombinat Rolno-Przemysłowy „Igloopol”.

Mańkowski, D. (2018). Polski Związek Sportowy jako organizacja w teorii pól Fligsteina i McAdama. Acta Universitatis Lodziensis Folia Sociologica, 65, 27–40.

Mańkowski, D. (2020). Sport in the time of transformation in Poland. Gdańsk case study. Acta Universitatis Lodziensis Folia Sociologica, 75, 101–120.

Nalewajko, E., i Post, B. (2021). Iluzja demokracji bezpośredniej. Z doświadczeń transformacji ustrojowej w Polsce. Scholar.

Nawrocki, K., i Kordek, M. (2013). Lechia–Juventus. Więcej niż mecz. Bernardinum.

Pasko, A. (2012). Sport wyczynowy w polityce państwa 1944–1989. Avalon.

Piątek, E. (1996). Historia kopalni węgla kamiennego Julia [Fuchs, Biały Kamień, Thorez]. Die Böhm Chroniki. Pobrane 9 kwietnia 2024, z: www.boehm-chronik.com/bergbau/julia

Piątek, E., i Piątek, Z. (2005). Portrety polskich kopalń: kopalnia węgla kamiennego „Thorez”-„Julia” w Wałbrzychu (1561–1996). Przegląd Górniczy, 61(10), 53–62.

Plęs, A. (2020). Edward Brzostowski (1935–2020). Znał szpiega Ałganowa, pił wódkę z Gorbaczowem. W wolnej Polsce został burmistrzem Dębicy. Nowiny24.pl. Pobrane 8 kwietnia 2024, z: https://plus.nowiny24.pl/edward-brzostowski-19352020-znal-szpiega-alganowa-pil-wodke-zgorbaczowem-w-wolnej-polsce-zostal-burmistrzem-debicy/ar/c15-14958820

Porwit, K., i Kozłowski, P. (2000). Współczesne przemiany systemowe w Polsce. Ich czynniki sprawcze i perspektywy. Instytut Nauk Ekonomicznych PAN.

Warzocha, K. (2020). Górnik Wałbrzych. Martwy oddech wielkiego futbolu. Weszło.com. Pobrane 8 kwietnia 2024, z: https://weszlo.com/2020/09/18/gornik-walbrzych-historia-kryzys-reportaz

Wąsowicz, J. (2006). Biało-zielona „Solidarność”. O fenomenie politycznym kibiców gdańskiej Lechii 1981–1989. Oficyna Wydawnicza Finna.

Wiśniewski, M. (2010). GKS Zagłębie Wałbrzych: Historia zobowiązuje. Naszemiasto.pl. Pobrane 8 kwietnia 2024, z: https://walbrzych.naszemiasto.pl/gks-zaglebie-walbrzych-historia-zobowiazuje/ar/c2-707042

Wojewódzki Urząd Statystyczny. (1994). Województwo i miasto Wałbrzych w liczbach 1990–1993. WUS.

Wryk, R. (2016). Sport i wojna. Losy polskich olimpijczyków w latach drugiej wojny światowej. Wydawnictwo Nauka i Innowacje.