Abstract
Compliance with the principle of equality is undoubtedly one of the fundamental conditions for just punishment. The discrepancies in the judgments of common courts regarding the penalties imposed provided the impetus for examining the role of the principle of equality in criminal law and the methods available to the Supreme Court and common courts for achieving it at the sentencing stage. Attention was also drawn to the multiplicity of factors influencing or capable of influencing the determination of a sentence, including the significant role played by substantive and procedural law regulations in this process, as well as the judge as the decision-maker in this regard. The analysis of the regulations currently in force within the Polish legal system allowed for the identification of a broad and varied catalogue of instruments, such as the statement of reasons for a judgment, appellate review, a complaint against the judgment of an appellate court, a cassation appeal, and a resolution of the Supreme Court, whose application within both the Supreme Court and common courts can serve to unify sentencing case law. This provided the basis for concluding that the fundamental issue seems to be not the need to seek new tools, but rather judicial authorities’ awareness of the possibilities offered by the existing regulations and their ability to use them skilfully in practice.
References
Branicka, Z. (2023). Sposób powoływania orzecznictwa sądów powszechnych i Sądu Najwyższego a jakość uzasadnień postanowień w przedmiocie stosowania tymczasowego aresztowania w postępowaniu przygotowawczym. W: P. Karlik i B. Pilitowski (red.), Stosowanie tymczasowego aresztowania. Analiza praktyczna (s. 82–105). Wolters Kluwer.
Dadak, W. (2013). Wymiar kary a zasada równości. Uwagi na tle orzekania sankcji karnych. W: W. Górowski, P. Kardas, T. Sroka i W. Wróbel (red.), Zagadnienia teorii o nauczaniu prawa karnego. Kara łączna. Księga Jubileuszowa Profesor Marii Szewczyk (s. 68–80). Wolters Kluwer.
Dziga, K. (2019). Czy możliwe jest merytoryczne rozpoznanie skargi nadzwyczajnej w sprawach karnych? Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych, 23(2), 143–160.
Grochowski, M. (2015). Uchwały Sądu Najwyższego a jednolitość orzecznictwa. Droga do autopojetyczności systemu prawa? W: Studia i Analizy Sądu Najwyższego. Materiały naukowe (tom 1, s. 84–94). Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego.
Gudowski, J. (2015). Sąd Najwyższy. Pozycja ustrojowa, funkcje i zadania (spojrzenie sędziego cywilisty). Przegląd Sądowy, 11–12, 7–31.
Janiszewska, B. (2018). O jednolitości orzecznictwa jako wartości systemowej. Przegląd Sądowy, 11–12, 135–155.
Kaczmarek, T. (2017). Ogólne dyrektywy sądowego wymiaru kary. W: T. Kaczmarek (red.), System prawa karnego: Tom 5. Nauka o karze. Sądowy wymiar kary (s. 191–276). C. H. Beck.
Kardas, A., i Kardas, P. (2019). Zasada równości w prawie karnym (zarys problematyki), Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych, 23(1), 7–43.
Kaspar, J. (2018). Sentencing Guidelines versus freies richterliches Ermessen – Empfiehlt sich eine Reform des Strafzumessungsrechts, Gutachten C zum 72. Deutschen Juristentag. C. H. Beck.
Kaspar, J. (2020). Sentencing guidelines vs. free judicial discretion – Is German sentencing law in need of reform? W: K. Ambos (red.), Strafzumessung. Angloamerikanische und deutsche Einblicke/ Sentencing: Anglo-American and German insights (s. 337–352). Göttingen University Press.
Kozielewicz, W. (2014). Problematyka sądowego wymiaru kary w postępowaniach kasacyjnym oraz apelacyjnym przed Sądem Najwyższym. W: J. Majewski (red.), Dyrektywy sądowego wymiaru kary (s. 77–91). Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
Kwarciana, K. (2017). Jawność postępowania karnego z perspektywy bezpieczeństwa prawnego w świetle nowelizacji art. 357 k.p.k. z dnia 10 czerwca 2016 roku. Roczniki Nauk Prawnych, 27(2), 61–75.
Leszczyński, L. (2015). Jednolitość orzecznictwa jako wartość stosowania prawa. W: Studia i Analizy Sądu Najwyższego. Materiały naukowe (tom 1, s. 9–20). Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego.
Markiewicz, K. (2021). Zasady dotyczące podstaw orzekania. W: T. Ereciński i K. Lubiński (red.), System prawa procesowego cywilnego: Tom 4. Część 1. Postępowanie nieprocesowe (vol. 2, s. 1713–1806). Wolters Kluwer.
Masternak-Kubiak, M. (2014). Art. 183, komentarz. W: M. Haczkowska (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz (s. 428–518). LexisNexis.
Matras, J. (2024). Rozpoznawanie przez Sąd Najwyższy środków odwoławczych w postępowaniu karnym. Wolters Kluwer.
Meier, B.-D. (2015). Strafrechtliche Sanktionen. Springer.
Pietrzykowski, T. (2012). Intuicja prawnicza. W stronę zewnętrznej integracji teorii prawa. Difin.
Przybylski-Lewandowski, F. (2005). Uwagi o pojęciu „Linia orzecznicza”. Gdańskie Studia Prawnicze, 14(2), 167–174.
Przywora, B. (2020). Czy art. 32 Konstytucji RP (zasada równości) może stanowić samodzielny wzorzec kontroli w sprawach inicjowanych skargą konstytucyjną? Przyczynek do dyskusji, Przegląd Prawa Publicznego, 7–8, 166–181.
Rzucidło-Grochowska, I. (2015). Uzasadnienie orzeczenia sądowego w świetle jednolitości orzecznictwa. Zarys problematyki. W: Studia i Analizy Sądu Najwyższego. Materiały naukowe (tom 1, s. 62–72). Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego.
Sanetra, W. (2007). O pojęciu jednolitości orzecznictwa sądowego oraz sposobach jej zapewnienia. Przegląd Sądowy, 6, 5–25.
Sanetra, W. (2008). Swoboda decyzji sędziowskiej z perspektywy Sądu Najwyższego. Przegląd Sądowy, 11–12, 5–25.
Sanetra, W. (2013). Jednolitość orzecznictwa jako wartość sądowego stosowania prawa i rola Sądu Najwyższego w jej zapewnieniu. Przegląd Sądowy, 7–8, 9–29.
Steinborn, S. (2004). Formalne porozumienia karnoprocesowe w świetle konstytucyjnej zasady równości. Prokuratura i Prawo, 2, 22–51.
Streng, F. (1984). Strafzumessung und relative Gerechtigkeit, Eine Untersuchung zu rechtliche, psychologischen und soziologischen Aspekten ungleicher Strafzumessung. R. v. Decker’s Verlag.
Streng, F. (2019), Studien zu Strafbedürfnissen der Bevölkerung – Methoden und aktuelle Ergebnisse. W: J. Kaspar i T. Walter (red.), Strafen „im Namen des Volkes“?: zur rechtlichen und kriminalpolitischen Relevanz empirisch feststellbarer Strafbedürfnisse der Bevölkerung (s. 131–160). Nomos.
Strus, Z. (2013). Art. 22, komentarz. W: A. Górski (red.), Prawo o ustroju sądów powszechnych. Komentarz (s. 80–83). Wolters Kluwer.
Syryt, A. (2015). Pojęcie „utrwalonej linii orzeczniczej” w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. W: Studia i Analizy Sądu Najwyższego. Materiały naukowe (tom 1, s. 33–48). Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego.
Szczucki, K. (2021). Ustawa o Sądzie Najwyższym. Komentarz. Wolters Kluwer.
Świecki, D. (2016). Czynności procesowe obrońcy i pełnomocnika w sprawach karnych. Wolters Kluwer.
Świecki, D. (2024a). Art. 438, komentarz. W: D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz: Tom 2. Art. 425–673 (s. 168–200). Wolters Kluwer.
Świecki, D. (2024b). Art. 539a, komentarz. W: D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz: Tom 2. Art. 425–673 (s. 629–657). Wolters Kluwer.
Świecki, D. (2024c). Art. 523, komentarz. W: D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz: Tom 2. Art. 425–673 (s. 550–569). Wolters Kluwer.
Weigend, T. (2016). No news is good news: Criminal sentencing in Germany since 2000. Crime and Justice, 45(1), 83–106.
Wróbel, W., i Zoll, A. (2013). Polskie prawo karne. Część ogólna. Znak.
Zabłocki, S. (1996). Postępowanie kasacyjne a problem wymiaru kary. Palestra, 40(7–8), 6–12.
Zbrojewska, M. (2014). Rola i stanowisko prawne Sądu Najwyższego w procesie karnym. Lex.
Ziółkowski, M. (2015). Zasada równości w prawie. Państwo i Prawo, 70(5), 94–112.
License
Copyright (c) 2026 WPiA UAM

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
