Abstract
The article examines the usefulness of applying the concept of spatial justice and the postulate of the right to the countryside in social work in relation to communities living in rural areas. Due to the significant diversity of rural areas in Poland today, labeling social work as ‘rural’ can be challenging, misleading, and at times counterproductive because of the specific character of a given community in a particular spatial location that is not administratively classed as a city. The use of the adjective ‘rural’ when specifying actions undertaken within local diagnoses, and later when implementing social work methods, should be preceded by reflection on the actual attributes of the given area. This article proposes introducing of the concept of social work oriented towards spatial justice into theory and practice, in place of the terms ‘rural/urban social work’.
References
Babbie, E. (2005). Badania społeczne w praktyce. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bański, J. (2014). Współczesne typologie obszarów wiejskich w Polsce – przegląd podejść metodologicznych. Przegląd Geograficzny, 86(4), 441–470. DOI: https://doi.org/10.7163/PrzG.2014.4.1
Bednarowska, Z. (2015). Desk research – wykorzystanie potencjału danych zastanych w prowadzeniu badań marketingowych i społecznych. Marketing i Rynek, 7, 18–26.
Borodina, O. (2022). W kierunku konceptualizacji sprawiedliwości społecznej w przestrzeni wiejskiej Ukrainy. Wieś i Rolnictwo, 4(197), 35–47. DOI: https://doi.org/10.53098/wir042022/02
Čipin I., Klüsener, S., Recano, J., i Ulceluse, M. (2020). A long-term vision for the development of rural areas in Europe. Population and Policy Brief, 27.
Cywiński, A. (2023). Sprawiedliwość przestrzenna jako warunek inkluzji: perspektywa dzielności Irish Wheelchair Association. Niepełnosprawność i Rehabilitacja, 4, 78–88. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.3981
Cywiński, A. (2024). Sprawiedliwość przestrzenna w wybranych miastach w Polsce i za granicą (na przykładzie Dublina, Salzburga, Warszawy i Krakowa). Niepełnosprawność i Rehabilitacja, 2, 137–149. https://niepelnosprawnoscirehabilitacja.publisherspanel.com/article/548765/pl
Fedyuk, O., Homel, K., Jóźwiak I., Kindler, M., Kowalska, K., Kyliushyk, I., Lashchuk, I., Matuszczyk, K., i Tygielski, M. (2024). Fair work in the fields?: Ukrainian women working in agriculture in Poland / Godna praca w polu?: praca Ukrainek w rolnictwie w Polsce. EUI, RSC, Policy Brief, 18. Migration Policy Centre. https://hdl.handle.net/1814/77174
Fraser, N. (2005). Sprawiedliwość społeczna w epoce tożsamości: redystrybucja, uznanie, uczestnictwo. W: N. Fraser i A. Honneth, Redystrybucja czy uznanie? Debata polityczno-filozoficzna (s. 27–110). Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP.
Gonda-Soroczyńska, E. (2009), Czy to jeszcze wieś? Polskie krajobrazy wiejskie dawne i współczesne. Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego, 12, 178–190.
GUS. (2024). Obszary wiejskie w Polsce w 2022 r. GUS; Urząd Statystyczny w Olsztynie. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rolnictwo-lesnictwo/rolnictwo/obszary-wiejskie-w-polsce-w-2022-roku,2,6.html
Halamska, M. (2012). Polityka wobec wsi: dwuznaczność i dysfunkcje. W: M. Jarosz (red.), Instytucje: konflikty i dysfunkcje (s. 210–231). Oficyna Naukowa.
Hałasiewicz, A., i Poczta, W. (2024). Wstęp. W: A. Hałasiewicz i W. Poczta (red.), Polska wieś 2024. Raport o stanie wsi. 20 lat w Unii Europejskiej (s. 9–11). Scholar.
Komisja Europejska. (2021). Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Społeczno-Ekonomicznego i Komitetu Regionów pt. „Długoterminowa wizja dla obszarów wiejskich EU – W kierunku silniejszych, lepiej skomunikowanych, odpornych i zamożnych obszarów wiejskich do 2040 r.”. COM(2021) 345 final. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX:52021DC0345
Kudlińska, I. (2014). Socjologia a praktyka rozwiązywania problemów społecznych – między naukowymi a nieformalnymi teoriami problemów społecznych. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica, 50, 137–151. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-600X.50.08
Łuszczyńska, M. (2022). Pozytywna praca socjalna (PPS) – ku nowemu paradygmatowi metodycznemu w pracy socjalnej. Praca Socjalna, 2(37), 183–203. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.9037
Michalska, S. (2019). Rodzina wiejska w genderowej perspektywie, czyli o sytuacji kobiet. W: M. Halamska, M. Stanny i J. Wilkin (red.), Ciągłość i zmiana. Sto lat rozwoju polskiej wsi (tom 1, s. 287–321). Scholar. DOI: https://doi.org/10.53098/9788373839984
Madanipour A., Shucksmith M., i Brooks, E. (2021). The concept of spatial justice and the European Union’s territorial cohesion. European Planning Studies, 30(5), 1–18. DOI: https://doi.org/10.1080/09654313.2021.1928040
Muti, Ö. (red.). (2023). Regional population diversity and social cohesion in the local context. Population and Policy. Discussion Paper, 20. Pobrane 17 września 2025, z: https://population-europe.eu/research/discussion-papers/regional-population-diversity-and-social-cohesionlocal-context
Okrasa, W. (2016). Przestrzenne aspekty nierówności społecznych: sprawiedliwość przestrzenna a zróżnicowanie dobrostanu lokalnego – ewaluacja wpływu środków rozwojowych. Uniwersyteckie Czasopisma Socjologiczne, 15(2), 25–51.
Olech, A. (2019). Wartości, normy, wskazania etyczne. W: K. Frysztacki (red.), Praca socjalna. 30 wykładów (s. 118–133). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Supińska, J. (2014). Dylematy polityki społecznej. Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR.
Smagacz-Poziemska, M. (2019). Środowiska wiejskie – środowisko miejskie: realia socjalne. W: K. Frysztacki (red.), Praca socjalna. 30 wykładów (s. 183–197). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Soja, E. (2009). The city and spatial justice. Justice spatiale/Spatial justice, 1(1), 1–5. DOI: https://doi.org/10.5749/minnesota/9780816666676.003.0001
Szatur-Jaworska, B. (red.), (2024a). Dostępność usług społecznych dla osób starszych mieszkających w gminach wiejskich. Raport. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich.
Szatur-Jaworska, B. (2024b). Podsumowanie wyników badań. W: B. Szatur-Jaworska (red.), Dostępność usług społecznych dla osób starszych mieszkających w gminach wiejskich. Raport (s. 139–160). Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich.
Szpak, A. (2017). Prawo do miasta jako nowy kierunek rozwoju miast. Studia Miejskie, 25, 177–188. DOI: https://doi.org/10.25167/sm2017.025.11
Szukalski, P. (2024). Przemiany demograficzne a nieoczywiste wyzwania polityki społecznej w Polsce. Polityka Społeczna, 11–12, 13–18. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.8494
Śpiewak, R. (2012). Definiowanie kategorii „wieś” na początku XXI wieku, czyli o kłopotach badacza obszarów wiejskich. Wieś i Rolnictwo, 3(156), 30–45. DOI: https://doi.org/10.53098/wir.2012.3.156/02
Touraine, A. (2011). Myśleć inaczej (M. Byliniak, tłum.). Państwowy Instytut Wydawniczy.
Uwayezu E., i De Vries, W. T. (2018). Indicators for measuring spatial justice and land tenure security for poor and low-income urban dwellers. Land, 7(3), artykuł 84. DOI: https://doi.org/10.3390/land7030084
Wiącek, M. (2024). Wstęp. W: B. Szatur-Jaworska (red.), Dostępność usług społecznych dla osób starszych mieszkających w gminach wiejskich. Raport (s. 5–8). Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich.
Wieliczko, B. (2022). Czym jest współczesna wieś? Definicje, klasyfikacje, ewolucja. W: J. Wilkin i A. Hałasiewicz (red.), Polska wieś. Raport o stanie wsi (s. 29–40). Scholar.
License
Copyright (c) 2025 WPiA UAM
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.