Abstract
Demographic projections for Poland indicate a decline in population over the coming decades. This process is highly territorially diverse. The aim of the study is to show the scale of depopulation in different types of areas and the factors influencing changes in population size and structure. In addition, it aims to identify tasks to be undertaken to weaken or reverse negative trends. The research methods adopted include quantitative analysis of existing statistical data and qualitative analysis of literature on the causes of demographic changes and possible countermeasures. The results show that the phenomenon of depopulation is territorially diverse, occurring primarily in peripheral, rural agricultural areas, along the edges of voivodeships, and in northern and eastern Poland. The causes of depopulation include both low fertility and the outflow of people, especially young people. Measures are needed to counteract these negative trends. There is currently insufficient knowledge about how to tackle depopulation, which reduces the possibility of implementing appropriate public policies to weaken or reverse these negative trends.
References
Adamiec, J., i Russel, P. (2009). Światowy kryzys gospodarczy a sektor przedsiębiorstw i gospodarstw domowych w Polsce. W: J. Adamiec (red.), Kryzys finansowy. Wybrane zagadnienia (s. 7–34). Wydawnictwo Sejmowe; Kancelaria Sejmu.
Bański, J. (2014). Współczesne typologie obszarów wiejskich w Polsce – przegląd podejść metodologicznych. Przegląd Geograficzny, 86(4), 441–470. DOI: https://doi.org/10.7163/PrzG.2014.4.1
Billari, F. C., Giuntella, O., i Stella, L. (2019). Does broadband Internet affect fertility? Population Studies, 73(3), 297–316. DOI: https://doi.org/10.1080/00324728.2019.1584327
Dolińska, A., Śleszyński, P., i Jończy, R. (2020). Migracje pomaturalne w województwie dolnośląskim wobec depopulacji regionu i wymogów zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.
Dyczewski, L. (1995). Rodzina, społeczeństwo, państwo. W: A. Kurzynowski (red.), Rodzina w okresie transformacji systemowej (s. 23–40). Wyższa Szkoła Pedagogiczna Towarzystwa Wiedzy Powszechnej.
Gałązka, A. (2024). Przestrzenne zróżnicowanie procesów demograficznych. W: D. Bojarska-Lis (red.), Sytuacja demograficzna Polski. Raport 2022–2023 (s. 167–210). Główny Urząd Statystyczny; Rządowa Rada Ludnościowa.
GUS. (2018). Aneks do opracowania sygnalnego „Zasięg ubóstwa ekonomicznego w Polsce w 2017 r.” https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5487/14/5/1/aneks_zasieg_ubostwa_ekonomicznego_w_polsce_w_2017.docx&ved=2ahUKEwjps8f6-NuLAxUxPxAIHdKHM34QFnoECBUQAQ&usg=AOvVaw1BrgvhFmEdbl41GvWdT-u3
GUS. (2022). Informacja o wynikach NSP 2021 na poziomie województw, powiatów i gmin. https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/informacja-o-wynikach-narodowego-spisu-powszechnego-ludnosci-i-mieszkan-2021-na-poziomie-wojewodztw-powiatow-i-gmin,1,1.html
GUS. (2023a). Prognoza ludności na lata 2023–2060. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/prognoza-ludnosci-na-lata-2023-2060,11,1.html
GUS. (2023b). Rodziny w Polsce w świetle wyników NSP 2021. https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/rodziny-w-polsce-w-swietle-wynikow-nsp-2021,7,2.html
GUS. (2024). Rocznik Demograficzny 2024. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2024,3,18.html
Jończy, R. (2023). Migracje jako przyczyna wyludniania w skali regionalnej. W: B. Solga (red.), Migracje i rozwój regionu (s. 53–66). Główny Urząd Statystyczny; Rządowa Rada Ludnościowa.
Komisja Europejska. (2010). Komunikat Komisji Europa 2020: Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=celex%3A52010DC2020
Kornas-Biela, D. (2023). Kulturowo-społeczne uwarunkowania niskiej dzietności w Polsce. W: M. Witkowska (red.), Uwarunkowania dzietności (s. 71–95). Główny Urząd Statystyczny; Rządowa Rada Ludnościowa. https://kd.stat.gov.pl/images/publikacje/monografia-uwarunkowania_internet.pdf
Kot, M. (2023). Samorząd – infrastruktura i usługi publiczne przyjazne rodzinom. W: M. Witkowska (red.), Uwarunkowania dzietności (s. 236–240). Kongres Demograficzny; Rządowa Rada
Ludnościowa; Główny Urząd Statystyczny.
Kotowska, I. (2003). Zmiany procesu zastępowalności pokoleń i ich uwarunkowania. W: Z. Strzelecki (red.), Problemy demograficzne Polski przed wejściem do Unii Europejskiej (s. 66–88). Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Kowalska, I. (2003). Zmiany stanu i struktury rodzin w kontekście przemian procesów demograficznych w Polsce w latach 1988–2002. W: Z. Strzelecki (red.), Problemy demograficzne Polski przed wejściem do Unii Europejskiej (s.181–204). Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Kurowski, P. (2002). Koszyki minimum socjalnego i minimum egzystencji – dotychczasowe podejście. Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. https://drive.google.com/file/d/1EahjF0L8G-brZI-5-vTtz4bPBnNnVRiyT/view
Łakomy, M. (2024). Demografia jest przyszłością. Czy Polska ma szansę odwrócić negatywne trendy? Prześwity.
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. (2024). IV Kongres polityki Miejskiej i Regionalnej [Komunikat prasowy]. https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/iv-kongres-polityki-miejskieji-regionalnej-dyskusja-o-przyszlosci-polskich-miast-i-regionow
Radzikowska, B. (1995). Płodność w Polsce w kontekście teorii przejścia demograficznego. Modelowanie i prognozowanie. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej.
Rogalińska, D. (2023). Demograficzny obraz wsi polskiej. W: P. Łysoń (red.), Konsekwencje zmian demograficznych dla rozwoju rolnictwa (s. 25–32). Główny Urząd Statystyczny; Rządowa Rada Ludnościowa.
Romaniszyn, K. (2023). Styl życia jako istotna determinanta dzietności. W: M. Witkowska (red.), Uwarunkowania dzietności (s. 276–288). Główny Urząd Statystyczny; Rządowa Rada Ludnościowa.
Strzelecki, Z. (2003). Europa–Polska. Stan i perspektywy demograficzne (1980–2050). W: Z. Strzelecki (red.), Problemy demograficzne Polski przed wejściem do Unii Europejskiej (s. 13–43). Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Śledzianowski, J. (2001). Przemiany demograficzne w rodzinie polskiej (na przykładzie diecezji Kieleckiej w okresie minionego dwudziestolecia). W: Z. Tyszka (red.), Współczesne rodziny polskie ich stan i kierunki przemian (s. 47–58). Wydawnictwo Naukowe UAM.
Śleszyński, P. (2018a). Identyfikacja i ocena procesów demograficznych w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem wsi. Wieś i Rolnictwo, 3(180), 35–67. DOI: https://doi.org/10.53098/wir032018/02
Śleszyński, P. (2018b). Migracje wewnętrzne. W: A. Potrykowska (red.), Sytuacja demograficzna Polski. Raport 2017–2018 (s. 124–170). Główny Urząd Statystyczny; Rządowa Rada Ludnościowa.
Śleszyński, P. (2024). Migracje wewnętrzne. W: D. Bojarska-Lis (red.), Sytuacja demograficzna Polski. Raport 2022–2023 (s. 113–134). Główny Urząd Statystyczny; Rządowa Rada Ludnościowa.
Śleszyński, P., i Komornicki, T. (2016). Klasyfikacja funkcjonalna gmin Polski na potrzeby monitoringu planowania przestrzennego. Przegląd Geograficzny, 88(4), 469–488. DOI: https://doi.org/10.7163/PrzG.2016.4.3
Śleszyński, P., i Niedzielski, M. (2018). Zastosowanie danych telemetrycznych do szacunku ludności dziennej i nocnej w Warszawie. https://open.icm.edu.pl/handle/123456789/21784
Tyszka, Z. (2001). Stan i przeobrażenia rodzin polskich na przełomie wieków XX i XXI. W: Z. Tyszka (red.), Niedawna przeszłość i teraźniejszość (s. 15–24). Wydawnictwo Naukowe UAM.
United Nations. (2019). World population prospects 2019. United Nations Population Division. Pobrane 24 lutego 2025, z: https://www.un.org/development/desa/pd/content/publications
Van De Kaa, D. J. (1987). Europe’s second demographic transition. Population Bulletin, 42(1), 1–59.
Wierzchosławski, S. (2003). Problematyka rodziny wielkiego miasta. W: Z. Strzelecki (red.), Problemy demograficzne Polski przed wejściem do Unii Europejskiej (s. 171–180). Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Witkowska, M. (2022). Uwarunkowania prokreacji w rodzinach wielodzietnych. Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. https://www.ipiss.com.pl/wp-content/uploads/2024/02/Publikacja.pdf
License
Copyright (c) 2025 WPiA UAM

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
