Słowa kluczowe
fundusze europejskie
konwergencja gospodarcza
regresja przestrzenna
macierze wag przestrzennych
Jak cytować
Abstrakt
Celem artykułu jest weryfikacja skuteczności realizacji polityki spójności w regionach państw Unii Europejskiej z uwzględnieniem różnych typów powiązań międzyregionalnych. Wobec niejednoznaczności wyników badań, które odnoszą się do wpływu wydatkowania funduszy europejskich na wzrost gospodarczy, podjęto próbę budowy przestrzennych modeli ekonometrycznych definiujących w różny sposób oddziaływania przestrzenne pomiędzy regionami. Interakcje te zostały uwzględnione w modelowaniu poprzez zastosowanie sześciu różnych rodzajów macierzy wag przestrzennych: odległości, przyległości, przynależności blokowej, mieszanej, przepływów towarowych i przepływów migracyjnych. Zakresem badania objęto 262 regiony z 28 krajów Unii Europejskiej (włączając Wielką Brytanię i Chorwację) w latach 2007–2022.
Bibliografia
Alecke B., Mitze T., Untiedt G. 2013. Growth effects of regional policy in Germany: Results from a spatially augmented multiplicative interaction model. The Annals of Regional Science, 50: 535-554. DOI: https://doi.org/10.1007/s00168-012-0503-7
Amendolagine V., Prota F., Serlenga L. 2024. The impact of European Cohesion Policy: a spatial perspective. Journal of Economic Geography, 24(4): 477-494. DOI: https://doi.org/10.1093/jeg/lbae006
Antunes M., Viegas M., Varum C., Pinho C. 2020. The impact of Structural Funds on regional growth: a Panel data spatial analysis. Intereconomics, 55(5): 312-319. DOI: https://doi.org/10.1007/s10272-020-0921-1
Barro R.J., Sala-i-Martin X. 1992. Convergence. Journal of Political Economy, 100(2): 223-251. DOI: https://doi.org/10.1086/261816
Barro R.J., Sala-i-Martin X. 2004. Economic growth. The MIT Press, Cambridge.
Berkowitz P., Monfort P., Pieńkowski J. 2020. Unpacking the growth impacts of European Union cohesion policy: Transmission channels from cohesion policy into economic growth. Regional Studies, 54(1): 60-71. DOI: https://doi.org/10.1080/00343404.2019.1570491
Boldrin M., Canova F. 2001. Inequality and convergence in Europe’s regions: Reconsidering European regional policies. Economic Policy, 16(32): 206-253. DOI: https://doi.org/10.1111/1468-0327.00074
Breidenbach P., Mitze T., Schmidt C. 2019. EU Regional Policy and the Neighbour’s Curse: Analyzing the Income Convergence Effects of ESIF Funding in the Presence of Spatial Spillovers. Journal of Common Market Studies, 57(2): 388-405. DOI: https://doi.org/10.1111/jcms.12807
Capello R., Ciappei S., Lenzi C. 2024. EU Cohesion Policies and interregional inequalities in disruptive times. European Urban and Regional Studies. DOI: https://doi.org/10.1177/09697764241284416
Capello R., Lenzi C. 2024. 4.0 Technological transformations: heterogeneous effects on regional growth. Economics of Innovation and New Technology, 33(5): 627-646. DOI: https://doi.org/10.1080/10438599.2023.2204523
Crescenzi R., Giua M. 2016. Different approaches to the analysis of EU Cohesion Policy. Leveraging complementarities for evidence-based policy learning. [W:] J. Bachtler, P. Berkowitz, S. Hardy, T. Muravska (red.), EU Cohesion Policy. Reassessing performance and direction. Routledge, London, s. 21-32.
Dall’erba S., Fang F. 2017. Meta-analysis of the impact of European Union Structural Funds on regional growth. Regional Studies, 51(6): 822-832. DOI: https://doi.org/10.1080/00343404.2015.1100285
Dall’erba S., Le Gallo J. 2008. Regional convergence and the impact of European structural funds over 1989-1999: a spatial econometric analysis. Papers in Regional Science, 87(2): 219-244. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1435-5957.2008.00184.x
Dijkstra L., Poelman H., Rodríguez-Pose A. 2020. The geography of EU discontent. Regional Studies, 54(6): 737-753. DOI: https://doi.org/10.1080/00343404.2019.1654603
Draghi M. 2024. The Future of European Competitiveness (https://commission.europa.eu/topics/eu-competitiveness/draghi-report_en#paragraph_47059; dostęp: 1.03.2025).
Ederveen S., de Groot H., Nahuis R. 2006. Fertile soil for Structural Funds? A panel data analysis of the conditional effectiveness of European Cohesion Policy. Kyklos, 59(1): 17-42. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-6435.2006.00318.x
Elhorst J.P. 2014. Spatial Econometrics: From Cross-Sectional Data to Spatial Panels. Springer, Heidelberg-New York-Dordrecht-London. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-642-40340-8
Esposti R., Bussoletti S. 2008. Impact of Objective 1 funds on regional growth convergence in the European Union: a panel-data approach. Regional Studies, 42(2): 159-173. DOI: https://doi.org/10.1080/00343400601142753
Fiaschi D., Lavezzi A., Parenti A. 2018. Does EU cohesion policy work? Theory and evidence. Journal of Regional Science, 58(2): 386-423. DOI: https://doi.org/10.1111/jors.12364
Florax R.J.G.M., Rey S. 1995. The Impacts of Misspecified Spatial Interaction in Linear Regression Models. [W:] L. Anselin, R.J.G.M. Florax (red.), New Directions in Spatial Econometrics. Advances in Spatial Science. Springer, Berlin-Heidelberg, s. 111-135. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-642-79877-1_5
Fratesi U. 2025. The four waves of regional policy: towards an era of trade-offs? Regional Studies, 1-17. DOI: https://doi.org/10.1080/00343404.2024.2436538
Getis A., Aldstadt J. 2004. Constructing the spatial weight matrix using a local statistics. Geographical Analysis, 36(2): 90-104. DOI: https://doi.org/10.1353/geo.2004.0002
Gorzelak G. 2021. Regional Policies in East-Central Europe. [W:] M.M. Fischer, P. Nijkamp (red.), Handbook of Regional Science. Springer, Berlin-Heidelberg, s. 1087-1113. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-662-60723-7_138
Griffith D.A. 1996. Spatial Autocorrelation and Eigenfunctions of the Geographic Weights Matrix Accompanying Geo-Referenced Data. The Canadian Geographer, 40(4): 351-367. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1541-0064.1996.tb00462.x
Idczak P., Musiałkowska I., Kociuba D. 2024. The origins of the EU Cohesion Policy – from regional economic development to the place-based approach. [W:] N. Dotti, I. Musiałkowska, S. De Gregorio Hurtado, J. Walczyk (red.), EU Cohesion Policy. A Multidisciplinary Approach. Edward Elgar Publishing, s. 10-29. DOI: https://doi.org/10.4337/9781802209402.00012
Islam N. 2003. What have We Learnt from the Convergence Debate? Journal of Economic Surveys, 17(3): 309-362. DOI: https://doi.org/10.1111/1467-6419.00197
Jantoń-Drozdowska E., Majewska J. 2016. Investment attractiveness of Central and Eastern European countries in the light of new locational advantages development. Equilibrium. Quarterly Journal of Economics and Economic Policy, 11(1): 97-119. DOI: https://doi.org/10.12775/EQUIL.2016.005
Komisja Europejska 2024a. Forging a sustainable future together: cohesion for a competitive and inclusive Europe. Report of the High-Level Group on the Future of Cohesion Policy. Publications Office of the European Union, Luxemburg.
Komisja Europejska 2024b. Dziewiąty raport na temat spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. Urząd Publikacji Unii Europejskiej, Luksemburg.
Kooijman S.A.L.M. 1976. Some Remarks on the Statistical Analysis of Grids Especially with Respect to Ecology. Annals of Systems Research, 5: 113-132. DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-4613-4243-4_6
Kossowski T. 2010. Teoretyczne aspekty modelowania przestrzennego w badaniach regionalnych. Biuletyn IGSEiGP UAM, seria Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 12: 9-26. DOI: https://doi.org/10.14746/rrpr.2010.12.01
Klincewicz K. 2016. Zarządzanie, organizacje i organizowanie – przegląd perspektyw teoretycznych. Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa. DOI: https://doi.org/10.7172/978-83-65402-29-5.2016.wwz.9
Krugman P., Wells R. 2010. Economics. Worth Publishers, New York.
LeSage J.P., Pace R.K. 2009. Introduction to Spatial Econometrics. CRC Press, Taylor & Francis Group, Boca Raton-London-New York. DOI: https://doi.org/10.1201/9781420064254
Longley P.A., Goodchild M.F., Maguire D.J., Rhind D.W. 2005. Geographic information systems and science. John Wiley & Sons, Chichester.
López-Bazo E. 2022. The impact of Cohesion Policy on regional differences in support for the European Union. JCMS: The Journal of Common Market Studies, 60(5): 1219-1236. DOI: https://doi.org/10.1111/jcms.13153
Łaszkiewicz E. 2014. Operacjonalizacja zależności przestrzennych w postaci macierzy wag. [W:] J. Suchecka (red.), Statystyka przestrzenna. Metody analiz struktur przestrzennych. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, s. 145-168.
Mankiw G.N., Romer D., Weil D.N. 1992. A contribution to the empirics of economic growth. Quarterly Journal of Economics, 107(2): 407-437. DOI: https://doi.org/10.2307/2118477
Maucorps A., Jestl S., Römisch R. 2020. The effects of the EU Cohesion Policy on regional economic growth: using structural equation modelling for impact assessment. The Vienna Institute for International Economic Studies Working Paper, 185 (https://wiiw.ac.at/the-effects-of-the-eu-cohesion-policy-on-regional-economic-growth-using-structural-equation-modelling-for-impact-assessment-dlp-5389.pdf; dostęp: 1.03.2025).
Maynou L., Saez M., Kyriacou A., Bacaria J. 2016. The impact of structural and cohesion funds on eurozone convergence, 1990-2010. Regional Studies, 50(7): 1127-1139. DOI: https://doi.org/10.1080/00343404.2014.965137
Mendez C., Bachtler J. 2024. The quality of government and administrative performance: explaining Cohesion Policy compliance, absorption and achievements across EU regions. Regional Studies, 58(4): 690-703. DOI: https://doi.org/10.1080/00343404.2022.2083593
Mohl P., Hagen T. 2010. Do EU structural funds promote regional growth? New evidence from various panel data approaches. Regional Science and Urban Economics, 40(5): 353-365. DOI: https://doi.org/10.1016/j.regsciurbeco.2010.03.005
Olejnik A., Olejnik J. 2020. Metody stochastyczne w ekonometrii przestrzennej – nowoczesna analiza asymptotyczna. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź. DOI: https://doi.org/10.18778/8220-438-4
Pellegrini G., Terribile F., Tarola O., Muccigrosso T., Busillo F. 2013. Measuring the effects of European regional policy on economic growth: A regression discontinuity approach. Papers in Regional Science, 92(1): 217-233. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1435-5957.2012.00459.x
Rodríguez-Pose A., Dijkstra L. 2021. Does Cohesion Policy reduce EU discontent and Euroscepticism? Regional Studies, 55(2): 354-369. DOI: https://doi.org/10.1080/00343404.2020.1826040
Rodríguez-Pose A., Fratesi U. 2004. Between development and social policies: the impact of European Structural Funds in Objective 1 regions. Regional Studies, 38(1): 97-113. DOI: https://doi.org/10.1080/00343400310001632226
Rodríguez-Pose A., Garcilazo E. 2015. Quality of government and the returns of investment: examining the impact of cohesion expenditure in European regions. Regional Studies, 49(8): 1274-1290. DOI: https://doi.org/10.1080/00343404.2015.1007933
Rodríguez-Pose A., Novak K. 2013. Learning processes and economic returns in European Cohesion policy. Investigaciones Regionales, 25: 7-26.
Schwab T. 2024. Quo Vadis, Cohesion Policy? European Regional Development at a Crossroads. Intereconomics, 59(5): 284-292. DOI: https://doi.org/10.2478/ie-2024-0056
Scotti F., Flori A., Pammolli F. 2022. The economic impact of structural and cohesion funds across sectors: Immediate, medium-to-long term effects and spillovers. Economic Modelling, 111: 1-22. DOI: https://doi.org/10.1016/j.econmod.2022.105833
Smętkowski M. 2011. Wpływ polityki spójności na dyfuzję procesów rozwojowych w otoczeniu dużych polskich miast. Studia Regionalne i Lokalne, 5: 123-154.
Smętkowski M. 2015a. Spatial patterns of regional economic development in Central and Eastern European countries. Geographia Polonica, 88(4): 539-555. DOI: https://doi.org/10.7163/GPol.0033
Smętkowski M. 2015b. Konwergencja gospodarcza i formy dyfuzji rozwoju w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Roczniki Ekonomiczne Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy, 8: 324-338.
Smętkowski M., Wójcik P. 2012. Regional Convergence in Central and Eastern European Countries: A Multidimensional Approach. European Planning Studies, 20(6): 923-939. DOI: https://doi.org/10.1080/09654313.2012.673560
Suchecki B. 2010. Modele regresji przestrzennej. [W:] B. Suchecki (red.), Ekonometria przestrzenna. Metody i modele analizy danych przestrzennych. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, s. 237-266.
Suchecki B., Olejnik A. 2010. Estymacja modeli regresji przestrzennej. [W:] B. Suchecki (red.), Ekonometria przestrzenna. Metody i modele analizy danych przestrzennych. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, s. 267-290.
Wójcik P. 2008. Dywergencja czy konwergencja: dynamika rozwoju polskich regionów. Studia Regionalne i Lokalne, 2(32): 41-60.
Wójcik P. 2018. Metody pomiaru realnej konwergencji gospodarczej w ujęciu regionalnym i lokalnym. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323537298
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Wojciech Kisiała, Bartosz Stępiński, Paweł Motek
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.