Słowa kluczowe
wybory samorządowe
gminy wiejskie
wielokadencyjność
samorząd terytorialny w Polsce
Jak cytować
Abstrakt
Artykuł analizuje kwestię limitu kadencji wprowadzoną nowelizacją kodeksu wyborczego w 2018 r. Ustanowienie maksymalnie dwóch kadencji stanowi jedną z kluczowych zmian instytucjonalnych, przed jakimi stoi dziś samorząd terytorialny w Polsce. Konsekwencje tej zmiany pozostają niepewne i mogą mieć wpływ na przyszłą strukturę władz lokalnych. Zasadniczym pytaniem jest, w jaki sposób tak istotna zmiana instytucjonalna oddziałuje na funkcjonowanie samorządów. Drugim, równie ważnym problemem, jest kwestia tego, jak akceptacja bądź brak akceptacji ze strony lokalnych liderów wpływa na proces wdrażania nowych regulacji. Artykuł przedstawia opinie wójtów dotyczące ich roli w ramach struktury samorządu terytorialnego, problematyki kadencyjności organów wykonawczych oraz oceny zmian zachodzących w polskim systemie samorządowym. Postawiono hipotezę, zgodnie z którą poziom rozwoju społeczno-gospodarczego gmin oraz doświadczenie wójtów kształtują ich postrzeganie zmian w samorządzie lokalnym, w tym stosunek do ograniczeń kadencyjnych. Podstawę empiryczną stanowią wyniki badania ankietowego przeprowadzonego w 2021 r. wśród wójtów 133 gmin wiejskich w województwie łódzkim. Materiał ten uzupełniono pogłębionymi wywiadami ankietowymi zrealizowanymi w 2022 r. wśród wójtów z dziesięciu wybranych gmin wiejskich tego regionu. Wyniki badań wskazują na wyraźne zróżnicowanie opinii lokalnych decydentów na temat wprowadzonego ograniczenia kadencji, uzależnione zarówno od długości sprawowanego mandatu, jak i od rozwoju społeczno-gospodarczego gminy. Zdaniem respondentów to właśnie rozwój społeczno-gospodarczy jednostki ma większe znaczenie dla jej funkcjonowania i rozwoju niż formalne regulacje dotyczące limitu kadencji.
Bibliografia
Ayres S. 2018. Regional governance and democracy. [In:] A. Paasi, J. Harrison, M. Jones (Eds.), Handbook on the Geographies of Regions and Territories. Edward Elgar Publishing, p. 219-230.
Brender A. 2003. The effect of fiscal performance on local government election results in Israel: 1989-1998. Journal of Public Economics, 87(9-10): 2187-2205
Centrum Badania Opinii Społecznej. Opinie na temat ograniczenia liczby kadencji władz w samorządach. 2017. Komunikat z Badań, 25.
Centrum Badania Opinii Społecznej. Zaufanie społeczne. 2024. Komunikat z Badań, 40.
Gendźwiłł A., Swianiewicz P. 2017. Breeding grounds for local independents, bonus for incumbents: Directly elected mayors in Poland. [In:] D. Sweeting (Ed.), Directly Elected Mayors in Urban Governance. Policy Press, p. 184-202.
Guinjoan M., Rodon T. 2021. Let’s party! The impact of local festivities on the incumbent’s electoral support. Local Government Studies, 47(5): 712-734
Guzman J.L. 2016. The Impact of Capital Expenditure on the Probability of Reelection of Mayors at the District Level in Peru. Journal of Economics Library, 3(1): 111-140.
Hambleton R., Sweeting D. 2015. The Impacts of Mayoral Governance in Bristol. School for Policy Studies, University of Bristol.
Han H., Ko K., Cho S.Y. 2019. Does the longer tenure of local government heads affect the performance of local governments? The Korean case. Asian Journal of Political Science, 27(1): 127-144.
Katsimi M., Sarantides V. (2015). Public investment and reelection prospects in developed countries. Southern Economic Journal, 82(2): 471-500
Kowalik J. 2015. Demokracja lokalna a idea ograniczenia liczby kadencji wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) [Local democracy and the idea of term limits voits (mayors)]. Political Preferences, 10: 159-176.
Kuhlmann R., Lewis D.C. 2017. Legislative Term Limits and Voter Turnout. State Politics & Policy Quarterly, 17(4): 372-392
Levitt S.D., Snyder J.M. 1997. The Impact of Federal Spending on House Election Outcomes. Journal of Political Economy, 105(1): 30-53
Nalder K. 2007. The Effect of State Legislative Term Limits on Voter Turnout. State Politics & Policy Quarterly, 7(2): 187-210.
Pollitt C. 2005. Decentralization. [In:] F. Ewan, L.E. Lynn Jr., C. Pollitt (Eds), The Oxford Handbook of Public Management. Oxford University Press, p. 371-397.
Poselski projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych. Druk nr 2001 w Sejmie VIII kadencji, Warszawa, 10 listopada 2017 r.
Report CG36. 2019. 13 – Local and regional democracy in Poland.
Składowski K. 2019. Ograniczenie w liczbie kadencji w wyborach prezydentów, burmistrzów i wójtów [Term Limits for Mayors and Commune Chairpersons]. Finanse Komunalne, 2: 5-15.
Smart M., Sturm D.M. 2013. Term limits and electoral accountability. Journal of Public Economics, 107: 93-102
Stasiak E. 2024. The tenure of the local executive tenures on the example of local government elections in the Łódź voivodeship. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica, 88: 4560
Sweeting D. 2017. Directly Elected Mayors in Urban Governance. Policy Press.
Ustawa z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz.U. z 2002 r. nr 113, poz. 984 ze zm.).
Ustawa z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 130 ze zm.).
Veiga F.J., Veiga L.G. 2018. Term limits and voter turnout. Electoral Studies, 53: 20-28
Veiga L.G., Veiga F.J. 2016. Term limits at the local government level: Evidence from a natural experiment (No. NIPE* WP 07). University of Minho Working Papers.
Venice Commission. 2019. Report on Term-limits (No. CDL-AD(2019)007). Council of Europe: European Commission for Democracy through Law; 17.05.2025 (https://www.venice.coe.int/webforms/documents/default.aspx?pdffile=CDL-AD%282019%29007-e).
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Ewelina Stasiak, Mariusz E. Sokołowicz
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.