Słowa kluczowe
planowanie przestrzenne
plan ogólny
bilans przestrzenno-demograficzny
miejski obszar funkcjonalny
Jak cytować
Abstrakt
Artykuł przedstawia serię autorskich badań podstawowych skupionych wokół szacowania zapotrzebowania na nową zabudowę mieszkaniową (ZAP) i bilansów przestrzenno-demograficznych, które w planach ogólnych są wyznacznikiem obszarowych możliwości rozwoju przestrzennego gmin. Oprócz ZAP prace objęły przegląd powiązanych z nim procesów demograficznych, mieszkaniowych i dynamiki rynku budowlanego. Celem badań była próba oceny wpływu bilansów na zmianę struktur przestrzennych gmin w ramach toczącej się reformy planowania przestrzennego. Na ich podstawie można stwierdzić, że wprowadzony model bilansowania oparty na jednolitym dla wszystkich samorządów algorytmie szacowania ZAP trudno uznać za rozwiązanie optymalne. Przegląd wyników rodzi wątpliwości co do skutków przestrzennych przyszłych planów ogólnych zwłaszcza z perspektywy priorytetów rozwojowych państwa i kształtowania jego struktury osadniczej.
Bibliografia
Anderson P.J. 2008. The secret life of real estate. Shepheard-Walwyn, London.
Bal-Domańska B. 2017. Wybrane problemy szacunku wskaźników pojemności demograficznej w przekroju gmin. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, s. 21-30.
Dz.U. z 2015 r. poz. 1777. Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji (https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20150001777; dostęp: 12.05.2025).
Dz.U. z 2023 r. poz. 1688. Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230001688; dostęp: 12.05.2025).
Dz.U. z 2023 r. poz. 2758. Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie projektu planu ogólnego gminy, dokumentowania prac planistycznych w zakresie tego planu oraz wydawania z niego wypisów i wyrysów (https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230002758; dostęp: 12.05.2025).
Feltynowski M. 2016. Unsustainable spatial planning – the example of communities of the central region. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, s. 52-60.
Fogel P. 2012. Wskaźniki oceny polityki i gospodarki przestrzennej w gminach. Biuletyn KPZK PAN, 250.
Główny Urząd Statystyczny. 2024a. Bank Danych Lokalnych GUS (https://bdl.stat.gov.pl; dostęp: 12.12.2024).
Główny Urząd Statystyczny. 2024b. Prognoza ludności na lata 2023-2060 (https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/prognoza-ludnosci-na-lata-2023-2060,11,1.html; dostęp:12.12.2024).
Harrison F. 1983. The Power in the land. Universe Books, New York.
Jadach-Sepioło A., Legutko-Kobus P. 2021. Suburbanizacja – ujęcie teoretyczne i specyfika w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. [W]: M. Śleszyński, M.J. Nowak, P. Legutko-Kobus, A. Hołuj, P. Lityński, A. Jadach-Sepioło, M. Blaszke (red.), Suburbanizacja w Polsce jako wyzwanie dla polityki rozwoju. Polska Akademia Nauk, Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, Warszawa, s. 11-28.
Kafar D., Pawlik K. 2024. Plan ogólny. Podstawa planowania przestrzennego w gminie. C.H. Beck, Warszawa.
Kowalewski A., Mordasewicz J., Osiatyński J., Regulski J., Stępień J., Śleszyński P. 2014. Ekonomiczne straty i społeczne koszty niekontrolowanej urbanizacji w Polsce – wybrane fragmenty raportu. Samorząd Terytorialny, s. 5-21.
Kowalewski A.T., Markowski T., Śleszyński M. 2018. Koszty chaosu przestrzennego. Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, Warszawa.
Kryczka P. 2019. Bilans terenów mieszkaniowych w kierunkach zagospodarowania przestrzennego gmin podmiejskich Wrocławia w kontekście suburbanizacji. Miasto. Temat rzeka, s. 33-48.
Lis P. 2015. Cykle mieszkaniowe. Rola rynku i państwa. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań.
Matuszko A., Mikołajczyk D., Nowak K., Bąk A. 2022. Bilans i chłonność demograficzna terenów mieszkaniowych Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Zeszyty Metropolitalne, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Warszawa-Kraków.
Maziarz A. 2024. Plan ogólny gminy w znowelizowanych przepisach ustawy o zagospodarowaniu i planowaniu przestrzennym. Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego, s. 25-31.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii. 2023a. Uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=3097; dostęp: 12.05.2025).
Ministerstwo Rozwoju i Technologii. 2023b. Uzasadnienie do projektu rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie sposobu przygotowania projektu planu ogólnego gminy (https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12376658/katalog/13004579#13004579; dostęp: 10.05.2025).
Ministerstwo Rozwoju i Technologii. 2025. Podstawowe informacje o mieszkalnictwie w Polsce (https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/podstawowe-informacje-o-mieszkalnictwie-w-polsce; dostęp: 2.06.2025).
MPU. 2018. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania miasta Łodzi (https://mpu.lodz.pl/opracowania/studium/; dostęp: 6.05.2025).
Mrozek J. 2024. Plan ogólny gminy – charakterystyka i zagadnienia problemowe. Samorząd Terytorialny, s. 54-64.
Narodowy Bank Polski. 2024. Raport o sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w 2023 r. (https://nbp.pl/wp-content/uploads/2024/10/Raport-o-sytuacji-na-rynku-nieruchomosci-2023.pdf; dostęp: 20.05.2025).
Śleszyński P., Stępniak M., Mazurek D. 2018. Oszacowanie skutków presji inwestycyjnej i nadpodaży gruntów budowlanych w strefie podmiejskiej Warszawy na przykładzie gmin pasma zachodniego. Przegląd Geograficzny, 90: 209-240.
Sołtys J. 2018. Uwarunkowania i skutki żywiołowej suburbanizacji w Polsce. Czy opanowanie jej jest możliwe? Studia KPZK PAN, s. 40-50.
Sykała Ł. 2023. Ograniczenia i możliwości zarządzania procesami suburbanizacji i rozwoju przestrzennego polskich miast w kontekście doświadczeń zagranicznych. [W:] Suburbanizacja. Człowiek-Zmiana-Przestrzeń. Rządowa Rada Ludnościowa, Warszawa, s. 51-71.
Szlachetko K. 2024. Plan ogólny – nowe (?) narzędzie legislacji planistycznej. [W:] T. Bąkowski (red.), Legislacja planistyczna. Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Warsza R., Pancewicz Ł., Kowalczyk N., Wysmyk-Lamprecht B. 2015. Nowe studium dla Łodzi jako narzędzie polityki „powrotu do miasta”. Przegląd Urbanistyczny, 11: 49-54.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Robert Warsza
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.