Słowa kluczowe
prognozowanie umiejętności
inteligentne specjalizacje regionalne
polityka regionalna
metoda delficka
Jak cytować
Abstrakt
W artykule zaproponowano metodykę tworzenia jakościowych prognoz umiejętności istotnych dla rozwoju regionalnych inteligentnych specjalizacji, a następnie wskazano priorytetowe umiejętności przekrojowe i zawodowe dla pięciu inteligentnych specjalizacji województwa lubelskiego: I. Żywność wysokiej jakości, II. Zielona gospodarka, III. Zdrowe społeczeństwo, IV. Cyfrowe społeczeństwo oraz V. Technologie materiałowe, procesy produkcyjne i logistyczne. Prognozy oparto na wynikach 60 wywiadów z przedstawicielami przedsiębiorstw oraz na badaniu delfickim z udziałem 40 ekspertów regionalnego rynku pracy. Realizacja podobnych prognoz na regionalnych rynkach pracy może poprawić rezultaty regionalnych strategii innowacji opartych na koncepcji inteligentnych specjalizacji dzięki lepszemu powiązaniu polityki innowacyjnej z regionalnymi zasobami wiedzy i terytorialnie ukierunkowaną polityką edukacyjną.
Bibliografia
Adamczyk P., Szwedor K. 2023. Metoda delficka jako jakościowy komponent prognozowania zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego. Rynek Pracy, 185(2): 52-70.
Balland P.A., Boschma R., Crespo J., Rigby D.L. 2019. Smart specialisation policy in the European Union: Relatedness, knowledge complexity and regional diversification. Regional Studies, 53(9): 1252-1268.
Bednarski M., Kukulak-Dolata I. 2018. Problemy prognozowania rynku pracy w Polsce: potrzeby i oczekiwania publicznych służb zatrudnienia. Polityka Społeczna, 530(5-6): 24-32.
Beręsewicz M., Cherniaiev H., Mantaj A., Pater R. 2024. Text analysis of job offers for mismatch of educational characteristics to labour market demands. Quality & Quantity, 58(2): 1799-1825.
Burdziak A., Gałecka-Burdziak E. 2013. Prognozowanie zatrudnienia według zawodów w świecie – synteza. Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, Warszawa.
Buyukyazici D. 2023. Skills for smart specialisation: Relatedness, complexity and evaluation of priorities. Papers in Regional Science, 102(5): 1007-1031.
Corradini C., Morris D., Vanino E. 2023. Towards a regional approach for skills policy. Regional Studies, 57(6): 1043-1054.
Cybulska M., Dziemianowicz W. 2024. Po prostu foresight! W kierunku dojrzałości strategiczno-foresightowej samorządów. IRMiR, Warszawa.
Faggian A., Modrego F., McCann P. 2019. Human capital and regional development. [W:] R. Capello, P. Nijkamp (red.), Handbook of regional growth and development theories. Edward Elgar, Cheltenham-Northampton, s. 149-171.
Ferreira H., Marques C.S., Farinha L. 2025. Regional smart specialisation strategies: A systematic literature review. Journal of the Knowledge Economy, online first: 1-28.
Foray D. 2019. In response to ‘Six critical questions about smart specialisation’. European Planning Studies, 27(10): 2066-2078.
Foray D., David P.A., Hall B.H. 2009. Smart specialization: The concept. Knowledge Economists Policy Brief, 9. European Commission, Brussels.
Foray D., David P.A., Hall B.H. 2011. Smart specialisation from academic idea to political instrument: The surprising career of a concept and the difficulties involved in its implementation. MTEI Working Paper, Lausanne.
Gancarczyk M., Najda-Janoszka M., Gancarczyk J., Hassink R. 2023. Exploring regional innovation policies and regional industrial transformation from a coevolutionary perspective: The case of Małopolska, Poland. Economic Geography, 99(1): 51-80.
García-Álvarez J., Vázquez-Rodríguez A., Quiroga-Carrillo A., Priegue Caamaño D. 2022. Transversal competencies for employability in university graduates: A systematic review from the employers’ perspective. Education Sciences, 12(3), 204: 1-37.
Gianelle C., Guzzo F., Mieszkowski K. 2020. Smart specialisation: What gets lost in translation from concept to practice? Regional Studies, 54(10): 1371-1383.
Gianelle C., Kyriakou D., McCann P., Morgan K. 2020. Smart specialisation on the move: Reflections on six years of implementation and prospects for the future. Regional Studies, 54(10): 1323-1327.
Hassink R., Gong H. 2019. Six critical questions about smart specialization. European Planning Studies, 27(10): 2049-2068.
Hazelkorn E., Edwards J. 2019. Skills and smart specialisation: The role of vocational education and training in smart specialisation strategies. Publications Office of the European Union, Luxembourg.
Kim K., Ferrante C., Kogler D.F. 2024. Smart Specialisation Strategies and regional knowledge spaces: how to bridge vision and reality. Regional Studies, 58(12): 2501-2517.
Kogut-Jaworska M., Ociepa-Kicińska E. 2020. Smart specialisation as a strategy for implementing the regional innovation development policy – Poland case study. Sustainability, 12(19): 7986.
Kogut-Jaworska M., Ociepa-Kicińska E. 2023. Practical implications of smart specialization strategy: Barriers to implementation, role of the public sector, and benefits for entrepreneurs. Sage Open, 13(2): 1-16.
Kwiatkowski E., Włodarczyk P. 2014. Podstawy teoretyczne analiz i prognoz rynku pracy. Polityka Społeczna, 13(1): 2-8.
Maleszyk P., Pierzchała M., Gutta K. 2025. Prognozowanie zapotrzebowania na kwalifikacje i umiejętności w perspektywie roku 2035. Wojewódzki Urząd Pracy w Lublinie, Lublin.
Matejun M. 2012. Metoda delficka w naukach o zarządzaniu. [W:] E. Kuczmera-Ludwiczyńska (red.), Zarządzanie w regionie. Teoria i praktyka. Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa, s. 173-182.
McCann P., Ortega-Argilés R. 2011. Smart specialisation, regional growth and applications to EU cohesion policy. Documents de Treball IEB, 14, Barcelona.
Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN). 2020. Zintegrowana Strategia Umiejętności 2030.
Nowakowska A. 2015. Budowanie inteligentnych specjalizacji – doświadczenia i dylematy polskich regionów. Studia Prawno-Ekonomiczne, 97: 325-340.
Pater R. 2019. Zapotrzebowanie na umiejętności na rynku pracy i w przestrzeni życia społecznego w Polsce. Edukacja Quarterly, 149(2): 85-100.
Pater R., Cherniaiev H. 2023. Prognozowanie zapotrzebowania na pracowników w warunkach informacji ilościowych i jakościowych. Rynek Pracy, 185(2): 24-51.
Pinto H. 2024. Universities and institutionalization of regional innovation policy in peripheral regions: Insights from the smart specialization in Portugal. Regional Science Policy & Practice, 16(1): 1-15.
Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości – PARP. 2025. Polski rynek pracy – procesy i zasoby.
Pylak K., Kogler D.F. 2021. Successful economic diversification in less developed regions: Long-term trends in turbulent times. Regional Studies, 55(3): 465-478.
Sousa M., Wilks D. 2018. Sustainable skills for the world of work in the digital age. Systems Research and Behavioral Science, 35(4): 399-405.
Sudoł S. 2016. Delficka metoda badawcza. Zarządzanie. Teoria i praktyka, 17(3): 69-74.
Tijssen R. 2025. Regional engagement and impact of higher education institutions: Institutional self-assessments and choice of performance indicators. European Journal of Higher Education, online first: 1-21.
Trippl M., Zukauskaite E., Healy A. 2020. Shaping smart specialization: The role of place-specific factors in advanced, intermediate and less-developed European regions. Regional Studies, 54(9): 1328-1340.
Tushar H., Sooraksa N. 2023. Global employability skills in the 21st century workplace: A semi-systematic literature review. Heliyon, 9(11): 1-14.
Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego (UMWL). 2021. Regionalna Strategia Innowacji Województwa Lubelskiego do 2030 roku.
van Laar E., van Deursen A.J., van Dijk J.A., De Haan J. 2020. Determinants of 21st-century skills and 21st-century digital skills for workers: A systematic literature review. Sage Open, 10(1).
Wojnicka-Sycz E., Piróg K., Sycz P., Mularz K. 2023. Dobre praktyki w zakresie wzmacniania zaangażowania interesariuszy regionalnych systemów innowacji. Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego, Rzeszów.
Wojnicka-Sycz E., Pylak K., Sliż P., Sycz P. 2021. Challenges for monitoring smart specialization in the European Union. [W:] Partnerships for Regional Innovation and Development. Routledge, London-New York, s. 76-103.
Woolford J., Bachtrögler-Unger J., Burton A., Lalanne M., Gulda K. 2024. An analysis of ERDF and ESF support for S3 skills in the 2014-2020 programming period. European Commission, Joint Research Centre, Luxembourg.
Woolford J., Boden M. 2021. Higher education for smart specialisation: A handbook. Publications Office of the European Union, Luxembourg.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Piotr Maleszyk
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.