Słowa kluczowe
Alfonso Cuarón
collective trauma
intermediaries of trauma
El Halconazo
Tlatelolco
students’ massacres
contemporary Mexican narratives
Jak cytować
Abstrakt
Within the framework of memory and trauma studies that in the recent years has been widely applied to investigate social, cultural, and economic aspects of human existence, this article is aimed to analyse the collective imaginary that stands behind the massacres of students in Mexico (Tlatelolco, 1968 and El Halconazo, 1971), presenting a psychoanalytical approach based on the premises retrieved from the sociocultural theory of trauma. By means of the latter, this work examines the memory of El Halconazo represented in the novels on Hector Belascoarán by Paco Ignacio Taibo II and in the movie Roma by Alfonso Cuarón. Taking into consideration the social and historical context of actual events and the emancipation processes that have taken place in Mexico in the 21st century, the article exposes the revision of the national imaginary related to the massacres, highlighting the importance of female protagonists.
Bibliografia
Alanís Gutiérrez, E. (2021). Sororidad e interseccionalidad. A propósito de Roma. Cuestiones de género: de la igualdad y la diferencia, 16, 573-591.
Alexander, J. C. (2004). Toward a theory of cultural trauma. En J. C. Alexander, R. Eyerman, B. Giesen, N. J. Smelser & P. Sztompka (eds.), Cultural trauma and collective identity (pp. 1-30). Berkley / Los Angeles / Londres: University of California Press.
Allier Montaño, E. (2015). De conjura a lucha por la democracia: una historización de las memorias políticas del 68 mexicano. En E. Allier Montaño & E. Crenzel (eds.), Las luchas por la memoria en América Latina. Historia reciente y violencia política (pp. 185-219). México: Bonilla Artigas Editores.
Boris, E. & Salazar Parreñas, R. (eds.) (2010). Intimate labors: Culture, technologies, and the politics of care. Stanford: Stanford University Press.
Braham, P. (1997). Violence and Patriotism: La Novela Negra from Chester Himes to Paco Ignacio Taibo II. The Journal of American Culture, 20 (2), 159-169.
Brinkman-Clark, W. (2018). Roma: una arquitectura de la memoria. Bitácora Arquitectura, 40, 68-77.
Cabrera López, P. (2011). El imaginario del 68 mexicano en la narrativa literaria: debate figurativo y político. Revista de Literatura, História e Memória, 7 (9), 213-236.
Cánovas, M. (2024). Roma, de Alfonso Cuarón: estética de la mirada. Signa: revista de la Asociación Española de Semiótica, 33, 391-409.
Caruth, C. (2010). Teoria traumy jako siła lektury. Cathy Caruth w rozmowie z Katarzyną Bojarską. Teksty Drugie. Teoria literatury, krytyka, interpretacja, 126, 125-136.
Erll, A. (2018). Kultura pamięci. Wprowadzenie. Trad. A. Teperek. Varsovia: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Estrada Rodríguez, G. & Vázquez Almanza, P. (2018). 1968, del activismo estudiantil a la visión de la cultura. Revista Mexicana de Ciencias Políticas y Sociales, 234, 403-412. https://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0185-19182018000300403
Fernández, Ó. (2020). Historia. Roma y su recreación fidedigna del “Halconazo”. La izquierda diario, 10.06. https://www.laizquierdadiario.com/ROMA-y-su-recreacion-fidedigna-del-Halconazo.
Lamas, M. (2018). Del 68 a hoy: la movilización política de las mujeres. Revista Mexicana de Ciencias Políticas y Sociales, 234, 265-286. https://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0185-19182018000300265.
Leder, A. (2023). Ekonomia to stan umysłu. Ćwiczenie z semantyki języków ekonomicznych. Varsovia: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
Leinen, F. (2002). Paco Ignacio Taibo II und die Mexikanisierung des Kriminalromans. Interkulturelle Spielformen der nueva novela policiaca zwischen Fakt und Fiktion. En S. Lang, D. Janik & J. Blaser (eds.), “Miradas entrecruzadas”: Diskurse interkultureller Erfahrung und deren literarische Inszenierung (pp. 251-279). Frankfurt am Main: Vervuert.
León Farias, I. (2021). Una aproximación al análisis audiovisual y narrativo de la película Roma. InMediaciones de la comunicación, 16 (1), 113-133.
Loaeza, S. (1989). México 1968: los orígenes de la transición. Foro Internacional, XXX (1), 66-92.
Loaeza, S. (2016). Autorytarna modernizacja w cieniu supermocarstwa (1944-1968). En E. Velásquez García et al. (eds.), Nowa historia Meksyku. Trad. S. Kuźmicz (pp. 637-680). Varsovia: PWN.
Nichols, W. (2001). Nostalgia, novela negra y la recuperación del pasado en Paco Ignacio Taibo II. Trad. L. Gómes & R. Ford. Revista de Literatura Mexicana Contemporánea, 13, 96-103.
Ortega, A. (2019). Roma, la película que impulsó los derechos de las trabajadoras del hogar. Expansión política. https://politica.expansion.mx/sociedad/2019/02/19/roma-la-pelicula-que-impulso-los-derechos-de-las-trabajadoras-del-hogar
Pepper, A. (2016). Unwilling Executioner: Crime Fiction and the State. Oxford: Oxford University Press.
Pérez, L. M. (2019). Romanticizing Roma: for whom and for what? Work in Progress: Sociology on the economy, work and inequality, 19.02. http://www.wipsociology.org/2019/02/19/romanticizing-roma-for-whom-and-for-what/
Potter, D. (2011). The private eye. En M. Priestman (ed.), The Cambridge companion to crime fiction (pp. 95-114). Cambridge: Cambridge University Press.
Pozas Horcasitas, R. (2018). Los años sesenta en México: la gestación del movimiento social de 1968. Revista Mexicana de Ciencias Políticas y Sociales, 234, 111-132. https://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S0185-19182018000300111&lng=es&nrm=i
Schlefer, J. (2019). Oscars 2019: I can’t make myself like Roma. It’s about Mexico’s elite, not a maid. USA Today, 24.02. https://eu.usatoday.com/story/opinion/2019/02/24/roma-oscars-mexico-elite-maidcuaron-personal-journey-column/2941747002/.
Song, R. (2003). El neopolicial de Paco Ignacio Taibo II: ¿una resolución de la Historia? Hispamérica, 96, 91-96.
Taibo II, P. I. (2006). 68. Madrid: Traficantes de Sueños.
Taibo II, P. I. (2021). Todo Belascoarán. La serie completa de Héctor Belascoarán Shayne. Ciudad de
México: Planeta Mexicana.
Trejo Delarbe, R. (2018). Esos fueron los días. Cultura social, creatividad y libertad en el México de 1968. Revista Mexicana de Ciencias Políticas y Sociales, 234, 153-176. https://www.redalyc.org/journal/421/42159667009/
Clariond, A. & Nuncio, G. (dirs.) (2020). Road to Roma [producción audiovisual]. México: Netflix.
Cuarón, A. (dir.) (2020). Roma [producción audiovisual]. México: Netflix.
Santos, R. (creador) (2022). Belasocarán [producción audiovisual]. México: Netflix.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Magdalena Tosik
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
- Autor oświadcza, że przysługują mu osobiste i majątkowe prawa autorskie do Utworu oraz że nie są one ograniczone w zakresie objętym niniejszą Umową, oraz że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza majątkowych lub osobistych praw autorskich innych osób.
- Autor udziela Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z Utworu bez ograniczeń terytorialnych i przez czas nieokreślony na następujących polach eksploatacji:
2.1. wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
2.2. wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu;
2.3. publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
2.4. włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
2.5. wprowadzanie Utworu w postacie elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu, Intranetu, Extranetu lub innej sieci;
2.6. rozpowszechnianie Utworu w postaci elektronicznej w Internecie, Intranecie, Extranetu lub innej sieci, w pracy zbiorowej jak również samodzielnie;
2.7. udostępnianie Utworu w wersji elektronicznej w taki sposób, by każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, w szczególności za pośrednictwem Internetu, Intranetu, Extranetu lin innej sieci;
2.8. udostępnianie Utworu zgodnie z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons. - Autor zezwala Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na:
3.1. nieodpłatne korzystanie i rozporządzanie prawami do opracowań Utworu i tymi opracowaniami.
3.2. wysyłanie metadanych Utworu oraz Utworu do komercyjnych i niekomercyjnych baz danych indeksujących czasopisma. - Autor upoważnia i zobowiązuje Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu do udzielania osobom trzecim dalszych licencji (sublicencji) do Utworu oraz do innych materiałów, w tym utworów zależnych lub opracowań zawierających lub powstałych w oparciu o Utwór, przy czym postanowienia takich sublicencji będą tożsame z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons Tym samym uprawnia wszystkich zainteresowanych do korzystania z utworu wyłącznie w celach niekomercyjnych pod następującymi warunkami:
4.1. uznanie autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem informacji, o autorstwie tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji;
4.2. na tych samych warunkach, wolno rozpowszechniać utwory zależne jedynie na licencji identycznej to tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny. - Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu jest zobowiązany do:
5.1. udostępniania Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym bez ograniczeń technicznych;
5.2. poprawnego informowania osób, którym Utwór będzie udostępniany o udzielonych im sublicencjach w sposób umożliwiający odbiorcom zapoznanie się z nimi.
Pozostałe postanowienia
- Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).