Słowa kluczowe
Bibiana Collado Cabrera
intersectionality
trauma
gender and literature
contemporary Spanish fiction
contemporary Colombian fiction
Jak cytować
Abstrakt
This article analyses two works by Margarita García Robayo – Primera persona (2019), El afuera (2024) – and Yeguas exhaustas (2023) by Bibiana Collado Cabrera, focusing on the representation of three kinds of experiences: shame, trauma, and female resilience. Through a hybrid narrative between fiction and essay, both authors explore the external mechanisms of female self-consciousness’ domination, linking them to social contexts such as cultural uprooting or societal expectations regarding motherhood. The authors reside in different regions of Latin American and Spain, addressing tensions between Colombian social imaginary and its Argentinian counterpart (García Robayo), as well as the interplay between provincial and metropolitan facets of personal identity (Collado Cabrera). Drawing on the affective turn (Sara Ahmed), the notion of intersectionality and various approaches to narrative heterogeneity (‘authorial text’, ‘self-essay’ or ‘critical fiction’), the article examines how testimonial and fictional components intertwine to express systemic and personal wounds.
Bibliografia
Ahmed, S. (2018). La política cultural de las emociones. Trad. C. Olivares Mansuy. Ciudad de México: Universidad Nacional Autónoma de México.
Alberca, M. (2007). El pacto ambiguo. De la novela autobiográfica a la autoficción. Madrid: Biblioteca Nueva.
Antelo, R. (2008). Crítica acéfala. Buenos Aires: Grumo.
Ariza, M. (2017). Migración y emociones: cómo entender el orgullo desde una mirada sociológica. En A. Abramowski & S. Canevaro (comps.), Pensar los afectos. Aproximaciones desde las ciencias sociales y las humanidades (pp. 75-95). Buenos Aires: Ediciones UNGS.
Arteaga, A. (2023). Margarita García Robayo. Visitas Al Patio, 17 (1), 169-174. [Entrevista].
Ayete, M. (2023). Contradicciones en eclosión: género, clase y forma en Yeguas exhaustas. Orillas, Rivista d´'Ispanistica, 12, 53-71.
Aznar, M. (2022). La “ficción crítica” como modalidad intersticial del ensayo. Genealogía de un género. Artes del Ensayo. Revista Internacional sobre el Ensayo Hispánico, 4, 242-264.
Benavides, J. L. & Retis, J. (2005). Miradas hacia Latinoamérica: la representación discursiva de los inmigrantes latinoamericanos en la prensa española y estadounidense. Palabra-Clave, 13. https://www.redalyc.org/pdf/649/64901304.pdf
Collado Cabrera, B. (2020). Violencia. Madrid: La Bella Varsovia.
Collado Cabrera, B. (2023). Yeguas exhaustas. Logroño: Pepitas de Calabaza.
Cutillas, G. S. (2024). El ensayo-ficción. Una nueva forma narrativa. Madrid: Sílex.
Ediciones Antílope (2026). Primera persona. Margarita García Robayo. https://www.edicionesantilope.com/libros/primera-persona-paquete-preventa
Editorial Anagrama (2024). Margarita García Robayo habla sobre El afuera. https://www.youtube.com/watch?v=6OHoovmwDUA&t=102s [Grabación audiovisual]
Editorial Marea (2026). Primera persona. Margarita García Robayo. https://www.editorialmarea.com.ar/catalogo/cronica-4/primera-persona-131
García Galindo, J. A. & Cuartero Naranjo, A. (2016). La crónica en el periodismo narrativo en español. Revista FAMECOS: mídia, cultura e tecnologia, 23 (4). https://www.redalyc.org/pdf/4955/495553929005.pdf. https://doi.org/10.15448/1980-3729.2016.s.24926
García Robayo, M. (2019). Primera persona. Madrid: Tránsito.
García Robayo, M. (2022). ¿Qué tienes en la cabeza? La búsqueda de sentido en la escritura. Revista Dossier, 48, 35-43.
García Robayo, M. (2024). El afuera. Madrid: Anagrama.
Goodreads (2026). Primera persona. Margarita García Robayo. https://www.goodreads.com/book/show/43791168
Hirigoyen, M.-F. (1999). El acoso moral. El maltrato psicológico en la vida cotidiana. Trad. E. Folch González. Madrid: Paidós.
Lázaro Castellanos, R. & Jubany Baucells, O. (2017). Interseccionalidad del género y mercado de trabajo
postfordista. La Ventana. Revista de Estudios de Género, 46, 202-243. https://doi.org/10.32870/lv.v5i46.5341
Lejeune, P. (1991). Pacto autobiográfico. Anthropos: Boletín de Información y Documentación, 29, 47-62. [Número extraordinario]
Molano Giraldo, M. F. (2023). Interseccionalidad. Una definición desde el pensamiento complejo. CIEG. Revista arbitrada del Centro de Investigación y Estudios Generales, 61, 22-40.
Moyano Ariza, S. (2020). Teoría del afecto en la literatura y el arte: en la representación y más allá de la representación. Athenea Digital, 20 (2). https://atheneadigital.net/article/view/v20-2-moyano.
Ochoa Alcañiz, S. (2023). A puerta cerrada 7 – Bibiana Collado y Yeguas exhaustas. La videoteca de Santos Ochoa Alcañiz. https://www.youtube.com/watch?v=93gbH7BtkEQ [Grabación audiovisual]
Pérez Isasi, S. (2024). Entrevista con Bibiana Collado. Un libro al día. https://www.youtube.com/watch?v=xgryalLCU4U [Grabación audiovisual]
Potok, M. (2010). El malestar. La narrativa de mujeres en la España contemporánea. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Szeftel, M. (2021). Pensar los afectos y lo social a partir de Heidegger. Los ecos de la teoría de la Befindlichkeit en el “giro afectivo”. Diferencia(s). Revista de teoría social contemporánea, 12, 105-116.
Touton, I. (2022). “El campo literario post-15-M desde una perspectiva feminista”, Cahiers de Civilisation Espagnole Contemporaine, 28. https://journals.openedition.org/ccec/13024.
Tozzi, L. & Cedeño, J. (2023). Los afectos en la literatura latinoamericana y del Caribe hispano. Visitas Al Patio, 17 (1), 9-14.
Villoro, J. (2005). Safari accidental. México: Joaquín Mortiz.
Villoro, J. (2026). Cosas peores: descripción. Biblioteca Digital de Bogotá. https://www.bibliotecadigitaldebogota.gov.co/resources/3713872/
Wieviorka, M. (2001). La violencia: destrucción y constitución del sujeto. Espacio abierto, 10 (3), 337-347.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Katarzyna Gutkowska-Ociepa
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
- Autor oświadcza, że przysługują mu osobiste i majątkowe prawa autorskie do Utworu oraz że nie są one ograniczone w zakresie objętym niniejszą Umową, oraz że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza majątkowych lub osobistych praw autorskich innych osób.
- Autor udziela Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z Utworu bez ograniczeń terytorialnych i przez czas nieokreślony na następujących polach eksploatacji:
2.1. wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
2.2. wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu;
2.3. publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
2.4. włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
2.5. wprowadzanie Utworu w postacie elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu, Intranetu, Extranetu lub innej sieci;
2.6. rozpowszechnianie Utworu w postaci elektronicznej w Internecie, Intranecie, Extranetu lub innej sieci, w pracy zbiorowej jak również samodzielnie;
2.7. udostępnianie Utworu w wersji elektronicznej w taki sposób, by każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, w szczególności za pośrednictwem Internetu, Intranetu, Extranetu lin innej sieci;
2.8. udostępnianie Utworu zgodnie z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons. - Autor zezwala Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na:
3.1. nieodpłatne korzystanie i rozporządzanie prawami do opracowań Utworu i tymi opracowaniami.
3.2. wysyłanie metadanych Utworu oraz Utworu do komercyjnych i niekomercyjnych baz danych indeksujących czasopisma. - Autor upoważnia i zobowiązuje Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu do udzielania osobom trzecim dalszych licencji (sublicencji) do Utworu oraz do innych materiałów, w tym utworów zależnych lub opracowań zawierających lub powstałych w oparciu o Utwór, przy czym postanowienia takich sublicencji będą tożsame z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons Tym samym uprawnia wszystkich zainteresowanych do korzystania z utworu wyłącznie w celach niekomercyjnych pod następującymi warunkami:
4.1. uznanie autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem informacji, o autorstwie tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji;
4.2. na tych samych warunkach, wolno rozpowszechniać utwory zależne jedynie na licencji identycznej to tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny. - Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu jest zobowiązany do:
5.1. udostępniania Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym bez ograniczeń technicznych;
5.2. poprawnego informowania osób, którym Utwór będzie udostępniany o udzielonych im sublicencjach w sposób umożliwiający odbiorcom zapoznanie się z nimi.
Pozostałe postanowienia
- Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).