Abstrakt
Miriam and Severa, Nicolina and Antonietta, the young ladies Fiorillo, Caterina and Marietta, Sofia, Carmelina and Lucietta, Vanna and Ninetta, but also Viola and Remigia are some of the creatures of the twentieth-century Sicilian author, Maria Messina. They are sisters to each other but also to many other female characters presented to us by the writer, united by an unchangeable seclusion, by loves never found, by an inability to love themselves but also by sacrifices and regrets for their diametrically opposed sisters, subjected as they are to a patriarchal power. Discovered by Giovanni Verga, rediscovered by Leonardo Sciascia, and, in recent decades, especially by international scholars of gender studies, Maria Messina has given us not only wonderful pages of a Sicily of the past but also of sensitive topics regarding the universe of sisterhood. The sisters of Messina are “figures with a strong symbolic impact, which together draw a topography within which the narrative voice is placed and with it the gaze of the reader” (Sapegno, 2012), who grow (physically and psychologically) in an environment tormented by emigration, patriarchy, poverty, uncertainty and asphyxia, steeped in solitude but also in the inability to autonomy and redemption. live together and try to “solve” or erase, as they can. Maria Messina’s sisters are “abruptly alone like little girls holding hands in a dark room” (“Il telaio di Caterina” in Ragazze siciliane, p. 61) and offer, with their vulnerability, a pedagogical and inspirational tool to readers, to all sisters still, unfortunately, shocked by social injustices and lost loves.
Bibliografia
Alcott, L.M. (2013). Little women. New York: Simon and Schuster.
Austen, J. (2010). Pride and prejudice. Oxford: Oxford UP. DOI: https://doi.org/10.1097/ACM.0b013e3181d2ed38
Barbarulli, C. & Brandi, L. (1996). I colori del silenzio. Strategie narrative e linguistiche di Maria Messina. Ferrara: Tufana Editrice.
Berger, J. (1972). Ways of seeing. London: Penguin Books.
Di Giovanna, M. (1989). La fuga impossibile sulla narrativa di Maria Messina. Napoli: Federico & Ardia.
Lo Iacono, S. (2009). Profilo biografico e bibliografico. Mistrettanews. https://www.mistretta.eu/Testi/MARIA%20MESSINA.doc
Messina, M. (1919). “Casa paterna”. In M. Messina, Le briciole del destino (pp. 15-40). Milano: Treves.
Messina, M. (1982). La casa nel vicolo. Palermo: Sellerio.
Messina, M. (1989). Ragazze siciliane. Palermo: Sellerio.
Messina, M. (1993). L’amore negato. Palermo: Sellerio.
Muscariello, M. (2002). Anime sole. Donne e scrittura tra Otto e Novecento. Napoli: Edizioni Dante e Descartes.
Ribaudo, G. (2024). Maria Messina. In M. Fiume (a cura di), Donne di carta in Sicilia (p. 214). Palermo: Il Palindromo.
Sapegno, M.S. (2012). Sulla soglia: La narrativa di Maria Messina. Altrelettere, 1, 46-67. DOI: https://doi.org/10.5903/al_uzh-3
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Giovanna Summerfield
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
- Autor oświadcza, że przysługują mu osobiste i majątkowe prawa autorskie do Utworu oraz że nie są one ograniczone w zakresie objętym niniejszą Umową, oraz że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza majątkowych lub osobistych praw autorskich innych osób.
- Autor udziela Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z Utworu bez ograniczeń terytorialnych i przez czas nieokreślony na następujących polach eksploatacji:
2.1. wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
2.2. wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu;
2.3. publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
2.4. włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
2.5. wprowadzanie Utworu w postacie elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu, Intranetu, Extranetu lub innej sieci;
2.6. rozpowszechnianie Utworu w postaci elektronicznej w Internecie, Intranecie, Extranetu lub innej sieci, w pracy zbiorowej jak również samodzielnie;
2.7. udostępnianie Utworu w wersji elektronicznej w taki sposób, by każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, w szczególności za pośrednictwem Internetu, Intranetu, Extranetu lin innej sieci;
2.8. udostępnianie Utworu zgodnie z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons. - Autor zezwala Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na:
3.1. nieodpłatne korzystanie i rozporządzanie prawami do opracowań Utworu i tymi opracowaniami.
3.2. wysyłanie metadanych Utworu oraz Utworu do komercyjnych i niekomercyjnych baz danych indeksujących czasopisma. - Autor upoważnia i zobowiązuje Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu do udzielania osobom trzecim dalszych licencji (sublicencji) do Utworu oraz do innych materiałów, w tym utworów zależnych lub opracowań zawierających lub powstałych w oparciu o Utwór, przy czym postanowienia takich sublicencji będą tożsame z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons Tym samym uprawnia wszystkich zainteresowanych do korzystania z utworu wyłącznie w celach niekomercyjnych pod następującymi warunkami:
4.1. uznanie autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem informacji, o autorstwie tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji;
4.2. na tych samych warunkach, wolno rozpowszechniać utwory zależne jedynie na licencji identycznej to tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny. - Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu jest zobowiązany do:
5.1. udostępniania Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym bez ograniczeń technicznych;
5.2. poprawnego informowania osób, którym Utwór będzie udostępniany o udzielonych im sublicencjach w sposób umożliwiający odbiorcom zapoznanie się z nimi.
Pozostałe postanowienia
- Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).