Abstrakt
This article examines Guido Ceronetti’s Tragico tascabile (2015), exploring his paradoxical fusion of hope and the tragic, informed by Terry Eagleton’s Hope without optimism. Eagleton critiques optimism as a shallow, liberal-individualist construct, advocating instead for a hope rooted in uncertainty and collective resistance. Similarly, Ceronetti intertwines a tragic worldview – reflecting human finitude and existential uncertainty – with a resilient hope, drawing examples from contemporary life. Eagleton’s framework helps decipher Ceronetti’s rejection of superficial optimism in favor of a deeper, transformative hope. Ceronetti contrasts the postmodern “pocket-sized” tragic – epitomized by sensationalist crime news – with an authentic, unflinching engagement with suffering. His version of hope emerges not as escapism but as intellectual and spiritual defiance, confronting chaos without diminishing its gravity. Through this lens, the article positions Ceronetti as a profound late-20th-century thinker whose work resonates with Eagleton’s call for a hope grounded in struggle rather than naïve optimism, offering a nuanced response to modernity’s contradictions.
Bibliografia
Abis, S. (2015). Guido Ceronetti o il frammento che diventò musica. In P. Masetti, A. Scarsella & M. Vercesi (a cura di), Pareti di carta. Scritti su Guido Ceronetti (pp. 17-42). Mantova: Tre Lune Edizioni.
Alberoni, F. (2001). La speranza. Milano: Rizzoli.
Bloch, E. (2005). Il principio speranza. Trad. E. De Angelis & T. Cavallo. Milano: Garzanti (edizione originale 1953-1959).
Cacchio, P. (2015). Il filosofo lunare. In P. Masetti, A. Scarsella & M. Vercesi (a cura di), Pareti di carta scritti su Guido Ceronetti (pp. 55-60). Mantova: Tre Lune Edizioni.
Ceronetti, G. (1995). Drzewa bez bogów. Trad. S. Kasprzysiak. Kraków: Oficyna Literacka (edizione originale 1976).
Ceronetti, G. (2004). Milczenie ciała. Materiały do studiów medycznych. Trad. M. Ochab. Gdańsk: Wydawnictwo Słowo (edizione originale 1994).
Ceronetti, G. (2005). La lanterna del filosofo. Milano: Adelphi.
Ceronetti, G. (2015). Tragico tascabile. Milano: Adelphi.
Eagleton, T. (2025). Speranza (senza ottimismo). Una guida filosofia. Trad. V. Ostuni. Milano: Ponte alle grazie (edizione originale 2015).
Fromm, E. (1978). La rivoluzione della speranza. Trad. P. Bartellini. Farigliano: Etas libri (edizione originale 1968).
Girolomoni, G. (2007). Guido Ceronetti e Sergio Quinzio. Cartevive, XVIII, 1 (40), 65-68.
Jonas, H. (2002), Principio responsabilità. Un’etica per la civiltà tecnologica. Trad. P. Rinaudo. A cura di P.P. Portinaro. Torino: Einaudi (edizione originale 1979).
Lear, J. (2008). Radical hope: Ethics in the face of cultural devastation. Cambridge: Harvard University Press.
Marcel, G. (1980). Homo viator. Prolegomeni ad una metafisica della speranza. Trad. L. di Castiglioni & M. Rettori. Torino: Borla (edizione originale 1945).
Melchiorre, V. (2000). Sulla speranza. Brescia: Morcelliana.
Moltmann, J. (2017). Teologia della speranza. Trad. A. Comba. Brescia: Queriniana.
Patrizi, G. (1996). Prose contro il romanzo. Antiromanzi e metanarrativa nel Novecento italiano. Napoli: Liguori.
Pirandello, L. (2006). Saggi e Interventi. A cura di Ferdinando Taviani. Milano: Mondadori.
Ricoeur, P. (2021). Finitudine e colpa. A cura di I. Bertoletti. Brescia: Morcelliana.
Ridley, M. (2013). Un ottimista razionale. Come evolve la prosperità. Trad. D. Fassio & A. Lovisolo. Torino: Codice (edizione originale 2010).
Riva, F. (2003). Desiderio, possesso e alterità. Gabriel Marcel e l’apertura degli affetti. In C. Ciancio (a cura di), Metafisica del desiderio (pp. 285-301). Milano: Vita & Pensiero.
Roncaccia, A. (1993). Guido Ceronetti. Critica e poetica. Roma: Bulzoni Editore.
Steiner, G. (2004). “Tragedy,” reconsidered. New Literary History, 35 (1), 1-15. DOI: https://doi.org/10.1353/nlh.2004.0024
Williams, R. (1966). Modern tragedy. London: Chatto and Windus.
Zambon, F. (2015). Guido Ceronetti, non morto di Montségur. In P. Masetti, A. Scarsella & M. Vercesi (a cura di), Pareti di carta Scritti su Guido Ceronetti (pp. 177-189). Mantova: Tre Lune Edizioni.
Žižek, S. (2017). Il coraggio della disperazione. Trad. V. Salvati & V. Ostuni. Milano: Ponte alle grazie (edizione originale 2017).
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Cristiano Bedin
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
- Autor oświadcza, że przysługują mu osobiste i majątkowe prawa autorskie do Utworu oraz że nie są one ograniczone w zakresie objętym niniejszą Umową, oraz że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza majątkowych lub osobistych praw autorskich innych osób.
- Autor udziela Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z Utworu bez ograniczeń terytorialnych i przez czas nieokreślony na następujących polach eksploatacji:
2.1. wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
2.2. wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu;
2.3. publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
2.4. włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
2.5. wprowadzanie Utworu w postacie elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu, Intranetu, Extranetu lub innej sieci;
2.6. rozpowszechnianie Utworu w postaci elektronicznej w Internecie, Intranecie, Extranetu lub innej sieci, w pracy zbiorowej jak również samodzielnie;
2.7. udostępnianie Utworu w wersji elektronicznej w taki sposób, by każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, w szczególności za pośrednictwem Internetu, Intranetu, Extranetu lin innej sieci;
2.8. udostępnianie Utworu zgodnie z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons. - Autor zezwala Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na:
3.1. nieodpłatne korzystanie i rozporządzanie prawami do opracowań Utworu i tymi opracowaniami.
3.2. wysyłanie metadanych Utworu oraz Utworu do komercyjnych i niekomercyjnych baz danych indeksujących czasopisma. - Autor upoważnia i zobowiązuje Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu do udzielania osobom trzecim dalszych licencji (sublicencji) do Utworu oraz do innych materiałów, w tym utworów zależnych lub opracowań zawierających lub powstałych w oparciu o Utwór, przy czym postanowienia takich sublicencji będą tożsame z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons Tym samym uprawnia wszystkich zainteresowanych do korzystania z utworu wyłącznie w celach niekomercyjnych pod następującymi warunkami:
4.1. uznanie autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem informacji, o autorstwie tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji;
4.2. na tych samych warunkach, wolno rozpowszechniać utwory zależne jedynie na licencji identycznej to tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny. - Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu jest zobowiązany do:
5.1. udostępniania Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym bez ograniczeń technicznych;
5.2. poprawnego informowania osób, którym Utwór będzie udostępniany o udzielonych im sublicencjach w sposób umożliwiający odbiorcom zapoznanie się z nimi.
Pozostałe postanowienia
- Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).