Abstrakt
The small Romanian – French Canadian Quebec dictionary, the dictionary of Romance gallicisms and the dictionary of (Daco-)Romanian xenisms are three lexicographical manuscripts being currently developed or revised. The first is a translation dictionary, which records Quebec linguistic units with dialectal and / or archaic French origins, that have their own dialectal and chronolectal variation. Polysemy serves to separate some of the polysemic units, through translation, into several Romanian words. The second establishes terminological equivalences of gallicisms in five Romance languages through semantic and semic analysis. The third records, sometimes for the first time, neologisms borrowed from other languages, with their relatively adapted forms, even during a difficult integration process into Romanian. These three dictionaries deal with the actual functioning of the language with a character divergent from the standard norm, dialectal or neological, focusing on lexical particularisms, yet capable of submitting to the standard.
Bibliografia
Béjoint, H. (2005). Dictionnaires anciens, dictionnaires nouveaux, représentation de la langue et du discours. Revue française de linguistique appliquée, Dictionnaires : nouvelles approches, nouveaux modèles, 2, X, 11-18. https://shs.cairn.info/revue-francaise-de-linguistique-appliquee-2005-2-page-11?lang=fr DOI: https://doi.org/10.3917/rfla.102.18
Ciolac ms. = Ciolac, A., Română-franceză canadiană quebecheză. Mic dicţionar [manuscrit non publié].
Ciolac, A. (2017 [2022]). Anglicismul lexical în franceza din Québec. Studiu sociopragmatic. București : Editura Academiei Române.
Ciolac, A. (2021). Trăsături dialectale şi regionale reflectate într-un dicţionar bilingv de franceză canadiană. In M. Nevaci, I. Floarea & I.-M. Farcaș (éds.), Ex Oriente lux. In honorem Nicolae Saramandu (pp. 329-338). La colonna infinita, 14. Alessandria : Edizioni dell’Orso.
Ciolac, A. (2023). Éléments sous-standard ou standard du français canadien dans un dictionnaire bilingue roumain-québécois. In A. Dragomirescu et al. (éds.), Rodica Zafiu: Lingvista, profesoara, colega, prietena, I (pp. 173-185). Bucureşti : Editura Universităţii din Bucureşti.
Ciolac, A. (2024). Lexique régional français dans un dictionnaire bilingue de roumain en français canadien québécois. In N. Saramandu et al., Proceedings of the Xth Congress of the International Society for Dialectology and Geolinguistics (pp. 171-179). Alessandria : Edizioni dell’Orso.
Ciolac, A. (2025). Particularités du français québécois (canadien) par rapport à d’autres langues romanes. Poster. XXXI CILFR, Lecce, 30 giugno-5 luglio 2025. Congresso Internazionale di Linguistica e Filologia Romanza.
Kaliska, A.K. (2021). L’extraction de termes-clés de la pêche à l’aide d’outils GNU/Linux. Jazykovedný časopis (Philological Journal), 72, 4, 916-926. DOI: https://doi.org/10.2478/jazcas-2022-0016
Tutin, A. (2005). Le dictionnaire de collocations est-il indispensable ? Revue française de linguistique appliquée, Dictionnaires : nouvelles approches, nouveaux modèles, 2, X, 31-48. https://shs.cairn.info/revue-francaise-de-linguistique-appliquee-2005-2-page-31?lang=fr DOI: https://doi.org/10.3917/rfla.102.48
Vetulani, G. & Vetulani, Z. (2023). Towards lexicon-grammar verbnets through lexical ontologies. Neophilologica, 35, 1-32. DOI: https://doi.org/10.31261/NEO.2023.35.22
Vintilă-Rădulescu, I. (2006). Cuvinte străine în enunţuri româneşti. In M. Sala (éd.), Studii de gramatică şi de formare a cuvintelor : în memoria Mioarei Avram (pp. 442-455). Bucureşti : Editura Academiei Române.
Vintilă-Rădulescu, I. (2019). Principii lexicografice implicite. In G. Chivu & C. Vătăşescu (éds.), Omagiu profesorului Grigore Brâncuş. La 90 de ani (pp. 579-588). Bucureşti : Editura Universităţii din Bucureşti.
Zock, M. (2005). Le dictionnaire mental, modèle des dictionnaires de demain ? Revue française de linguistique appliquée, Dictionnaires : nouvelles approches, nouveaux modèles, 2, X, 103-117. https://shs.cairn.info/revue-francaise-de-linguistique-appliquee-2005-2-page-103?lang=fr DOI: https://doi.org/10.3917/rfla.102.0103
Almarza Acedo, N. et al. (éds.) (2012). Diccionario Clave. Diccionario de uso del español actual. (Ediciones) sm – Hoepli (S.p.A.).
Barbeau, V. (1963). Le français du Canada. Montréal : Les publications de l’Académie canadienne-française.
Bélanger, M. (2004 [1997]). Petit guide du parler québécois, 2e éd. Outremont (Québec) : Les Éditions internationales Alain Stanké.
Bélisle, L.-A. (1969). Petit dictionnaire canadien de la langue française, édition scolaire (ouvrage agréé par le Ministère de l’Éducation du Québec). Québec : Bélisle Éditeur Inc.
Bergeron, L. (1980). Dictionnaire de la langue québécoise. Montréal : Léandre Bergeron & VLB Éditeur.
Bergeron, L. (1981). Dictionnaire de la langue québécoise. Précédé de la charte de la langue québécoise. Supplément 1981. Montréal : VLB Éditeur & Léandre Bergeron.
Canarache, A. et al. (éds.) (1967). Dicţionar român-francez. Bucureşti : Editura Ştiinţifică.
Corominas, J. & Pascual, J.A. (1983-1991). Diccionario crítico etimólogico castellano e hispánico. 6 vol. Madrid : Editorial Gredos.
Costăchescu, A. et al. (2009). Dicţionar de împrumuturi lexicale din limba franceză (DILF), 2 vol. : A-O ; P-W. Craiova : Editura Universitaria.
DesRuisseaux, P. (2003). Dictionnaire des expressions québécoises, nouvelle édition. Québec : Éditions Hurtubise HMH & Bibliothèque québécoise.
Dulong, G. (1968). Dictionnaire correctif du français au Canada. Québec : Les Presses de l’Université Laval.
Francard, M. et al. (2010). Dictionnaire des belgicismes. Bruxelles : Éditions De Boeck Duculot.
Poirier, C. (éd.) (1985). Dictionnaire du français québécois. Description et histoire des régionalismes en usage au Québec depuis l’époque de la Nouvelle-France jusqu’à nos jours incluant un aperçu de leur extension dans les provinces canadiennes limitrophes, Volume de présentation. Trésor de la langue française au Québec. Sainte-Foy : Les Presses de l’Université Laval.
Poirier, C. (éd.) (1998). Dictionnaire historique du français québécois. Monographies lexicographiques de québécismes. Trésor de la langue française au Québec. Sainte-Foy : Les Presses de l’Université Laval.
Rézeau, P. (2007). Dictionnaire des régionalismes du français en Alsace. Strasbourg : Presses universitaires de Strasbourg.
Saramandu, N. et al. (2013). Dicţionarul dialectului meglenoromân. General şi etimologic. Volumul I. A-C. Bucureşti : Editura Academiei Române.
BDL, GDT = Banque de dépannage linguistique, Grand dictionnaire terminologique. Office québécois de la langue française. https://vitrinelinguistique.oqlf.gouv.qc.ca/
CNDHE = Corpus del Diccionario histórico de la lengua española. https://apps.rae.es/CNDHE/view/inicioExterno.view
DEA = Seco, M., Andrés, O. & Ramos, G. Diccionario del español actual. Madrid, Aguilar. 2 vol. [1.ª ed.,1999; 2.ª ed. actualizada, 2011; 3.ª ed. en formato electrónico, 2023]. https://www.fbbva.es/diccionario/
DELE = DELE ahora. Diccionario. Definiciones de palabras en español online y gratis. https://deleahora.com/diccionario
DEX en ligne = Dicţionar explicativ al limbii române & Dicţionare ale limbii române. https://dexonline.ro/
DLE – DRAE = Diccionario de la lengua española. Real Academia Española. https://dle.rae.es/
DOOM 3 (en ligne) = Dicționarul ortografic, ortoepic și morfologic al limbii române, ediţia a 3-a. Institutul de Lingvistică « Iorgu Iordan – Alexandru Rosetti ». https://doom.lingv.ro/
Lexilogos. Dictionnaire québécois. https://www.lexilogos.com/quebecois_dictionnaire.htm
Office québécois de la langue française. Québec. https://www.oqlf.gouv.qc.ca/
Projet Babel. https://projetbabel.org/index.php
RAE = Real Academia Española. https://www.rae.es/
SOLIROM = Instrumente și resurse digitale pentru limba și literatura română. Academia Română. https://solirom.ro/
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Antonia Ciolac
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
- Autor oświadcza, że przysługują mu osobiste i majątkowe prawa autorskie do Utworu oraz że nie są one ograniczone w zakresie objętym niniejszą Umową, oraz że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza majątkowych lub osobistych praw autorskich innych osób.
- Autor udziela Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z Utworu bez ograniczeń terytorialnych i przez czas nieokreślony na następujących polach eksploatacji:
2.1. wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
2.2. wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu;
2.3. publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
2.4. włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
2.5. wprowadzanie Utworu w postacie elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu, Intranetu, Extranetu lub innej sieci;
2.6. rozpowszechnianie Utworu w postaci elektronicznej w Internecie, Intranecie, Extranetu lub innej sieci, w pracy zbiorowej jak również samodzielnie;
2.7. udostępnianie Utworu w wersji elektronicznej w taki sposób, by każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, w szczególności za pośrednictwem Internetu, Intranetu, Extranetu lin innej sieci;
2.8. udostępnianie Utworu zgodnie z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons. - Autor zezwala Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na:
3.1. nieodpłatne korzystanie i rozporządzanie prawami do opracowań Utworu i tymi opracowaniami.
3.2. wysyłanie metadanych Utworu oraz Utworu do komercyjnych i niekomercyjnych baz danych indeksujących czasopisma. - Autor upoważnia i zobowiązuje Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu do udzielania osobom trzecim dalszych licencji (sublicencji) do Utworu oraz do innych materiałów, w tym utworów zależnych lub opracowań zawierających lub powstałych w oparciu o Utwór, przy czym postanowienia takich sublicencji będą tożsame z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons Tym samym uprawnia wszystkich zainteresowanych do korzystania z utworu wyłącznie w celach niekomercyjnych pod następującymi warunkami:
4.1. uznanie autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem informacji, o autorstwie tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji;
4.2. na tych samych warunkach, wolno rozpowszechniać utwory zależne jedynie na licencji identycznej to tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny. - Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu jest zobowiązany do:
5.1. udostępniania Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym bez ograniczeń technicznych;
5.2. poprawnego informowania osób, którym Utwór będzie udostępniany o udzielonych im sublicencjach w sposób umożliwiający odbiorcom zapoznanie się z nimi.
Pozostałe postanowienia
- Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).