Abstrakt
Nauka Jana Pawła II o godności życia człowieka w Evangelium vitae bywa przedstawiana w kontekście zagrożeń nowoczesnej kultury. Celem niniejszej pracy jest ukazanie napięcia pomiędzy kluczowym dla Jana Pawła II terminem „godność człowieka”, a kulturą zarówno tradycyjną, jak i współczesną. Stosując metodę analizy krytycznej można wskazać, że tradycyjna aksjologia wielu narodów, bardziej niż szacunek wobec życia, akcentowała prestiż godnego umierania, przez co przyjęcie nauczania Evangelium vitae bywa jeszcze trudniejsze.
Bibliografia
Bańka, Józef. 1986. Etyka prostomyślność. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Benedykt XVI. 2008. Encyklika, która stała się znakiem sprzeciwu. Przemówienie do uczestników kongresu z okazji 40-lecia encykliki Pawła VI „Humanae vitae”. Dostęp: 26.11.2025. https://opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/benedykt_xvi/przemowienia/rocz_hv_10052008.html.
Bortkiewicz, Paweł. 1999. W służbie życia. Demaskacja „kultury śmierci”. Niepokalanów: Wydawnictwo Franciszkanów.
Chlebowski, Cezary. 2024. Pozdrówcie Góry Świętokrzyskie. Reportaż historyczny. Warszawa: Czytelnik.
Citowicz, Rafał. 2006. Prawnokarne aspekty ochrony życia a prawo do godnej śmierci. Warszawa: Kodeks.
Eutanazja: Perspektywa religijno-medyczno-prawna, etyka kresu życia, red. B. Siwek. Lublin 1996.
Gradowski, Michał i Zdzisław Zygulski. 2010. Słownik uzbrojenia historycznego. Warszawa: PWN.
Green, Stefanie. 2022. Umrzeć na swoich zasadach. Cała prawda o medycznie wspomaganej śmierci. Wydawnictwo Mova.
Homolka, Walter. 2024. Od potopu do raju, tłum. Monika Katarzyna Waluś. Poznań: Wydawnictwo UAM.
Jan Paweł II. 1981. Adhortacja apostolska o zadaniach rodziny chrześcijańskiej w świecie współczesnym „Familiaris Consortio”.
Jan Paweł II. 1994. List do rodzin „Gratissimam sane” z okazji Roku Rodziny.
Jan Paweł II. 1995. Encyklika „Evangelium vitae” o wartości i nienaruszalności życia ludzkiego.
Jan Paweł II. 1995b. „V pielgrzymka Jana Pawła II do Polski 1995. Przemówienie wygłoszone przez Jana Pawła II do mieszkańców Bielska-Białej zgromadzonych na rynku miejskim – Bielsko-Biała, 22.05.1995”. W: Trzeba otwierać drzwi Chrystusowi. https://opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/jan_pawel_ii/przemowienia/bielsko_22051995.html.
Jan Paweł II. 1997. „VI podróż apostolska do Polski. Kraków, 9.06.1997. Przemówienie podczas poświęcenia nowej Kliniki Kardiochirurgii Szpitala im. Jana Pawła II”. W: Trzeba otwierać drzwi Chrystusowi. https://opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/jan_pawel_ii/przemowienia/krakow_09061997.html.
Jurga, Tadeusz. 1990. Obrona Polski 1939. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.
Katechizm Kościoła Katolickiego. 1992. Poznań: Pallotinum.
Kołodziejczyk, Arkadiusz. 1998. „Życie i śmierć Karola Levittoux (1820–1841) w świetle źródeł historycznych i legendy”. Niepodległość i Pamięć, 5(3): 53–67.
Kongregacja Nauki Wiary. 1987. Instrukcja o szacunku dla rodzącego się życia ludzkiego i o godności jego przekazywania „Donum vitae”.
Kornas-Biela, Dorota. 1996. „Aborcja i eutanazja – dramat współczesnej cywilizacji”.W: Eutanazja a opieka paliatywna. Aspekty etyczne, religijne, psychologiczne i prawne, red. Adam Biela, 63–172. Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski i Akademia Medyczna.
Kornas-Biela, Dorota. 2015. „Niektóre zagrożenia osiągnięć biologii i medycyny dla początku życia człowieka w świetle encykliki Jana Pawła II Evangelium vitae (kryteria początku życia człowieka, koncepcja preembrionu, in vitro i eksperymenty medyczne)”. W: Wartość życia a wychowanie. W XX rocznicę encykliki Jana Pawła II „Evangelium vitae”, red. Magdalena Parzyszek, Danuta Opozda i Barbara Kiereś, 343–360. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Kornas-Biela, Dorota. 2016. „Antykoncepcja i aborcja jako zagrożenie początku życia człowieka w świetle encykliki Jana Pawła II Evangelium vitae”. Warszawskie Studia Pastoralne UKSW, 1(30): 104–128.
Kosman, Marceli. 1966. Na tropach bohaterów Trylogii. Warszawa: Książka i Wiedza.
Machinek, Marian. 2018. „Przesłanie Humanae vitae z perspektywy pięćdziesiątej rocznicy ogłoszenia encykliki”. Teologia i Moralność, 13(24): 13–27. DOI: https://doi.org/10.14746/tim.2018.24.2.1
Nadolski, Andrzej. 1979. Broń i strój rycerstwa polskiego w średniowieczu. Warszawa: Ossolineum.
Nadolski, Andrzej. 1990. Uzbrojenie w Polsce średniowieczne 1350–1450. Łódź: Wydawnictwo: Instytut Historii Kultury Materialnej PAN.
Nowakowski, Andrzej. 1989. Uzbrojenie w Polsce średniowiecznej 1450–1500. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Ozorowski, Mieczysław. 2021. „Eutanazja – zbrodnia czy cywilne prawo człowieka do wyboru śmierci?”. Sympozjum, 2(41): 103–117. DOI: https://doi.org/10.4467/25443283SYM.21.021.14701
Pankiewicz, Roman. 2014. Matuszka Rosija pierwszy żywioł. Radom: Wydawnictwo Inne.
Pasterniak-Kobyłecka, Ewa. 2019. „Aksjologiczne konteksty współpracy środowisk edukacyjnych w Polsce”. Studia Paedagogica Ignatiana, 21(3): 85–97. DOI: https://doi.org/10.12775/SPI.2018.005
Paweł VI. 1968. Encyklika „Humanae vitae” o zasadach moralnych w dziedzinie przekazywania życia ludzkiego.
Pawłowicz, Edward. 1896. Z życia Ordona. Lwów: Nakładem Drukarni Polskiej K. F. Ostaszewskiego.
Pryba, Andrzej. 2022. „Macierzyństwo jako klucz do refleksji na temat godności i powołania kobiety w myśli Jana Pawła II”. Poznańskie Studia Teologiczne, 41: 241–258. DOI: https://doi.org/10.14746/pst.2022.41.13
Pryba, Andrzej i Monika Waluś. 2024. „The Theological Foundations of Matylda Getter’s (1870–1968) Humanitarian Activities in the Face of Life-Threatening Situations”. Verbum Vitae, 42/4: 941–957. DOI: https://doi.org/10.31743/vv.16459
Przyboś, Adam. 1961, PSB, t. IX, 1961–1962.
Sarwa, Andrzej. 1999. Opowieść o Halinie, córce Piotra z Krępy. Katowice: Księgarnia św. Jacka.
Sarwa, Andrzej. 2005. Legendy i opowieści sandomierskie. Sandomierz: Wydawnictwo Diecezjalne.
Sarwa, Andrzej. 2012. Pąsowy liść klonu. Sandomierz: Armoryka.
Sarwa, Andrzej. 2019. Opowieść o Halinie, córce Piotra z Krępy. Legenda sandomierska. Sandomierz: Armoryka.
Sienkiewicz, Henryk. 1887. Quo vadis. Warszawa: Wydawnictwo Gebethnera i Wolffa.
Sienkiewicz, Henryk. 1997. Potop. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie.
Stępień, Stanisław. 2004. Halina Krępianka. Dramat w pięciu aktach. Wydawnictwo: Urząd Miejski w Sandomierzu.
Tacyt. 1956/2004. Wybór pism, przeł. i oprac. Seweryn Hammer. Wrocław: Ossolineum.
Tubielewicz, Jolanta. 1984. Historia Japonii. Wrocław: Ossolineum.
Węglicka, Katarzyna. 2008. Wędrówki kresowe. Warszawa: Wydawnictwo:Książka i Wiedza.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Monika Katarzyna Waluś
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.