Abstrakt
Współczesne wyzwania demograficzne, związane z dynamicznie starzejącym się społeczeństwem, stawiają przed środowiskiem medycznym oraz systemem opieki zdrowotnej konieczność redefinicji standardów etycznych w pracy z osobami starszymi. W niniejszym opracowaniu podjęto próbę wieloaspektowej analizy kluczowych zagadnień etycznych w kontekście opieki geriatrycznej, uwzględniając nie tylko fundamentalne zasady bioetyki, ale również wyzwania wynikające z ograniczeń poznawczych, problemów komunikacyjnych oraz specyfiki opieki terminalnej. Szczególny nacisk położono na poszanowanie autonomii pacjenta, przeciwdziałanie terapii daremnej oraz konieczność rozwijania kompetencji interpersonalnych w relacji pacjent–personel medyczny. Artykuł stanowi głos w dyskusji nad koniecznością humanizacji współczesnej medycyny geriatrycznej, postulując model opieki oparty na empatii, sprawiedliwości i godności człowieka w każdej fazie życia.
Bibliografia
Beauchamp, Tom L., and James F. Childress. 1996. Principles of Medical Ethics. Translated by Witold Jacórzyński. Warsaw: Książka i Wiedza.
Beet, Anna, and Agnieszka Reczynska. 2015. “Discrimination against Patients by Health Care Workers.” Geriatrics, 9: 218–226.
Fobelová, Drahomíra. 2017. “Models of Care in Experiencing Old Age – Ethical and Demographic Aspect.” Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Organization and Management, 112: 157–165. DOI: https://doi.org/10.29119/1641-3466.2017.112.13
Frühwald, T. 2012. “Ethik in der Geriatrie.” Zeitschrift für Gerontologie und Geriatrie, 45: 545–557. DOI: https://doi.org/10.1007/s00391-012-0344-0
Hardwig, John. 2005. “Families and Futility: Forestalling Demands for Futile Treatment.” The Journal of Clinical Ethics, 16(4): 335–344. DOI: https://doi.org/10.1086/JCE200516408
Lee, D. H. 2002. “Approach to End of Life Care.” Ochsner Journal, 4(2): 98–103.
Mayo, Ann, and Margaret Wallhagen. 2009. “Considerations of Informed Consent and Decision-Making Competence in Older Adults with Cognitive Impairment.” Research in Gerontological Nursing, 2(2): 103–111. DOI: https://doi.org/10.3928/19404921-20090401-08
Misiak, Krystyna. 2011. “Tasks of the Primary Care Nurse in the Gerontological Perspective.” Nursing and Public Health, 1(4): 359–366.
Podgorica, Nertila, Magdalena Flatscher-Thöni, Daniela Deufert, Uwe Siebert, and Michael Ganner. 2021. “A Systematic Review of Ethical and Legal Issues in Elder Care.” Nursing Ethics, 28(6): 895–910. DOI: https://doi.org/10.1177/0969733020921488
Raniszewska-Wyrwa, Agnieszka. 2024. “Communication with the Patient at the End of Life.” In: On the Way to the Edge of Life, edited by Elżbieta Krajewska-Kułak et al., vol. XXIII, 109–122. Białystok: Medical University of Białystok.
Sikorski, Wiesław. 2013. Therapeutic Communication: The Nonverbal Relationship. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Sikorski, Wiesław. 2021. Psychology of Intra-family Relations: Communication and Psychotherapy. Warsaw: Difin.
Teeri, S., M. Välimäki, J. Katajisto, and H. Leino-Kilpi. 2007. “Nurses’ Perceptions of Older Patients’ Integrity in Long-Term Institutions.” Scandinavian Journal of Caring Sciences, 21(4): 490–499. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1471-6712.2007.00499.x
Tuteja, Alexander, Laura Więcko, Livia Olczyk, and Katarzyna Trela. 2024. “Life-sustaining Therapy: When to Say Stop.” In: On the Way to the Edge of Life, edited by Elżbieta Krajewska-Kułak et al., vol. XXIII, 39–45. Białystok: Medical University of Białystok.
Ziomek-Michalak, Katarzyna. 2016. “Aging and Old Age in the Perception of Students Preparing for the Profession of Social Worker.” Gerontologia Polska, 24(3): 167–175.
Zurzycka, Patrycja, and Teresa Radzik. 2015. “Ethical Dilemmas in Geriatric Nursing – Selected Issues.” Problems of Nursing, 23(3): 423–427. DOI: https://doi.org/10.5603/PP.2015.0069
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Jarosław Czepczarz, Agata Czepczarz
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.