Abstract
Trudno znaleźć w teologii tak szczegółowo trafną wizję historiozbawczą typologii Adam I – Adam II – Adam III, jaką opracował to dogmatyk Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, ks. prof. Czesław S. Bartnik. Można co najwyżej dodać Adama Kosmicznego, ale i tę kwestię rozpracował w pewnym sensie w rozprawie Teilhardowska wizja dziejów. Tym samym dogmatyka wychodzi dalej poza nauki biblijne i tworzy bogatą wizję historiozbawczą powołania człowieka do przebóstwienia (theosis). Nie wystarczy więc mówić o „ludzkim ciele” powołanym do przebóstwienia, lecz o całym człowieku. I tę właśnie perspektywę wyraża triada czy nawet quartet Adama: stworzenia, odkupienia, eschatologii i ewolucji. Mówiąc o „całym” Adamie podkreśla się nie tyle samo ciało materialne, ulegające przebóstwieniu, co raczej cały byt osobowy człowieka, który określa jego logosową strukturę jako wolnego, myślącego i kierującego się kreatywną miłością. Tak człowiek jako osoba pochodzi od Logosu – Słowa i znajduje swoje spełnienie (przebóstwienie) w boskim Logosie, który przyjął postać ludzką, a w swej ofierze krzyżowej „wsłowił” ostatecznie człowieka w rzeczywistość boską.
Literaturhinweise
Artemiuk, Przemysław. 2019. „Przebóstwienie człowieka następstwem Wcielenia. Perspektywa chrystologiczna kard. Christopha Schönborna”. Studia Oecumenica, 19: 143-164. DOI: https://doi.org/10.25167/so.679
Atanazy Wielki. 1998. O wcieleniu Słowa, tłum. Michał Wojciechowski. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Teologii Katolickiej; PG 25,192B.
Benedykt XVI. 2005. Encyklika „Dues caritas est”.
Bartnik, Czesław Stanisław. 1987. Chrystus jako sens historii. Wrocław: Wydawnictwo Wrocławskiej Księgarni Archidiecezjalnej.
Bartnik, Czesław Stanisław. 2012. Dogmatyka Katolicka. T. 1. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Ganoczy, Alexandre. 2006. „Adam, V. Systematisch”. W: Lexikon für Theologie und Kirche, 136-137. Freiburg im. Breisgau: Herder.
Góźdź, Krzysztof. 2006. Teologia człowieka. Z najnowszej antropologii niemieckiej. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Góźdź, Krzysztof. 2008. „Człowiek w historii”. W: Sens ludzkiej przygody, red. Waldemar Cisło i Zbigniew Kubacki, 197-210. Warszawa: Wydawnictwo Rhetos.
Góźdź, Krzysztof. 2025. W dialogu z Uczniami. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Jan Paweł II. 1986. Mężczyzną i niewiastą stworzył ich. Odkupienie ciała a sakramentalność małżeństwa. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Jan Paweł II. 1987. Encyklika „Redemptoris Mater”.
Kulisz, Józef. 1975. Teologiczna wartość chrystologii kosmicznej według Teilharda de Chardin. Lublin (Archiwum KUL, msp).
Kunka, Sławomir. 2012. Teologiczna wizja cielesności człowieka w nauczaniu Karola Wojtyły – Jana Pawła II. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Kupczak, Jarosław. 2006. Dar i komunia. Teologia ciała w ujęciu Jana Pawła II. Kraków: Wydawnictwo „Znak”.
Michalik, Andrzej. 2008. Zrozumieć chrześcijaństwo. Tarnów: Biblos.
Pannenberg, Wolfhart. 1983. Anthropologie in theologischer Perspektive. Göttingen: Vandenhoeck&Ruprecht.
Pannenberg, Wolfhart. 1991. Systematische Theologie. T. 2. Göttingen: Vandenhoeck&Ruprecht.
Ratzinger, Joseph. 1973. Dogma und Verkündigung. München-Freiburg in.Br.: Erich Wewel Verlag.
Ratzinger, Joseph. 2006. Na początku Bóg stworzył... Cztery kazania o stworzeniu i upadku. Konsekwencje wiary w stworzenie, tłum. Jarosław Merecki. Kraków: Wydawnictwo Salwator.
Ratzinger, Joseph. 2012. Opera omnia. T. XI: Teologia liturgii, tłum. Wiesław Szymona. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Ratzinger, Joseph. 2022. Stworzenie człowieka. W: Opera omnia. T. V: Pochodzenie i przeznaczenie, tłum. Joachim Kobienia, 46-56. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Schönborn, Christoph. 2001. Przebóstwienie. Życie i śmierć. Poznań: W drodze.
Słomka, Jan. 2009. „Ireneusz i przebóstwienie człowieka”. Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne, 42(1): 97-104.
Sobór Watykański II. 1965. Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym „Gaudium et spes”.
Szymik, Jerzy. 2004. W światłach Wcielenia. Chrystologia kultury, Katowice-Ząbki: Księgarnia św. Jacka / Apostolicum.
Zatwardnicki, Sławomir. 2014. „Przebóstwienie w perspektywie chrystologicznej. Śladami Josepha Ratzingera – Benedykta XVI”. Teologia w Polsce, 8(2): 141-164. DOI: https://doi.org/10.31743/twp.2014.8.2.10
Lizenz
Copyright (c) 2026 Krzysztof Góźdź

Dieses Werk steht unter der Lizenz Creative Commons Namensnennung 4.0 International.
