Abstract
Eastern thought has always placed great emphasis on a universal view of the universe, without making a radical division of creative beings or isolating them. In the 20th century, there was an even greater turn, especially in the theology of the Russian current, towards the renewal of the idea of the Greek Fathers regarding the integral understanding of the new creation and its cosmic nature. At the same time, the primacy of the timeless economy of salvation is being given, which, despite its connection to temporality, is not at all dependent on it. Historical time plays a significant role here, but only a certain auxiliary one. Eastern Christianity most often interprets the present and future history of creation in the light of the resurrection and the Lord's Day, on which it is celebrated in a special way. This article will present the Christological vision of history in the Eastern view in the categories of universe, new creation, space time, coexistence of culture and religion, and mysterious community.
References
Anchimiuk, Jeremiasz. 2011. „Bóg a stworzenie w teologii prawosławnej”. Pedagogia Christiana, 2(28): 99-110. DOI: https://doi.org/10.12775/208
Auer, Alfons. 1962. „Kirche und Welt”, w: Misterium Kirche, Bd. 2, red. Ferdinand Holböck i Tomas Sartory. Salzburg: Erschienen in Salzburg.
Barrow, John D. 2008. Księga nieskończoności. Krótki przewodnik po tym, co nieograniczone, ponadczasowe i bez końca, tłum. Tomasz Krzysztoń. Warszawa: Wydawnictwo Prószyński i S-ka.
Bazyli Wielki, In Hexaemeron homilia, 5, PG 29, 1160 D.
Bierdiajew, Mikołaj. 2004. Zarys metafizyki eschatologicznej, tłum. Wiera i Ryszard Paradowscy. Kęty: Wydawnictwo Antyk.
Corbon, Jean. 2005. Liturgia – źródło wody życia, tłum. Anna Foltańska. Poznań: W drodze.
Drozdowicz, Zbigniew. 2022. „Niebo według współczesnych uczonych”. Nauka, 2: 117–133. DOI: https://doi.org/10.24425/nauka.2022.140334
Florowski, Georgij. 2004. „Wiera i kultura”. Cerkow i wremija, 2(27): 92-118.
Jan Damasceński. 1969. De fideorthodoxa, II, 12, PG 94, 920B (Wykład wiary prawdziwej), tłum. Bronisław Wojkowski. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax.
Levin, Yigal. 2006. Jesus, „Son of God: The ‘Adaption’ of Jesus into the Davidic Line”. Journal fort the Study ofthe New Testament, 28: 415-442. DOI: https://doi.org/10.1177/0142064X06065693
Meyendorff, John. 1984. Teologia bizantyjska, tłum. Jerzy Prokopiuk. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax.
Nowakowski, Przemysław. 2008. „Niebo na ziemi. Próba charakterystyki liturgii wschodniej”. Ruch biblijny i liturgiczny, 3(LXI): 189-201. DOI: https://doi.org/10.21906/rbl.360
Nowosielski, Jerzy. 1998. Inność prawosławia. Białystok: Wydawnictwo Orthruk.
O’Collins, Gerard. 2009. Christology. A Biblical, Hitorical, and Systematic Study of Jesus. Oxford: Oxford University Press.
Onasch, Konrad i Annemarie Schnieper. 2013. Ikony. Fakty i legendy, tłum. Zofia Szanter i Mariusz Smoliński. Warszawa: Wydawnictwo Arkady.
Sobór Watykański II. 1965. Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym „Gaudium et spes”.
Sołowjow, Władimir. 1966. „Oprawdanije dobra”. W: Sobranije soczynienij Władimira Sołowjowa, t. 8, red. Sergiej M. Sołowjow i Ernest L. Radłow. Bruxelles: Wydawnictwo „Żyzń z Bogom”.
Stewart-Williams, Steve. 2014. Darwin, Bóg i sens życia, tłum. Piotr J. Szwajcer. Stare Groszki: Wydawnictwo CIS.
Sznajder, Paweł. 2023. „Chrześcijańska idea Wcielenia a koncepcja technologicznej osobowości”. Teologia i Człowiek, 2(62): 59-79. DOI: https://doi.org/10.12775/TiCz.2023.010
Świeżyński, Adam. 2023. „Początek Wszechświata – między teologicznym stworzeniem a kosmologicznym przekształceniem”. Filozoficzne Aspekty Genezy, 1(20): 1-33. DOI: https://doi.org/10.53763/fag.2023.20.1.216
Špidlik, Tomáš. 2000. Myśl rosyjska. Inna wizja świata, tłum. Janina Dembska. Warszawa: Wydawnictwo Księży Marianów.
Špidlik, Tomáš. 2005. Duchowość chrześcijańskiego Wschodu. Przewodnik systematyczny, tłum. Lucyna Rodziewicz. Kraków: Wydawnictwo OO Franciszkanów „Bratni Zew”.
Teilhard de Chardin, Pierre. 1987. Człowiek. Zarys wszechświata personalistycznego. Moja wizja świata, t. III, tłum. Konrad Waloszczyk. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax.
Yannaras, Christos. 2004. „Cerkow w postkomunisticzeskoj Jewropie”. Cerkow i wremija 3(28): 81-106.
License
Copyright (c) 2026 Jarosław Moskałyk
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.