Dubravka Ugrešić. Pisarka i literatura zdeterytorializowana

Main Article Content

Maciej Duda

Abstrakt

Dubravka Ugrešić określa się jako pisarka transnarodowa. Jej polityczna, geograficzna i kulturowa dyslokacja stała się głównym tematem tekstów prozatorskich, które pisała w ostatnim dziesięcioleciu XX wieku. W kolejnej dekadzie tematem esejów Ugrešić stały się również kwestie związane z rynkiem literatury europejskiej. Autorka śledzi czytelnicze mody, przygląda się też kształtowi i funkcji publikacji określanych jako europejskie lub światowe bestsellery. Jako pisarka i badaczka literatury pochyla nad pojęciem transkultury. Jej wyznacznikiem uczyni doświadczanie nowego, szybszego sposobu przepływu informacji i towarów. Poetyka dzieła nie zostanie jednak naruszona/zmieniona. Podobnie jak historyczno- i krytycznoliteracka hierarchia ustanawiająca ramy kultury i w ironiczny sposób wartościująca kolejne lektury Ugrešić. Autorka-czytelniczka, która chce zrozumieć innych czytelników wielokrotnie zmieni paradygmat opisywanej przez siebie kultury. Rozpatrując relacje między autorem, dziełem i odbiorcą, ustali kulturę karaoke. Tej nie da się jednak oznaczyć jako literatura/kultura transnarodowa. W ten sam sposób nie można też określić literatury tworzonej przez Ugrešić. Rozpoznania poczynione w tekście pokazują, że w przypadku twórczości Ugrešić zamiast prefiksu «trans powinno się używać określenia «spoza». To zaś odnieść należy do kondycji pisarki. Kwalifikacja «spoza» wydaje się adekwatna dla określenia miejsca, z którego obserwuje i pisze autorka, nie dla formy jej literackiego dorobku.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Duda, M. (2015). Dubravka Ugrešić. Pisarka i literatura zdeterytorializowana. Forum Poetyki, (2), 18-31. https://doi.org/10.14746/fp.2015.2.26689
Dział
Teorie
Biogram autora

Maciej Duda, Akademia imienia Jakuba Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim

Doktor nauk humanistycznych, związany z Poznaniem i Szczecinem, trener, wykładowca (m.in. Gender Studies UAM, Podyplomowe studium Gender mainstreaming przy IBL PAN). Autor książki Polskie Bałkany. Proza postjugosłowiańska w kontekście feministycznym, genderowym i postkolonialnym. Recepcja polska (2013), współredaktor trzech tomów raportu Gender w podręcznikach (2015). Stypendysta Narodowego Centrum Nauki (Fuga 3). Obecnie prowadzi projekt badawczy pt. Publicystyczna i prozatorska działalność mężczyzn na rzecz polskich ruchów emancypacyjnych i feministycznych w latach 1842- 1939.|PhD in the humanities, has ties to Poznań and Szczecin, coach, lecturer (among other subjects, Gender Studies at AMU, post-graduate program in Gender mainstreaming at IBL PAN [Institute of Literary Studies at the Polish Academy of Sciences]). Author of the book Polskie Bałkany. Proza postjugosłowiańska w kontekście feministycznym, genderowym i postkolonialnym. Recepcja polska (Polish Balkans. Prose from the Former Yugoslavia in Feminist, Gender, and Post-colonial Contexts. Polish Reception, 2013), co-editor of three volumes of the report on Gender in Textbooks (2015). Awarded a scholarship from the National Center for Scholarship (Fugue 3). Currently engaged in a research project entitled Publicystyczna i prozatorska działalność mężczyzn na rzecz polskich ruchów emancypacyjnych i feministycznych w latach 1842- 1939 (Men’s Journalistic and Prose Activity on Behalf of Polish Feminist and Emancipation Movements in the Years 1842-1939).

Referencje

  1. Bhabha, Homi. „Mimikra i ludzie: o dwuznaczności dyskursu kolonialnego”. Przetłumaczone przez Tomasz Dobrogoszcz. Literatura na Świecie. 2008, nr 1–2 (2008).
  2. Dąbrowska-Partyka, Maria, red. Kultury słowiańskie. Między postkomunizmem a postmodernizmem. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009.
  3. Duć-Fajfer, Helena. „Etniczność a literatura”. W Kulturowa teoria literatury główne pojęcia i problemy, zredagowane przez Michał Paweł Markowski i Ryszard Nycz, 443. Kraków: TaiWPN Universitas, 2006.
  4. Duda, Maciej. „Biblioteka Dubravki Ugrešić”. Zredagowane przez Agata Zawiszewska i Arleta Galant. Czytanie. Kobieta, biblioteka, lektura, 2015, 451–65.
  5. Dyras, Magdalena. Re-inkarnacje narodu: chorwackie narracje tożsamościowe w latach dziewięćdziesiątych XX wieku. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009.
  6. Hejmej, Andrzej. Komparatystyka: Studia Literackie - Studia Kulturowe. Kraków: Universitas, 2013.
  7. Hooks, bell. „Margines jako miejsce radykalnego otwarcia”. Przetłumaczone przez Ewa Domańska. Literatura na Świecie 2008, nr 1–2 (2008): 108–17.
  8. Kornhauser, Julian. „Kategoria postmodernizmu w literaturoznawstwie chorwackim”. W Kultury słowiańskie. Między postkomunizmem a postmodernizmem, zredagowane przez Maria Dąbrowska-Partyka. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009.
  9. Markowski, Michał Paweł, i Ryszard Nycz, red. Kulturowa teoria literatury główne pojęcia i problemy. Kraków: TaiWPN Universitas, 2006.
  10. Seyhan, Azade. Writing Outside the Nation. Princeton: Princeton University Press, 2001.
  11. Spivak, G. Ch. „Komparatystyka ekstremalna”. Przetłumaczone przez Dorota Kołodziejczyk. Recykling idei, nr 10 (2008): 130–35.
  12. Teutsch, Anna. „Słownik - Równość.info”. Udostępniono 27 lipiec 2015. http://rownosc.info/dictionary/.
  13. Ugrešić, Dubravka. Amerykański fikcjonarz. Przetłumaczone przez Danuta Cirlić-Straszyńska. Wołowiec: Wydaw. Czarne, 2001.
  14. Ugrešić, Dubravka. Baba Jaga zniosła jajo. Przetłumaczone przez Danuta Cirlić-Straszyńska. Wołowiec: Wydawn. Czarne, 2004.
  15. Ugrešić, Dubravka. Czytanie wzbronione. Przetłumaczone przez Dorota Jovanka Ćirlić. Warszawa: Świat Literacki, 2004.
  16. Ugrešić, Dubravka. „De l’horrible danger de la lecture”. W Lend Me Your Character, przetłumaczone przez Celia Hawkesworth, 241. Wołowiec: Wydawn. Czarne, 2004.
  17. Ugrešić, Dubravka. „Eco wśród nudystów”. W Czytanie wzbronione, przetłumaczone przez Dorota Jovanka Ćirlić, 72. Warszawa: Świat Literacki, 2004.
  18. Ugrešić, Dubravka. Kultura karaoke. Przetłumaczone przez Dorota Jovanka Ćirlić. Kraków: Korporacja Ha!art, 2013.
  19. Ugrešić, Dubravka. Kultura kłamstwa: (eseje antypolityczne). Przetłumaczone przez Dorota Jovanka Ćirlić. Wołowiec: Czarne, 2006.
  20. Ugrešić, Dubravka. Nikogo nie ma w domu. Przetłumaczone przez Dorota Jovanka Ćirlić. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 2008.
  21. Ugrešić, Dubravka. „Opium”. W Nikogo nie ma w domu, przetłumaczone przez Dorota Jovanka Ćirlić, 251. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 2008.
  22. Ugrešić, Dubravka. „Pisarz na wygnaniu”. W Czytanie wzbronione, przetłumaczone przez Dorota Jovanka Ćirlić, 148. Warszawa: Świat Literacki, 2004.
  23. Wolny-Hamkało, Agnieszka. „Baba Jaga zniosła jajo”. Wyborcza.pl. Udostępniono 18 lipiec 2015. http://wyborcza.pl/1,75517,2419044.html