„Powieść filmowa” i materialność tekstu. O Bankructwie profesora Muellera Jana Brzękowskiego

Main Article Content

Aleksander Wójtowicz

Abstrakt

Artykuł analizuje filmową powieść Jana Brzękowskiego Bankructwo profesora Muellera w perspektywie awangardowych eksperymentów z konwencjami powieściowymi. Przedstawia, w jaki sposób naśladowanie form zaczerpniętych z kina niemego przełożyło się na „kod bibliologiczny” (G. Bornstein), owocując nowatorskim układem typograficznym, za którego sprawą jednym z kluczowych elementów utworu stała się materialność tekstu (kompozycja typograficzna, dobór kroju, stopnia oraz odmian pisma). Ponadto zwraca uwagę na projekt graficzny, na który złożyły się elementy przygotowane przez innych artystów (Witkacy, S. Taeuber-Arp, H. Stażewski).

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Wójtowicz, A. (2021). „Powieść filmowa” i materialność tekstu. O Bankructwie profesora Muellera Jana Brzękowskiego. Forum Poetyki, (23), 128-139. https://doi.org/10.14746/fp.2021.23.28900
Dział
Praktyki
Biogram autora

Aleksander Wójtowicz, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

Aleksander Wójtowicz – dr hab., prof. UMCS, historyk literatury, edytor, adiunkt w Instytucie Filologii Polskiej UMCS. Zajmuje się dziejami europejskich ruchów awangardowych, współczesną sztuką eksperymentalną oraz edytorstwem literatury XX wieku. Autor książek Cogito i „sejsmograf podświadomości”. Proza Pierwszej Awangardy (Lublin, 2010), Nowa Sztuka. Początki (i końce) (Kraków, 2017) oraz Epoka wielkiego zamętu. Szkice o literaturze nowoczesnej (Lublin, 2020), współredaktor monografii, edycji krytycznych i popularnych. Publikował m.in. w „Pamiętniku Literackim”, „Ruchu Literackim”, „Tekstach Drugich”. „Sztuce Edycji”, „Kwartalniku Filmowym” oraz „Chrońmy Przyrodę Ojczystą”.

Bibliografia

  1. Bornstein, George. „Jak czytać stronę? Modernizm i materialność tekstu”. Przetłumaczone przez Joanna Sobesto, przekład przejrzał Tomasz Kunz, Wielogłos 31, nr 1 (2017): 9.
  2. Brzękowski, Jan. Bankructwo profesora Muellera (powieść sensacyjno-filmowa). Warszawa: Dom Książki Polskiej, 1932.
  3. Brzękowski, Jan. Psychoanalityk w podróży. Warszawa: Wydawnictwo F. Hoesicka, 1929.
  4. Brzękowski, Jan. W Krakowie i w Paryżu. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1963.
  5. Cendrars, Blaise. Hollywood. La Mecque du Cinéma; L’ABC du Cinema; Une Nuit dans la Forêt. Paryż: Éditions Denoël, 1986.
  6. Czeczot-Gawrak, Zbigniew. Współczesna francuska teoria filmu. Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN, 1982.
  7. Deleuze, Gilles. Kino. Przetłumaczone przez Janusz Margański. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2009.
  8. Dunin, Janusz. Rozwój cech wydawniczych polskiej książki literackiej XIX i XX wieku. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2018.
  9. Giżycki, Marcin. Walka o film artystyczny w międzywojennej Polsce. Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Naukowe, 1989.
  10. Helman, Alicja i Jacek Ostaszewski. Historia myśli filmowej. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2007.
  11. Kellman, Steven G. „The Cinematic Novel: Tracking a Concept”, Modern Fiction Studies 33, nr 3 (1987): 467–477.
  12. Kurc-Maj, Paulina. „Nowe widzenie – język nowoczesnej typografii w międzywojennej Polsce”. W Maszyna do komunikacji. Wokół awangardowej idei nowej typografii. Zredagowane przez Paulina Kurc-Maj i Daniel Muzyczuk. Łódź: Muzeum Sztuki, 2015.
  13. Lawson, Alexander. Anatomy of a Typeface. London: Hamish Hamilton, 1990.
  14. Marino, Adrian. „L’art et l’esprit ludique”. W Les avant-gardes littéraires au XXe siècle, vol. 2: Théorie, publié par le Centre d’Étude des Avant-gardes Litteraires de l’Université de Bruxelles; sous la direction de Jean Weisgerber. Budapeszt: Akadémiai Kiadó, 1986.
  15. Metz, Christian. Essais sur la signification au cinéma, t. 1. Paris: Klinksieck, 1968.
  16. Metz, Christian. Langage et cinéma. Paris: Albatros, 1971.
  17. Straus, Jan. Cięcie. Fotomontaż na okładkach w międzywojennej Polsce. Warszawa: Stowarzyszenie 40 000 Malarzy, 2014.
  18. Wójtowicz, Aleksander. Cogito i „sejsmograf podświadomości”. Proza Pierwszej Awangardy. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 201