Filmowość literackiej konstrukcji świata przedstawionego w powieści kryminalnej Komisarz Bordelli. Morderca, którego nie było Marca Vichiego

Main Article Content

Dorota Kulczycka

Abstrakt

Autorka artykułu jako cel wyznacza sobie przebadanie kątów widzenia kamery i wielkości planu przełożonych na sposoby opisywania przestrzeni bądź osób w powieści kryminalnej Marca Vichiego jako jednym z najbardziej reprezentacyjnych gatunków dla zjawiska przenoszenia technik filmowych do literatury. Interesuje ją analogia między strategiami narracyjnymi (w szczególności narracją personalną) a poruszaniem się „oka kamery” w filmie. Autorka udowadnia, że pewne chwyty przynależne powieści kryminalnej (czy detektywistycznej), a związane z przechodzeniem od planu ogólnego przez zbliżenie do detalu itp. są efektem oddziaływania filmów.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Kulczycka, D. (2021). Filmowość literackiej konstrukcji świata przedstawionego w powieści kryminalnej Komisarz Bordelli. Morderca, którego nie było Marca Vichiego. Forum Poetyki, (23), 190-209. https://doi.org/10.14746/fp.2021.23.28904
Dział
Praktyki
Biogram autora

Dorota Kulczycka, Uniwersytet Zielonogórski

Dorota Kulczycka – dr hab., prof. UZ, historyk i teoretyk literatury. Pracownik naukowo-dydaktyczny w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Zielonogórskiego. Autorka monografii: Jestem jak człowiek, który we śnie lata. O symbolice ptaków w twórczości Juliusza Słowackiego (2004); „Powiedzieć to wszystko, o czym milczę”. O poezji Stanisława Barańczaka (2008); Obraz Ziemi Świętej w dobie romantyzmu (2012); W stronę Orientu. Polscy i francuscy romantycy o Bliskim Wschodzie (2012) oraz Ziemia Święta w dobie romantyzmu. Antologia (2013). Ostatnio zajmuje się związkami literatury z kinematografią polską i zagraniczną. Współredagowała książkę Literatura a film (2016); zredagowała też Ze srebrnego ekranu na papier. Ślady sztuki filmowej w literaturze (2019); napisała monografię Film w prozie Jakuba Żulczyka (2020); opublikowała kilkanaście artykułów o filmach i serialach.

Bibliografia

  1. Barthes, Roland. „Wstęp do analizy strukturalnej dzieła literackiego”. W Teorie Literatury XX Wieku. Antologia. Zredagowane przez Anna Burzyńska i Michał Paweł Markowski. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2006.
  2. Bieńczyk, Marek. „Estetyka melancholii”. W Trzynaście arcydzieł romantycznych. Zredagowane przez Elżbieta Kiślak i Marek Gumkowski. Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN, 1996.
  3. Braun, Monika. Gry codzienne i pozacodzienne: ...o komunikacyjnych aspektach aktorstwa. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, 2012.
  4. Edwards, Justin. „The Man with a Camera Eye: Cinematic Form and Hollywood Malediction in John Dos Passos’s The Big Money”. Literature/Film Quarterly 27, nr 4 (1999): 245–54.
  5. Eisenstein, Siergiej. Wybór pism. Wybór, wstęp i red. nauk. Regina Drey. Przetłumaczone przez Leo Hochberg et al. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1969.
  6. Forajter, Wacław. Zły Leopolda Tyrmanda jako literatura środka: tekst i konteksty. Kraków: Universitas, 2007.
  7. Hendrykowski, Marek. Słownik terminów filmowych. Poznań: Ars Nova, 1994.
  8. Hock, Stephen. „«Stories Told Sideways Out of the Big Mouth»: Dos Passos’s Bazinian Camera Eye”. Literature/Film Quarterly 33, nr 1 (2005): 20–27.
  9. Ingarden, Roman. „Z teorii dzieła literackiego. Dwuwymiarowa budowa dzieła sztuki literackiej”. W Problemy teorii literatury. Zredagowane przez Henryk Markiewicz. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1967.
  10. Kulczycka, Dorota. Film w prozie Jakuba Żulczyka. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, 2020.
  11. Läckberg, Camilla. Zamieć śnieżna i woń migdałów. Przetłumaczone przez Inga Sawicka. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca, 2012.
  12. Łotman, Jurij. Semiotyka filmu. Przetłumaczone przez Jerzy Faryno i Tadeusz Miczka. Warszawa: „Wiedza Powszechna”, 1983.
  13. Mascelli, Joseph V. 5 tajników warsztatu filmowego. Przetłumaczone przez Tomasz Szafrański i Wojciech Marzec, Warszawa: Wydawnictwo Wojciech Marzec, 2020.
  14. Masłowska, Dorota. Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną. Warszawa: Świat Książki, 2003. https://www.empik.com/wojna-polsko-ruska-pod-flaga-bialo-czerwona-maslowska-dorota,p1209005506,ksiazka-p. (dostęp: 15.05.2021)
  15. Mitosek, Zofia. Poznanie (w) powieści – od Balzaka do Masłowskiej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, 2003.
  16. Pilarska, Klaudia. „Ile jest kryminału w kryminale? : o samoświadomości gatunku na przykładzie Kamiennej nocy Gai Grzegorzewskiej”. Forum Poetyki = Forum of Poetics, nr 13 (2018): 26–41.
  17. Płażewski, Jerzy. Język filmu. Warszawa: Wydawnictwo „Książka i Wiedza”, 1982.
  18. Prus, Bolesław. Placówka. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie, 1975.
  19. Salwa, Piotr, i Krzysztof Żaboklicki. Średniowiecze, renesans, barok. T. 1. Historia literatury włoskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper, 2006.
  20. Stanzel, Franz K. Die typischen Erzählsituationen im Roman: dargestellt an Tom Jones, Moby-Dick, The Ambassadors, Ulysses u.a. Wiener Beiträge zur englischen Philologie. Wien; Stuttgart: Braumüller, 1955.
  21. Stanzel, Franz K. „Typowe formy powieści”. W Teoria form narracyjnych w niemieckim kręgu językowym. Zredagowane i przetłumaczone przez Ryszard Handke. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1980.
  22. Stroiński, Maciej. „Wojna polsko-ruska z flagą i bez flagi”. W Od Mickiewicza do Masłowskiej. Adaptacje filmowe literatury polskiej. Zredagowane przez Tadeusz Lubelski, (413). Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, 2014.
  23. Śmietana, Piotr. „Techniki filmowania – kilka zasad, które warto znać!”. Lepsza fotografia lepszy film (blog), 31 październik 2017. https://blog.cyfrowe.pl/techniki-filmowania-kilka-zasad-ktore-warto-znac-2/. (dostęp: 15.05.2021)
  24. Vichi, Marco. Komisarz Bordelli. Morderca, którego nie było. Przetłumaczone przez Jan Jackowicz. Warszawa: Wydawnictwo Albatros Andrzej Kuryłowicz, 2015.
  25. Vichi, Marco. Komisarz Bordelli. Śmierć w gaju oliwnym. Przetłumaczone przez Jan Jackowicz. Warszawa: Wydawnictwo Albatros Andrzej Kuryłowicz S.C., 2015.
  26. Filmografia
  27. Anderson, Paul W. S. Resident Evil. Horror. USA i in., 2020.
  28. Balagueró, Jaume. Rec 4: Apokalipsa. Horror. Hiszpania, 2014.
  29. Balagueró, Jaume, i Paco Plaza. Rec. Horror. Hiszpania, 2007.
  30. Balagueró, Jaume, i Paco Plaza. Rec 2. Hiszpania, 2009.
  31. Bragaglia, Carlo Ludovico. Jerozolima wyzwolona (wł. La Gerusalemme liberata, ang. The Mighty Crusaders). Dramat – przygodowy – film akcji. Francja–Włochy, 1958.
  32. Breckman, Andy. Detektyw Monk (ang. Monk). Serial TV, komedia kryminalna. USA, 2002.
  33. Exton, Clive. Poirot (ang. Agatha Christie’s Poirot). Serial, kryminał. Wielka Brytania, 1989.
  34. Guazzoni, Enrico. La Gerusalemme liberata. Portugal, 1919.
  35. Haynes, Toby, Euros Lyn i Paul McGuigan. Sherlock. Serial, kryminał. Wielka Brytania, 2010.
  36. McCarthy, Nicholas. Nadprzyrodzony pakt (ang. The pact). Horror. USA, 2012.
  37. Plaza, Paco. Rec 3: Geneza. Horror. Hiszpania, 2012