Strategiczny instrument czy instytucja społeczna? Zracjonalizowane mity uniwersytetu w percepcjach interesariuszy reform szkolnictwa wyższego w Polsce

Main Article Content

Marta Shaw

Abstrakt

Europejskie uniwersytety znalazły się pod presją reform, których celem jest uczynienie z nich instrumentów rozwoju społecznego i gospodarczego przy jednoczesnym zniesieniu statusu uczelni wyższych jako instytucji buforowanych społecznie. Celem artykułu jest zbadanie hipotezy, że napięcia i niekonsekwencje w dotychczasowych reformach szkolnictwa wyższego w Polsce mają swoje źródła w podstawowym konflikcie między instytucjonalną a instrumentalną wizją uczelni wyższej. Wyniki badań wskazują na przecinanie się „zracjonalizowanych mitów”, które zamykają sektor szkolnictwa wyższego w „gorsecie” odbieranym przez interesariuszy bardziej jako powrót do komunistycznej przeszłości niż droga ku lepszej przyszłości. Wyniki te, rozpatrywane z punktu widzenia teorii systemów drugiej fali, podważają założenie, iż historyczna instytucja uniwersytetu może zostać przekształcona w instrument służący realizacji priorytetów państwa dzięki zrównoważonej polityce nagród i kar.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Shaw, M. (2019). Strategiczny instrument czy instytucja społeczna? Zracjonalizowane mity uniwersytetu w percepcjach interesariuszy reform szkolnictwa wyższego w Polsce. Nauka I Szkolnictwo Wyższe, (1-2(53-54), 251–287. https://doi.org/10.14746/nisw.2019.1-2.8
Dział
Artykuły
Biogram autora

Marta Shaw, Bethel University USA, Uniwersytet Jagielloński

MARTA SHAW – wykłada w Instytucie Spraw Publicznych UJ i Bethel University w USA, gdzie zajmuje się teorią organizacji, zarządzaniem międzykulturowym i przywództwem w edukacji. Przez ostatnią dekadę badała wpływ globalizacji na zarządzanie i przywództwo w edukacji, kolejny rozdział jej badań dotyczy implikacji zrozumienia człowieka jako zwierzęcia nie racjonalizującego lecz racjonalizującego na teorię i praktykę zarządzania w Antropocenie.

Bibliografia

  1. Agasisti, T., Catalano, G. (2006). Governance models of university systems–towards quasi-markets? Tendencies and perspectives: a European comparison. Journal of Higher Education Policy and Management 28 (3), 245–262. https://doi.org/10.1080/13600800600980056.
  2. Bok, D. (2009). Universities in the Marketplace: The Commercialization of Higher Education. Princeton University Press, Princeton, NJ.
  3. Braun, D., Merrien, F.X. (1999). Governance of universities and modernisation of the state: analytical aspects. W: Braun, D., Merrien, F.X. (red.), Towards a New Model of Governance for Universities? Kingsley, London, ss. 9–33.
  4. Capano, G., Regini, M. (2014). Governance reforms and organizational dilemmas in European universities. Comparative Education Review 58 (1), 73–103.
  5. Clark, B.R. (1986). The Higher Education System: Academic Organization in CrossNational Perspective. University of California Press, Berkeley, CA.
  6. Dobbins, M., Knill, C. (2009). Higher education policies in Central and Eastern Europe: convergence toward a common model? Governance 22 (3), 397–430.
  7. Dobbins, M. (2011). Higher Education Policies in Central and Eastern Europe: Convergence Towards a Common Model? Palgrave Macmillan, Houndmills, Basingstoke, Hampshire; New York.
  8. Dobbins, M. (2017). Exploring higher education governance in Poland and Romania: re-convergence after divergence? Comparative Education Review 16 (5), 684–704. https://doi.org/ 10.1177/1474904116684138.
  9. European Social Survey. (2018, January 25). Retrieved January 25, 2018, from http:// www.europeansocialsurvey.org/.
  10. Fuller, B. (n.d.). The countdown begins. Retrieved from https://www.bfi.org/ideaindex/ projects/2015/greenwave.
  11. Geertz, C. (1973). The Interpretation of Cultures. Basic Books.
  12. Gornitzka, A., Maassen, P. (2000). Hybrid steering approaches with respect to European higher education. Journal of Higher Education Policy and Management 13 (3), 267–285.
  13. Gornitzka, A., Maassen, P. (2017). European Flagship universities: autonomy and change. Higher Education Quarterly 71 (3), 231–238. https://doi.org/10.1111/hequ.12130.
  14. Gornitzka, A., Maassen, P., Olsen, J.P., Stensaker, B. (2007). „Europe of Knowledge:” Search for a New Pact. University dynamics and European integration, ss. 181–214.
  15. Heinze, T., Knill, C. (2008). Analysing the differential impact of the Bologna process: theoretical considerations on national conditions for international policy convergence. Higher Education 56 (4), 493–510.
  16. Hotho, S. (2013). Higher education change and its managers: alternative constructions. Educ. Manag. Adm. Leadersh. 41 (3), 352–371. https://doi.org/10.1177/ 1741143212474806.
  17. Katz, D., Kahn, R.L. (1966). Organizations and the system concept. The Social Psychology of Organizations. John Wiley & Sons, New York, ss. 14–29.
  18. King, R.P. (2007). Governance and accountability in the higher education regulatory state. Higher Education: Int. J. High. Educ. Educ. Plann. 53 (4), 411–430.
  19. Krucken, G. (2003). Learning the ‘New, New Thing’: on the role of path dependency in university structures. Higher Education 46 (3), 315–339. https://doi.org/10.1023/ A:1025344413682.
  20. Kulczycki, E. (2017). Assessing publications through a bibliometric indicator: the caseof comprehensive evaluation of scientific units in Poland. Res. Eval. 26 (1), 41–52.https://doi.org/10.1093/reseval/rvw023.
  21. Kwiek, M. (2012). Higher education reforms and their socio-economic contexts: shifting funding regimes and competing social narratives. W: Kwiek, M., Maassen, P. (red.), National Higher Education Reforms in a European Context: Comparative Reflections on Poland and Norway. Peter Lang., Bern, ss. 155–176.
  22. Kwiek, M. (2015). The unfading power of collegiality? University governance in Poland in a European comparative and quantitative perspective. Int. J. Educ. Dev. 43, 77–89. https://doi.org/10.1016/j.ijedudev.2015.05.002.
  23. Lenartowicz, M. (2015). The nature of the university. Higher Education 69 (6), 947–961. https://doi.org/10.1007/s10734-014-9815-0.
  24. Lenartowicz, M. (2018). Financing organizational changes from without: a valid instrument or a costly illusion of strategic public policy? J. Account. Organ. Change 14 (1), 99–116. https://doi.org/10.1108/JAOC-12-2016-0083.
  25. Levine, A. (1980). Why Innovation Fails: The Institutionalization and Termination of Innovation in Higher Education. SUNY Press, New York.
  26. Luhmann, N. (2009). Self-organization and autopoiesis. W: Clarke, B., Hansen, M.B.N. (red.), Emergence and Embodiment: New Essays on Second-Order Systems Theory, ss. 143–156.
  27. Maassen, P.A., Olsen, J.P. (red.) (2007). University Dynamics and European Integration. Springer.
  28. Magalhaes, R., Sanchez, R. (2009). Autopoiesis in Organization Theory and Practice. Emerald Group Publishing, Bingley.
  29. Marginson, S. (2018). High participation systems of higher education. W: Cantwell, B., Marginson, S., Smolentseva, A. (red.), High Participation Systems of Higher Education. Oxford University Press, Oxford, ss. 3–38.
  30. Menzel, H. (1978). Meaning: who needs it? W: Brenner, M., Marsh, P., Brenner, M. (red.), The Social Contexts of Method. St. Martin’s Press, New York, ss. 140–171.
  31. Meyer, J.W., Rowan, B. (1977). Institutionalized organizations: formal structure as myth and ceremony. Am. J. Sociol. 340–363.
  32. Olsen, J.P. (2007). The institutional dynamics of the European university. W: Maassen, P., Olsen, J.P. (red.), University Dynamics and European Integration. Springer, Dordrecht, ss. 25–53.
  33. Pabian, P., Sima, K., Kyncilova, L. (2011). Humboldt goes to the labour market: how academic higher education fuels labour market success in the Czech Republic Journal of Education and Work 24 (1–2), 95–118.
  34. Pechar, H. (2012). The decline of an academic oligarchy. The Bologna process and ‘Humboldt’s last warriors’. W: Curaj, A., Scott, P., Vlasceanu, L., Wilson, L. (red.), European Higher Education at the Crossroads. Springer, Netherlands, ss. 613–630. Retrieved fromhttp://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-94-007-3937-6_ 33#page-1.
  35. Peteri, G. (2000). On the legacy of state socialism in academia. W: David-Fox, M., Peteri,G. (red.), Academia in Upheaval: Origins, Transfers, and Transformations of the Communist Academic Regime in Russia and East Central Europe. Bergin & Garvey, Westport, CT, ss. 275–302.
  36. Poland (2010). Założenia do nowelizacji ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. (Proposal of reform to The Act on Academic Degrees and Title and on Degrees and Title in Art of 23rd March 2003.). Ministry of Science and Higher Education,Warsaw.
  37. Poland (2018). Ustawa z dnia 20 lipca 2018 – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Statute from 20 July 2018: Law on Higher Education and Science), Pub. L. No. 1668, 1. Retrieved from http://konstytucjadlanauki.gov.pl/content/uploads/2018/08/kdn.pdf.
  38. Polish Graduate Tracking System (2018). Retrieved April 4, 2018, from http://ela.nauka. gov.pl/en/.
  39. Pritchard, R. (2004). Humboldtian values in a changing world: staff and students in German universities. Oxford Review of Education 30 (4), 509–528.
  40. Psacharopoulos, G. (1989). Why educational reforms fail: a comparative analysis. Int. Rev. Educ. 35 (2), 179–195. https://doi.org/10.1007/BF00598437.
  41. Ramirez, F., Tiplic, D. (2014). In pursuit of excellence? Discursive patterns in European higher education research. Higher Education 67 (4), 439–455. https://doi.org/10.1007/ s10734-013-9681-1. 00181560.
  42. Gazeta Wyborcza (2013, październik 1). Rektor UW na inauguracji roku: „Uniwersytet to nie firma” (Rector of Warsaw University at the inauguration:’ The university is not a firm’). Retrieved from http://m.warszawa.gazeta.pl/warszawa/1,106541,14706069, Rektor_UW_na_inauguracji_roku___Uniwersytet_to_nie.html.
  43. Schaaper, M. (2014). The case for graduate education: does university-based research really lead to national economic development? Montreal W: Chapman, D.W., Chien, C.-L. (red.), Higher Education in Asia: Expanding Out, Expanding up. UNESCO Institutefor Statistics, Montreal, ss. 49–64.
  44. Schriewer, J. (2009). „Rationalized myths” in European higher education: the construction and diffusion of the bologna model. Eur. Educ. 41 (2), 31–51.
  45. Schwandt, T.A. (2000). Three epistemological stances in qualitative inquiry: inter-pretivism, hermeneutics, social constructivism. W: Denzin, N.K., Lincoln, Y.S. (red.), Handbookof Qualitative Research, 2nd ed. Sage, Thousand Oaks, CA, ss. 189–213.
  46. Seidl, D. (2016). Organisational Identity and Self-Transformation: An Autopoietic Perspective. Routledge.
  47. Shaw, M.A. (2018). Public accountability versus academic independence: tensionsof public higher education governance in Poland. Studies in Higher Education. https://doi.org/10.1080/03075079.2018.1483910.
  48. Shaw, M.A., Lenartowicz, M. (2016). Humboldt is (not) dead: A social systems perspective on reforming European universities. W: Wie Bildung organisiert wird (red.), Soziologische Analysen zu Schule, Berufsbildung, Hochschule und Weiterbildung. (How education gets organized: Sociological analyses of schools, vocational, higher, and continuing education). BeltzJuventa Verlag, Weinheim/Munchen,ss. 272–274.
  49. Simonova, N., Antonowicz, D. (2006). Czech and polish higher education-from bureaucracy to market competition. Czech Sociological Review 42 (3), 517–536.
  50. Stinchcombe, A. (1968). Social structure and organizations. W: March, J. (red.), Handbook of Organizations. Rand McNally, Chicago, ss. 142–193.
  51. Sztompka, P. (1993). Civilizational incompetence: the trap of post-communist societies.Z. Soziol. 22 (2), 85–95.
  52. Tavoletti, E. (2010). Matching higher education with the labour market in the knowledge economy: the much-needed reform of university governance in Italy. Ind. High. Educ. 24 (5), 361–375 https://doi.org/Article.
  53. Thomas, W.I., Znaniecki, F. (1927). The Polish Peasant in Europe and America. Alfred A. Knopf, New York.
  54. Trakman, L. (2008). Modelling university governance. Higher Education Quarterly 62 (1–2), 63–83. https://doi.org/10.1111/j.1468-2273.2008.00384.x.
  55. Von Bertalanffy, L. (1968). General System Theory: Foundations, Development, Applications. George Braziller, Inc., New York.
  56. Wildavsky, B., Kelly, A.P., Carey, K. (2011). Reinventing Higher Education: The Promiseof Innovation. Harvard University, G.S. of E. Harvard Education Press.
  57. World Bank (2017). World Development Indicators. Dostęp: styczeń 29, 2018, z https://data.worldbank.org/data-catalog/world-development-indicators.
  58. Zha, Q. (2009). Diversification or homogenization in higher education: a global allomorphism perspective. Higher Education in Europe 34 (3–4), 459–479.
  59. Zysiak, A. (2016). Punkty za pochodzenie: Powojenna modernizacja i uniwersytet w robotniczym mieście (Points for social background: Post-war modernization and the university in a working-class city). Nomos, Kraków.