Uniwersytet jako „wspólnota badaczy”? Polska z europejskiej perspektywy porównawczej i ilościowej

Main Article Content

Marek Kwiek

Abstrakt

Tekst analizuje wzorce organizacyjne polskiego szkolnictwa wyższego wykorzystując międzynarodowe dane empiryczne zebrane w 11 krajach Europy (N = 17 212, projekty badania kadry akademickiej EUROAC i CAP). Jego główne pytanie badawcze brzmi: w jakim stopniu teoretyczny model kolegialności pasuje do rzeczywistości polskich uniwersytetów, przebadanej na próbie ponad 3 700 polskich reprezentantów kadry akademickiej? Odpowiedź jest kontekstualna i relatywna: pokazujemy polskie uniwersytety w kontekście uniwersytetów funkcjonujących w 10 krajach zachodniej Europy (Austria, Szwajcaria, Irlandia, Holandia, Niemcy, Finlandia, Włochy, Norwegia, Portugalia i Wielka Brytania). Wyłaniający się z badań konflikt między wizją uniwersytetu podzielaną przez wspólnotę akademicką (czyli instytucjonalistycznym modelem „wspólnoty badaczy”, opartym na tradycyjnych wartościach akademickich) a jego wizją podzielaną przez wspólnotę reformatorów i decydentów politycznych (czyli modelem instrumentalnym) ma znaczenie fundamentalne dla losu reform szkolnictwa wyższego w Polsce.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Kwiek, M. (2012). Uniwersytet jako „wspólnota badaczy”? Polska z europejskiej perspektywy porównawczej i ilościowej. Nauka I Szkolnictwo Wyższe, (2(40), 71-101. Pobrano z https://pressto.amu.edu.pl/index.php/nsw/article/view/3294
Dział
Oryginalny artykuł naukowy
Biogram autora

Marek Kwiek

Marek Kwiek – profesor zwyczajny, doktor habilitowany, dyrektor Centrum Studiów nad Polityką Publiczną i kierownik Katedry UNESCO Badań Instytucjonalnych i Polityki Szkolnictwa Wyższego UAM w Poznaniu. Międzynarodowy doradca i ekspert w sprawach polityki edukacyjnej i polityki naukowej m.in. Komisji Europejskiej, OECD, Rady Europy, OBWE, USAID, UNDP i Banku Światowego. Kierownik lub członek zespołu badawczego w ponad 40 projektach międzynarodowych związanych z badaniami szkolnictwa wyższego i polityką edukacyjną. Współtwórca strategii rozwoju polskiego szkolnictwa wyższego do 2020 r. (Ernst and Young/IBNGR, 2010). Opublikował 11 książek i ok. 140 artykułów. Członek rad redakcyjnych m.in. „Higher Education Quarterly”, „European Educational Research Journal” i „European Journal of Higher Education”, redaktor serii wydawniczej HERP: Higher Education Research and Policy (Peter Lang). Aktualnie prowadzi pięcioletni projekt badawczy MAESTRO: Program Międzynarodowych Badań Porównawczych Szkolnictwa Wyższego (2012–2017), finansowany przez NCN.

Bibliografia

  1. Altbach Ph. G., ed. 2002 The Decline of the Guru: The Academic Profession in Developing and Middle-Income Countries, CIHE Boston College, Chestnut Hill.
  2. Baldridge V. D. Curtis, G. P. Ecker, G. L. Riley 2000 Alternative Models of Governance in Higher Education, w: M. Christopher Brown II, ed., Organization and Governance in Higher Education, Fifth edition. Pearson, Boston, s. 128-142.
  3. Bauer M., B. Askling, S. G. Marton, F. Marton 1999 Transforming Universities: Changing patterns of Governance, Structure and Learning in Swedish Higher Education, Jessica Kingsley Publishers, London.
  4. Becher T., M. Kogan 1992 Process and Structure in Higher Education, Second Edition. Routledge, London.
  5. Bentley P. J., H. Coates, I. R. Dobson, L. Goedegebuure, V. Lynn Meek, eds. 2013 Job Satisfaction around the Academic World, Springer, Dordrecht.
  6. Birnbaum R. 1988 How Colleges Work: The Cybernetics of Academic Organization and Leadership, Jossey-Bass Publishers, San Francisco.
  7. Blackburn R. T., J. H. Lawrence 1995 Faculty at Work. Motivation, Expectation, Satisfaction, The Johns Hopkins University Press, Baltimore.
  8. Bleiklie I., M. Kogan 2007 Organization and Governance of Universities, „Higher Education Quarterly”, Vol. 20, s. 477-493.
  9. Bowen H. R., J. H. Schuster 1986 American Professors. A National Resource Imperiled, Oxford University Press, New York and Oxford.
  10. Clark B. R. 1987 The Academic Life. Small Worlds, Different Worlds, The Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching, Princeton.
  11. Clark B. R. 1983 The Higher Education System. Academic Organization in Cross-National Perspective, University of California Press, Berkeley.
  12. Clark B. R. 1977 Academic Power in Italy. Bureaucracy and Oligarchy in a National University System, The Unieversity of Chicago Press, Chicago.
  13. Cole J. R., S. Cole 1973 Social Stratification in Science, The University of Chicago Press, Chicago.
  14. Collier D., J. Laporte, J. Seawright 2008 Typologies: Forming Concepts and Creating Categorical Variables, w: J. M. Box-Steffensmeier,
  15. H. E. Brady, D. Collier (eds.), The Oxford Handbook of Political Methodology, Oxford UP, New York, s. 152-173.
  16. Cummings W. K., M. J. Finkelstein 2012 Scholars in the Changing American Academy. New Contexts, New Rules and New Roles, Springer, Dordrecht:.
  17. Dressel P. L., L. B. Mayhew 1974 Higher Education as a Field of Study. The Emergence of a Profession, Jossey-Bass Publishers, San Francisco.
  18. Enders J., ed. 2000 Employment and Working Conditions of Academic Staff in Europe, GEW, Frankfurt:.
  19. Enders J., ed. 2001 Academic Staff in Europe. Changing Contexts and Conditions, Greenwood Press, Westport and London:.
  20. Enders J., E. de Weert, eds. 2004 The International Attractiveness of the Academic Workplace in Europe, GEW, Frankfurt.
  21. Enders J., E. de Weert, eds. 2009 The Changing Face of Academic Life: Analytical and Comparative Perspectives, Palgrave Macmillan, New York.
  22. EY 2010 Strategia rozwoju szkolnictwa wyższego w Polsce do roku 2020, Ernst and Young/IBNGR,Warszawa.
  23. Finkelstein M. J., R. K. Seal, J. H. Schuster 1998 The New Academic Generation. A Profession in Transformation, The Johns Hopkins University Press, Baltimore.
  24. Fumasoli T., G. Goastellec, B. M. Kehm, eds. 2014 Academic Careers in Europe – Trends, Challenges, Perspectives, Springer, Dordrecht (w druku).
  25. Goodman P. 1962 The Community of Scholars, Random House, New York.
  26. Kogan M. 1992 Political Science, w: Burton R. Clark, Guy Neave, eds., The Encyclopedia of Higher Education. Vol. 3 Analytical Perspectives, Pergamon, Oxford, s. 1926-1932.
  27. Kogan M., M. Bauer, I. Bleiklie, M. Henkel 2000 Transforming Higher Education: A Comparative Study, Jessica Kingsley Publishers, London.
  28. Kwiek M. 2003 Academe in Transition: Transformations in the Polish Academic Profession, „Higher Education”, Vol. 45, nr 4, June 2003, s. 455-476.
  29. Kwiek M. 2004 The Academic Workplace: Poland, w: Jürgen Enders, Egbert de Weert, eds., The International Attractiveness of the Academic Workplace in Europe, GEW, Frankfurt, s. 332-349.
  30. Kwiek M. 2008 Academic Entrepreneurship vs. Changing Governance and Institutional Management Structures at European Universities, „Policy Futures in Education”, Vol. 6, nr 6, s. 757-770.
  31. Kwiek M. 2009 The Two Decades of Privatization in Polish Higher Education. Cost-Sharing, Equity and Access, w: Jane Knight (ed.), Financing Access and Equity in Higher Education, Sense, Rotterdam/ Boston/Taipei, s. 149-168.
  32. Kwiek M. 2010 Transformacje uniwersytetu. Zmiany instytucjonalne i ewolucje polityki edukacyjnej w Europie, Wyd. Naukowe UAM, Poznań.
  33. Kwiek M. 2012a Changing Higher Education Policies: From the Deinstitutionalization to the Reinstitutionalization of the Research Mission in Polish Universities, „Science and Public Policy”, Vol. 39, s. 641-654.
  34. Kwiek M. 2012b Universities, Regional Development and Economic Competitiveness: the Polish Case, w: R. Pinheiro, P. Benneworth, G.A. (eds.), Universities and Regional Development. A Critical Assessment of Tensions and Contradictions, Routledge, New York, s. 69-85.
  35. Kwiek M. 2012c Universities and Knowledge Production in Central Europe. „European Educational Research Journal”, Vol. 11, nr 1, s. 111-126.
  36. Kwiek M. 2013a Knowledge Production in European Universities. States, Markets, and Academic Entrepreneurialism, Peter Lang, Frankfurt and New York.
  37. Kwiek M. 2013b From System Expansion to System Contraction: Access to Higher Education in Poland, „Comparative Education Review”, Vol. 57, No. 3 (Fall), s. 553-576.
  38. Kwiek M., P. Maassen eds. 2012 National Higher Education Reforms in a European Context. Comparative Reflections on Poland and Norway, Peter Lang, Frankfurt and New York.
  39. Kwiek M., D. Antonowicz 2013 Academic Work, Working Conditions and Job Satisfaction, w: Teichler, Ulrich, Ester Eva Höhle, eds., The Work Situation of the Academic Profession in Europe: Findings of a Survey in Twelve Countries, Springer, Dordrecht, s. 37-54.
  40. Kwiek M., D. Antonowicz 2014 The Changing Paths in Academic Careers in European Universities: Minor Steps and Major Milestones, w: Academic Careers in Europe – Trends, Challenges, Perspectives, Tatiana Fumasoli, Gaele Goastellec, Barbara M. Kehm, eds., Springer, Dordrecht (w druku).
  41. Lave Ch. A., J. G. March 1993 An Introduction to Models in the Social Sciences, University Press of America, Lanham.
  42. Locke W., W. K. Cummings, D. Fischer, eds. 2011 Changing Governance and management in Higher Education, Springer, Dordrecht.
  43. Löwenstein F., H. Schomburg 2008 CAP Survey Audit, INCHER, Kassel.
  44. Maassen P., J. P. Olsen, eds. 2007 University Dynamics and European Integration, Springer, Dordrecht.
  45. Macfarlane B. 2012 Intellectual Leadership in Higher Education. Renewing the Role of the University Professor, Routledge, London.
  46. Manning K. 2013 Organizational Theory in Higher Education, Routledge, London.
  47. Matejko A. 1969 System społeczny katedry. Wybrane zagadnienia. Raporty z badań, PWN, Warszawa.
  48. Millett J. D. 1962 The Academic Community. An Essay on Organization, McGraw-Hill, New York.
  49. Morgan G. 1986 Images of Organization, Sage, Beverly Hills.
  50. Najduchowska H., E. Wnuk-Lipińska 1990 Nauczyciele akademiccy 1984, PWN, Warszawa-Łódź.
  51. Neave G., G. Rhoades 1987 The Academic Estate in Western Europe, w: Burton R. Clark, ed., The Academic Profession. National, Disciplinary and Institutional Settings, University of California Press, Berkeley, s. 211-270.
  52. Olsen J. P. 2007 The Institutional Dynamics of the European University, w: Maassen, Peter, Johan P. Olsen, eds., University Dynamics and European Integration, Springer, Dordrecht, s. 25-54.
  53. Rhoades G. 1992 Governance Models, w: Burton R. Clark, Guy Neave, eds., The Encyclopedia of Higher Education, Vol. 2 Analytical Perspectives, Pergamon, Oxford, s. 1376-1384.
  54. RIHE 2008 The Changing Academic Profession in International Comparative and Quantitative Perspectives, RIHE (Research Institute for Higher Education), Hiroshima.
  55. Schuster J. H., M. J. Finkelstein 2006 The American Faculty. The Restructuring of Academic Work and Careers, Johns Hopkins University Press, Baltimore.
  56. Teichler U. 1996 Comparative Higher Education: Potentials and Limits, „Higher Education”, Vol. 32, s. 431-465.
  57. Teichler, U., A. Arimoto, W. K. Cummings 2013 The Changing Academic Profession. Major Findings of a Comparative Survey, Springer, Dordrecht.
  58. Teichler U., E. E. Höhle eds. 2013 The Work Situation of the Academic Profession in Europe: Findings of a Survey in Twelve Countries, Springer, Dordrecht.
  59. Välimaa J. 2008 On Comparative Research in Higher Education, w: Alberto Amaral, Ivar Bleiklie, Christine Musselin (eds.), From Governance to Identity: A Festschrift for Mary Henkel, Springer, Dordrecht, s. 141-155.
  60. Wnuk-Lipińska E. 1996 Innowacyjność a konserwatyzm. Uczelnie polskie w procesie przemian społecznych, CBPNiSzW UW, Warszawa.
  61. Zuckerman H. 1979 Scientific Elite: Nobel Laureates in the United States, Transaction Publishers, New Brunswick.