Teza o hybrydyzacji tego, co publiczne i tego, co prywatne w szkolnictwie wyższym oraz jej konsekwencje. Próba krytyki

Main Article Content

Krystian Szadkowski

Abstrakt

W niniejszym tekście, złożonym z trzech osobnych części, wskazuje się na problematyczność wysuwanej przez badaczy szkolnictwa wyższego tezy o hybrydyzacji tego, co publiczne i tego, co prywatne w kontekście współczesnych przemian sektora. W pierwszej z części pochodząca ze słownika liberalnej teorii polityki i klasycznej ekonomii politycznej para pojęciowa tego, co publiczne i tego, co prywatne została przedstawiona i sproblematyzowana w odniesieniu do rzeczywistości szkolnictwa wyższego. W drugiej, najrozleglejszej, zgodnie z metodą analizy glonakalnej zarysowanej przez Marginsona i Rhoadesa (2002), przedstawiono globalne, krajowe i lokalne procesy przyczyniające się według głównonurtowych badaczy szkolnictwa wyższego do hybrydyzacji porządków tego, co prywatne i tego, co publiczne we współczesnych systemach szkolnictwa wyższego. Część ostatnia, stanowiąca podsumowanie artykułu i zbierająca wnioski z analizy, odnosi się krytycznie do wysuwanej przez badaczy szkolnictwa wyższego tezy o hybrydyzacji i wskazuje na jej analityczne i praktyczne ograniczenia.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Szadkowski, K. (2015). Teza o hybrydyzacji tego, co publiczne i tego, co prywatne w szkolnictwie wyższym oraz jej konsekwencje. Próba krytyki. Nauka I Szkolnictwo Wyższe, (2(46), 75-120. https://doi.org/10.14746/nsw.2015.2.3
Dział
Oryginalny artykuł naukowy
Biogram autora

Krystian Szadkowski, Instytut Filozofii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

adiunkt w Instytucie Filozofii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Badacz w Centrum Studiów nad Polityką Publiczną oraz sekretarz Katedry UNESCO Badań Instytucjonalnych i Polityki Szkolnictwa Wyższego. W 2014 roku obronił doktorat pod kierunkiem prof. Marka Kwieka. Redaktor naczelny czasopisma naukowego „Praktyka Teoretyczna”, oraz od 2015 roku, redaktor wykonawczy czasopisma naukowego „Nauka i Szkolnictwo Wyższe”. W latach 2010-2013 stypendysta Fundacji Marie Curie-Skłodowskiej, zatrudniony na stanowisku młodszego badacza w Instytucie Badawczym Education International, globalnej centrali nauczycielskich i akademickich związków zawodowych w Brukseli. Od 2008 wziął lub bierze udział w 6 projektach badawczych, w tym 1 finansowanym w 7 Programie Ramowym (Marie Curie Initial Training Network EDUWEL - Education as Welfare: Enhancing opportunities for socially vulnerable youth in Europe; early stage researcher), 2 finansowanych ze środków Narodowego Centrum Nauki i 1 finansowanym ze środków Narodowego Centrum Kultury. Współredaktor książek Edu-factory. Samoorganizacja i opór w fabrykach wiedzy (2011) oraz Wieczna radość. Ekonomia polityczna społecznej kreatywności (2011, wersja angielska 2014). Autor niedawno wydanej książki Uniwersytet jako dobro wspólne. Podstawy krytycznych badań nad szkolnictwem wyższym (2015).

Bibliografia

  1. Aaviksoo, J. (2005). Public responsibility for research and access to research results. W: L. Weber, S. Bergan (red.). The Public Responsibility for Higher Education (163-170). Strasbourg: Council of Europe Publishing.
  2. Althusser, L. (2000). Ideologie i aparaty ideologiczne państwa. Wskazówki do badań. Tłum. A. Staroń. Nowa Krytyka. http://www.nowakrytyka.pl/spip.php?article374 (dostęp: 31 sierpnia 2015).
  3. Amaral, A., Magalhaes, A. (2007). Market Competition, Public Good, and State Interference. W: J. Enders, B. Jongbloed (red.). Public-Private Dynamics in Higher Education (89-112). Bielefeld: Transcript.
  4. Antonowicz, D. (2013). Z tradycji w nowoczesność. Brytyjskie uniwersytety w drodze do społeczeństwa wiedz. CPP RPS Vol. 40. Poznań.
  5. Barnett, R. (2012). Imagining the University. New York: Routledge.
  6. Bleiklie, I. (1999). The University, the State, and Civil Society. Higher Education in Europe. 24(4): 509–526.
  7. Calhoun, C. (2006). The Universities and the Public Sphere. Thesis Eleven. 84: 7-43.
  8. Callinicos, A. (2006). Universities in a neoliberal world. London: Socialist Workers Party.
  9. Cantwell, B., Kauppinen, I. (red.) (2014). Academic Capitalism in the Age of Globalization, Baltimore: Johns Hopkins University Press.
  10. Dow, S. C. (1990). Beyond dualism. Cambridge Journal of Economics. 14(2): 143-157.
  11. Dumenil, L. (2009). Neoliberalna (kontr-)rewolucja. Tłum. P. Listwan. W: L. Dumenil, Neoliberalizm przed trybunałem (25-40). Warszawa: Książka i Prasa.
  12. Enders, J., Jongbloed, B. (2007). The Public, the Private and the Good in Higher Education and Research: an Introduction. W: J. Enders, B. Jongbloed (red.). Public-Private Dynamics in Higher Education. Expectations, Development and Outcomes (9-36). Bielefeld: Transcript.
  13. Ferlie, E., Musselin, Ch., Andresani, G. (2008). The Steering of Higher Education Systems. A Public Management Perspective. Higher Education. 56(3): 325-348.
  14. Filippakou, O. (2015). Higher Education As a Public Good: Notes for a Discussion. W: O. Filippakou, G. Williams (red.). Higher Education as a Public Good. Critical Perspectives on Theory, Policy and Practice (3-15). New York: Peter Lang.
  15. Filippakou, O., Williams, G. (2014). Academic Capitalism and Entrepreneurial Universities as a New Paradigm of Development. Open Review of Educational Research. 1(1): 70-83.
  16. Filippakou, O., Williams, G., (red.) (2015). Higher Education as a Public Good. Critical Perspectives on Theory, Policy and Practice. New York: Peter Lang.
  17. Flew, T. (2014). Six theories of neoliberalism. Thesis Eleven. 122(1): 49-71.
  18. Gornitzka, A., Maassen, P. (2007). An Instrument for National Political Agendas. The Hierarchical Vision. W: P. Maassen, J. P. Olsen (red.). University Dynamics and European Integration (81-98). Dodrecht: Springer.
  19. Gramsci, A. (1961a). Nowoczesny książę. Tłum. B. Sieroszewska. W: A. Gramsci, Pisma wybrane, t. 1. (488-626). Warszawa: Książka i Wiedza.
  20. Gramsci, A. (1961b) Amerykanizm i fordyzm. Tłum. B. Sieroszewska. W: A. Gramsci, Pisma wybrane, t. 2 (103-150). Warszawa: Książka i Wiedza.
  21. Hardt, M., Negri, A. (2012). Rzecz-pospolita. Poza własność prywatną i dobro publiczne. Tłum. Praktyka Teoretyczna. Kraków: Wydawnictwo Korporacja Ha!art.
  22. Harvey, D. (1990). The Condition of Postmodernity. An Enquiry into the Origins of Cultural Change. Cambridge: Cambridge University Press.
  23. Harvey, D. (2008). Neoliberalizm. Historia katastrofy. Tłum. T. Listwan. Warszawa: Książka i Prasa.
  24. Hazelkorn, E. (2008). Learning to live with league tables and ranking: The experience of institutional leaders. Higher Education Policy. 21: 193-215.
  25. Hazelkorn, E. (2011). Rankings and the Reshaping of Higher Education. The Battle for World-Class Excellence: Basingstoke: Palgrave.
  26. Holley, K. (2006). Defining Governance for Public Higher Education in Twenty-First Century. W: W. G. Tierney (red.). Governance and the Public Good (199-206). New York: State University of New York Press.
  27. Hood, C. (1996). Exploring Variations in Public Management Reform of the 1980s. W: H. Bekke, J. L. Perry and T. Thoonen (red.). Civil Service Systems in Comparative Perspective (268-287). Bloomington: Indiana University Press.
  28. Jongbloed, B. (2003). Marketisation in Higher Education. Clark’s Triangle and the Essential Ingredients of Markets. Higher Education Quarterly. 57(2): 110–135.
  29. Jongbloed, B. (2007). Creating Public-Private Dynamics in Higher Education Funding: A Discussion of Three Options. W: J. Enders, B. Jongbloed (red.). Public-Private Dynamics in Higher Education. Expectations, Development and Outcomes (113-138). Bielefeld: Transcript.
  30. Jongbloed, B., de Boer, H. (2012). Higher Education Funding Reforms in Europe and the 2006 Modernisation Agenda. W: M. Kwiek, A. Kurkiewicz (red.). The Modernisation of European Universities: Corss-National Academic Perspectives (127-148). Frankfurt am Main: Peter Lang.
  31. Kauppinen, I. (2012). Towards transnational academic capitalism. Higher Education. 64: 543-556.
  32. KE (2006). Delivering on the Modernisation Agenda for Universities. Education, Research and Innovation. Brussels. COM 208 final.
  33. KE (2011). Supporting growth and jobs – an agenda for the modernization of Europe’s higher education systems. Brussels. COM 567.
  34. King, R. (2007). Governance and accountability in the higher education regulatory state. Higher Education. 53: 411-430.
  35. King, R. (2009). Governing Universities Globally. Organizations, Regulation and Rankings. Cheltenham: Edward Elgar.
  36. King, R., Marginson, S., Naidoo, R. (red.) (2011). Handbook on Globalization and Higher Education. Cheltenham: Edward Elgar.
  37. King, R., Marginson, S., Naidoo, R. (red.) (2013). The Globalization of Higher Education. Cheltenham: Edward Elgar.
  38. Krücken, G. (2003). Learning the New, New Thing: On the role of path dependency in university structures. Higher Education. 46(3): 315-339.
  39. Kwiek, M. (2001). Globalization and Higher Education. Higher Education in Europe. 26(1): 27-38.
  40. Kwiek, M. (2005). The University and the State in a Global Age. Renegotiating the Traditional Social Contract? European Educational Research Journal. 4(4): 324-341.
  41. Kwiek, M. (2006). The University and the State. A Study into Global Transformations. Frankfurt am Main: Peter Lang.
  42. Kwiek, M. (2010). Transformacje uniwersytetu. Zmiany instytucjonalne i ewolucje polityki edukacyjnej w Europie. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
  43. Kwiek, M. (2014). Reforming European Universities: the Welfare State as a Missing Context. W: P. Zgaga, U. Teichler, H. G. Schuetze (red.). Higher Education Reform – Looking Back – Looking Forward (93-118). Rotterdam: Sense.
  44. Latour, B. (2011). Nigdy nie byliśmy nowocześni. Studium z antropologii symetrycznej. Tłum. M. Gdula. Warszawa: Oficyna Naukowa.
  45. Levy, D. C. (1980). University and Government in México. Autonomy in an Authoritarian System. New York: Praeger Publishers.
  46. Lo, W. Y. W. (2014). University Rankings. Implications for Higher Education in Taiwan. Dodrecht: Springer.
  47. Locke, W. (2013). The Intensification of Rankings Logic in an Increasingly Marketised Higher Education Environment. European Journal of Education. 49(1): 77-90.
  48. Lukes, S. (2005). Power. A Radical View. Houndmills: Palgrave.
  49. Maassen, P., Olsen, J. P. (2007). European Debates on the Knowledge Institution. The Modernization of the University at the European Level. W: P. Maassen, J. P. Olsen (red.). University Dynamics and European Integration (3-23). Dodrecht: Springer.
  50. Marginson, S. (1997). Markets in Education. Sydney: Allen and Unwin.
  51. Marginson, S. (1997b). Steering from a distance: Power relations in Australian higher education. Higher Education. 34: 63-80.
  52. Marginson, S. (2004a). Competition and Markets in Higher Education: a glonacal analysis. Policy Futures in Education. 2(2): 175-244.
  53. Marginson, S. (2006). Putting Public Back into the Public University. Thesis Eleven. 84: 44-59.
  54. Marginson, S. (2007a). The Public/Private Divide in Higher Education: A Global Revision. Higher Education. 53(3): 307-333.
  55. Marginson, S. (2007b). Five Somersaults in Enschade: Rethinking Public/Private in Higher Education for the Global Era. W: J. Enders, B. Jongbloed (red.). Public-Private Dynamics in Higher Education. Expectations, Development and Outcomes (187-219). Bielefeld: Transcript.
  56. Marginson, S. (2011). Strategising and ordering the global. W: R. King, S. Marginson, R. Naidoo (red.). Handbook on Globalization and Higher Education (394-414). Cheltenham: Edward Elgar.
  57. Marginson, S. (2015). O niemożliwości zaistnienia kapitalistycznych rynków w szkolnictwie wyższym. Tłum. K. Szadkowski Nauka i Szkolnictwo Wyższe. 1(45): 11-37.
  58. Marginson, S., Considine, M. (2000). The Enterprise University: power, governance and reinvention in Australia. Cambridge: Cambridge University Press.
  59. Marginson, S., Ordorika, I. (2011). »El central volume de la fuerza«. Global Hegemony in Higher Education and Resaerch. W: D. Rhoten, C. Calhoun (red.). Knowledge Matters. The Public Mission of the Research University (67-129). New York: Columbia University Press.
  60. Marginson, S., Rhoades, G. (2002). Beyond National States, Markets, and Systems of Higher Education: a glonacal agency heuristic. Higher Education. 43: 281-309.
  61. Marginson, S., van der Wende, M. (2007) Globalization and Higher Education. Paris: OECD.
  62. Marginson, S., van der Wende, M. (2009). The New Global Landscape of Nations and Institutions. W: OECD. Higher Education to 2030, Volume 2: Globalisation (17-62). Paris: OECD.
  63. Martens, K. (2007). How to become an influential actor: the comparative turn in OECD education policy. W: K. Martens (red.). New Arenas of Education Governance: the impact of international organizations and markets on educational policymaking (40-65) Basingstoke: Palgrave Macmillan.
  64. Martens, K., Weymann, A. (2007). The internationalization of education policy: towards the convergence of national paths. W: A. Hurrelmann, S. Leibfried, K. Martens, P. Mayer (red.). Transforming the Golden Age Nation-State, (152-172). Basingstoke: Palgrave Macmillan.
  65. Massy, W. F. (2004). Markets in Higher Education. Do they promote internal efficiency?. W: P. Teixeira, B. Jongbloed, D. Dill, A. Amaral (red.). Markets in Higher Education - Rhetoric or reality? (13-36). Dodrecht: Springer.
  66. McLaughlin, K., Osborne, S. P., Ferlie, E. (red.) (2002). New Public Management. Current Trends and Future Prospects. New York.
  67. Merton, R. K. (1968). The Matthew Effect in Science. Science. 159 (3810). January 5: 56-63.
  68. Mirowski, P. (2013). Never Let a Serious Crisis Go to Waste: How Neoliberalism Survived the Financial Meltdown. London: Verso.
  69. Münch, R. (2014). Academic Capitalism. Universities in the Global Struggle for Excellence. London: Routledge.
  70. Munck, R. (2009). Neoliberalizm a polityka, neoliberalna polityka. Tłum. P. Listwan. W: A. Saad-Filho, D. Johnston (red.). Neoliberalizm przed trybunałem (101-116). Warszawa: Książka i Prasa.
  71. Musiał, K. (2013). Uniwersytet na miarę swego czasu. Transformacja społeczne w dobie postindustrialnej a zmiany w szkolnictwie wyższym krajów nordyckich. Gdańsk: Słowo/obraz/terytoria.
  72. Naschold, F. (1996). New Frontiers in Public Sector Management. Trends and Issues in State and Local Government in Europe. Berlin: Walter de Gruyter.
  73. Neave, G. (1998). The Evaluative State Reconsidered. European Journal of Education. 33(3): 265-285.
  74. Neave, G. (2012). The Evaluative State, Institutional Autonomy and Re-engineering Higher Education in Western Europe. The Prince and His Pleasure. Hampshire: Palgrave.
  75. Neave, G., van Vought, F. (red.) (1991). Prometheus Bound. The Changing Relationship Between Government and Higher Education in Western Europe. Oxford: Oxford University Press.
  76. Neave, G., van Vought, F. (red.) (1994). Government and Higher Education Relationships Across Three Continents. The Winds of Change. Oxford: Oxford University Press.
  77. Newfield, Ch. (2008). Unmaking the Public University. The Fourty-Year Assault on the Middle Class. Cambridge Mass.: Harvard University Press.
  78. Nixon, J. (2011a). Higher Education and the Public Good. Imagining the University. London: Bloomsbury Academics.
  79. Nixon, J. (2011b). Re-Imagining the Public Good. W: M. Bailey, D. Freedman (red.). The Assault on Universities. A Manifesto for Resistance (59-70). London: Pluto Press.
  80. Nowotny, H., Scott, P., Gibbons, M. (2001). Re-Thinking Science: Knowledge and the Public in an Age of Uncertainty. Cambridge: Polity Press.
  81. Olssen, M., Peters, M. A. (2005). Neoliberalism, higher education and the knowledge economy: from free market to knowledge capitalism. Journal of Education Policy. 20(3): 313-345.
  82. Paradeise, C., Reale, E., Bleiklie, I., Ferlie E. (red.) (2009). University Governance. Western European Comparative Perspectives. Dodrecht: Springer.
  83. Paradeise, C., Reale, E., Goastellec, G. (2009). A Comparative Approach to Higher Education Reforms in Western European Countries. W: C. Paradeise, E. Reale, I. Bleiklie, E. Ferlie (red.). University Governance. Western European Comparative Perspectives (197-225). Dodrecht: Springer.
  84. Peck, J. (2010). Constructions of Neoliberal Reason. Oxford: Oxford University Press.
  85. Pfeffer, J., Salncik, G. (2003). The External Control of Organizations. A Resource Dependence Perspective. Stanford: Stanford University Press.
  86. Powell, J., Hendricks, J. (red.) (2009). The Welfare State in Post-Industrial Society. A Global Perspective. Dodrecht: Springer.
  87. Pusser, B., Kempner, K., Marginson, S., Ordorika, I. (red.) (2012). Universities and the Public Sphere: Knowledge Creation and State Building in the Era of Globalization. New York: Routledge.
  88. Rhoades, G. (1997). Managed Professionals. Restructuring Academic Labor in Unionized Institutions. New York: SUNY Press.
  89. Rhoads, R. A., Torres, C. A. (red.) (2006). The University, State, and Market. The Political Economy of Globalization in the Americas. Stanford: Stanford University Press.
  90. Rhoten, D., Calhoun, C. (2011). Knowledge Matters: The Public Mission of the Research University. New York: Columbia University Press.
  91. Ross, A. (2011). Powstanie globalnego uniwersytetu. Tłum. E. Okroy. W: K. Szadkowski, J. Sowa (red.). Edu-factory. Samoorganizacja i opór w fabrykach wiedzy (31-58). Kraków: Wydawnictwo Ha!art.
  92. Saad-Filho, A., Johnston, D. (2009). Wprowadzenie. Tłum. P. Listwan. W: A. Saad-Filho, D. Johnston (red.). Neoliberalizm przed trybunałem (13-21). Warszawa: Książka i Prasa.
  93. Salerno, C. (2005). Financing higher education: the economics of options, trade-offs ad dilemmas. W: L. Weber, S. Bergan (red.). The Public Responsibility for Higher Education (181-192). Strasbourg: Council of Europe Publishing.
  94. Sassen, S. (2007). Globalizacja: Eseje o nowej mobilności ludzi i pieniędzy. Tłum. J. Tagnerowicz. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  95. Scott, P. (1998). Massification, Internationalization and Globalization. W: P. Scott (red.). The Globalization of Higher Education (108-129). Buckingham: Open University Press.
  96. Scott, P. (2015). Higher Education, the Public Good and the Public Interest. W: O. Filippakou, G. Williams (red.). Higher Education as a Public Good. Critical Perspectives on Theory, Policy and Practice (41-58). New York: Peter Lang.
  97. Slaughter, S. (2001). Problems in comparative higher education: Political economy, political sociology and postmodernism. Higher Education. 41: 389-412.
  98. Slaughter, S., Cantwell, B. (2012). Transatlantic moves to the market: the United States and the European Union. Higher Education. 63: 583-606.
  99. Slaughter, S., Rhoades, G. (1993). Changes in intellectual property statutes and policies at a public university: revising the terms of professional labor. Higher Education. 26: 287-312.
  100. Slaughter, S., Rhoades, G. (1996). The Emergence of a Competitiveness Research and Development Policy Coalition and the Commercialization of Academic Science and Technology. Science, Technology, & Human Values. 21(3): 303-339
  101. Slaughter, S., Rhoades, G. (2004). Academic Capitalism in the New Economy. Challenges and Choices. American Academic. 1(1): 37-59.
  102. Slaughter, S., Rhoades, G. (2006). Academic Capitalism and the New Economy. Markets, State and Higher Education. Baltimore: Johns Hopkins University Press.
  103. Smith, T. (2006). Globalisation. A Systematic Marxian Account. Leiden: Brill.
  104. Szadkowski, K. (2015). Uniwersytet jako dobro wspólne. Podstawy krytycznych badań nad szkolnictwem wyższym. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  105. Teixeira, P., Jongbloed, B., Dill, D., Amaral, A. (red.) (2004). Markets in Higher Education. Rhetoric or Reality? Dodrecht: Springer.
  106. Tierney, W. G. (red.) (2006). Governance and the Public Good. New York: SUNY Press.
  107. Toonen, T., (2007). Public Sector Reform in the Knowledge Economy. W: J. Enders, B. Jongbloed (red.). Public-Private Dynamics in Higher Education. Expectations, Development and Outcomes (39-62). Bielefeld: Transcript.
  108. van der Wende, M. (2011). Global institutions: the Organization for Economic Cooperation and Development. W: King, R., Marginson, S., Naidoo, R. (red.). The Globalization of Higher Education (95-113). Cheltenham: Edward Elgar.
  109. Wacquant, L. (2012). Trzy kroki w stronę historycznej antropologii faktycznie istniejącego neoliberalizmu. Tłum. K. Szadkowski, A. Kowalczyk. Praktyka Teoretyczna. 5: 129-151.
  110. Weber, L., Bergan, S. (2005). The Public Responsibility for Higher Education. Strasbourg: Council of Europe Publishing.
  111. Zemsky, R. (2004). Have We Lost the Public in Higher Education? Chronicle of Higher Education. 49(38): B7.