ROSYJSKIE, ŻYDOWSKIE CZY LUDZKIE? ŻYDOWSKA MYŚL MISTYCZNA W POEZJI BUŁATA SZAŁWOWICZA OKUDŻAWY

Main Article Content

Katarzyna Anna Kornacka-Sareło

Abstrakt

Spoglądając na literacki dorobek Bułata Szałwowicza Okudżawy z perspektywy imagologii, można dostrzec, że wizerunek Innego w poezji rosyjskiego barda został ukształtowany – paradoksalnie – właśnie przez Innego, nie zaś przez obrazy (imagines) utrwalone w kulturowej świadomości etnicznie Tożsamego. Innymi słowy – w przypadku Okudżawy – stworzony przez poetę portret Innego powstał dzięki pewnym ideom żydowskich mistyków oraz doktrynie żydowskich filozofów dialogu (Martina Bubera, Franza Rosenzweiga, Emmanuela Lévinasa). Tak więc celem autorki artykułu było ukazanie w pieśniach Okudżawy motywów pochodzących z żydowskiej myśli mistycznej, która, jak się wydaje, wywarła znaczący wpływ na teologiczne, antropologiczne i etyczne poglądy rosyjskiego barda. Charakterystyczne dla nich jest postrzeganie każdego człowieka – niezależnie od jego etnicznego pochodzenia – jako bytu odpowiedzialnego za siebie samego w procesie konstytuowania się w swoim człowieczeństwie oraz definiowania własnej podmiotowości. Ten sam człowiek, na co wskazuje interpretacja utworów rosyjskiego poety, powinien być również odpowiedzialny za innych ludzi, świat natury, a nawet za nieosobowe i nieantropomorficzne bóstwo: obojętne wobec ziemskiego dominium. Okudżawa – podobnie jak żydowscy mistycy i żydowscy filozofowie dialogu – postrzega zatem człowieka jako współtwórcę rzeczywistości, zobligowanego do realizacji aktów pozytywnych w porządku etycznym, podejmowanych w celu „naprawy świata”, określanej przez kabalistów jako tikkun ha-olam.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Dział
IMAGOLOGIA – REINTERPRETACJE (ŚRODKOWO)EUROPEJSKIE

Bibliografia

  1. Berkovits, Eliezer. “Faith after the Holocaust”. Essential Essays on Judaism. Ed. D. Hazony. Jerusalem: Shalem Press, 2002. P. 315-332.
  2. Berkovits, Eliezer. God, Man and History. Ed. D. Hazony. Jerusalem: Shalem Press, 2004.
  3. Baigell, Matthew. “Jewish-American Artists and the Holocaust: The Responses of Two Generations”. In God’s Name: Genocide and Religion in the Twentieth Century. Ed. O. Bartov, P. Mack. New York-Oxford: Berghahn Books, 2001. P. 342-349.
  4. Buber, Martin. “Distance and Relation”. Martin Buber on Psychology and Psychotherapy: Essays, Letters, and
  5. Dialogue. Transl. Ronald Gregor Smith, Syracuse, NY, US: Syracuse University Press, 1999. P. 3-16.
  6. Chosiński, Sebastian. „Zmarł Izaak Szwarc – legendarny radziecki kompozytor”. Web. 10.05.2016. http://esensja.stopklatka.pl/film/publicystyka/tekst.html?id=8811
  7. Dmitriev, Andriei. “Proizrastanie mysli” [The Vegetative Period of Thought]. Samoilov, David. Izbrannoe [Collected Works]. Moskva: Knizhnyi Klub Knigovek, 2014. P. 5–12.
  8. Elior, Rachel. “Tzimtzum: A Kabbalistic Approach to Creation”. Shma: A Journal of Jewish Ideas. Web. 10.05.2016. http://shma.com/2010/01/tzimtzum-a-kabbalistic-approach-to-creation/
  9. Fackenheim, Emil. To Mend the World: Foundation of Post-Holocaust Jewish Thought. Bloomington: Indiana University Press, 1994.
  10. Fine, Lawrence. Physician of the Soul, Healer of the Cosmos: Isaac Luria and His Kabbalistic Fellowship. Stanford: Standford University Press, 2003.
  11. Heschel, Abraham J. God in Search of Man: A Philosophy of Judaism. New York: Farrar, Strauss and Giroux, 1975.
  12. Ivanova Vera, Manykin Mikhail. “Vladimir Vysotsky (1938-1980)”. Web. 10.06.2016. http://www.russiaic.com/people/general/v/122/
  13. Jonas, Hans. “A Concept of God after Auschwitz: A Jewish Voice”. The Journal of Religion 67, No. 1 (Jan. 1987). P. 1-13.
  14. Lévinas, Emmanuel. Totality and Infinity: An Essay on Exteriority. Transl. Alfonso Lingis. Pittsburgh: Duquesne University Press, 1969.
  15. Levitanskii, Iurii. “Kazhdyi vybiraet dlia sebia” [Everyone chooses for himself]. Den’ takoi-to [A usual day]. Moskva: Sovetskiy pisatel’, 1976. P. 101.
  16. Leerssen, Joep. “Imagology: History and method”. Imagology: The Cultural Construction and Literary Representation of National Characters. A Critical Survey. Eds. M. Beller, J. Leerson. Amsterdam-New York:Rodopi, 2007. P. 17-32.
  17. Matt, Daniel C. The Essential Kabbalah: The Heart of Jewish Mysticism. New York: Harper One, 1995.
  18. Okuzdhava, Bulat, “O Volodie Vysotskom”. Web. 08.06.2015 (1). http://www.kulichki.com/vv/ovys/pesni.html
  19. Okudzhava, Bulat. “Pesenka o moiei zhizni”. Web. 10.05.2015 (2). http://www.bards.ru/archives/part.php?id=10368
  20. Okudzhava, Bulat. Zamek nadziei [“The Castle of Hope”]. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1984.
  21. Podgórzec, Zbigniew, red. Wysocki. Życie i twórczość. Warszawa: Wydawnictwo Współpraca, 1989.
  22. Pushkova, Darya. “Prominent Russians: Bulat Okudzhava”. Web. 10.05.2016. http://russiapedia.rt.com/prominent-russians/music/bulat-okudzhava/
  23. Scholem, Gershom. Major Trends in Jewish Mysticism. New York: Schocken Books, 1995.
  24. Sikora, Tomasz. “Aliud valde – wokół idei Hebraizmu Oskara Goldberga” [Aliud valde—Around the Idea of Hebraism by Oskar Goldberg]. Oskar, Goldberg. Rzeczywistość Hebrajczyków. Transl. Tomasz Sikora. Kraków: Nomos, 2012.
  25. Urban-Podolan, Aleksandra. Poezja Bułata Okudżawy. Między poetyką a interpretacją. Zielona Góra: Uniwersytet Zielonogórski, 2008.
  26. Vlady, Marina. Wysocki, czyli przerwany lot. Transl. Kalina Szymanowska. Warszawa: Czytelnik, 1990.
  27. Vysotskii, Vladimir. “Antisemity”. Web. 30.04.2016. http://www.kulichki.com/vv/pesni/zachem-mne-schitatsya-shpanoj.html