Abstract
The paper investigates a number of intersections between photography and J.M. Coetzee’s writing across the writer’s oeuvre, showing how photographic images are written into his work. Having first discussed Coetzee’s photographic archive and several images that showcase his early, youthful interest in Chopin – a figure who features prominently in the writer’s latest fictional work – the paper ultimately examines how photographs are referenced in The Pole and addresses their meaning, especially their role as mediators between the living and the dead.
Translated to Polish by Dobromiła Kasprzyk
Funding
Artykuł powstał na podstawie referatu wygłoszonego na konferencji „Towards a Horizontal Art History”, która odbyła się na Uniwersytecie Jagiellońskim w listopadzie 2024 roku w ramach realizacji projektu badawczego „(Nie)przypadkowi turyści. Recepcja XX- i XXI-wiecznej polskiej literatury i kultury wizualnej w Republice Południowej Afryki” (nr 2020/39/B/HS2/02083) finansowanego ze środków Narodowego Centrum Nauki. Dziękuję prof. Robertowi Kuskowi za gościnność i wszelkie wsparcie, które umożliwiło mi wzięcie udziału w tym wydarzeniu.
References
Coetzee John Maxwell (1993), Homage, „The Threepenny Review”, nr 53, s. 5-7.
Coetzee John Maxwell (2005), Powolny człowiek, przeł. Magdalena Konikowska, Znak, Kraków.
Coetzee John Maxwell (2007), Młodość. Sceny z prowincjonalnego życia II, przeł. Michał Kłobukowski, Znak, Kraków.
Coetzee John Maxwell (2008), Co to jest dzieło klasyczne? – prelekcja, w: tegoż, Dziwniejsze brzegi. Eseje literackie 1986-1999, przeł. Anna Skucińska, Znak, Kraków, s. 7-32.
Coetzee John Maxwell (2024), Polak, przeł. Aga Zano, Znak, Kraków.
Cole Teju (2020), Io, fotografo di un mondo bianco e nero. L’intervista a J.M. Coetzee, „La Repubblica”, 9 lutego, s. 34-351.
Azoulay Ariella (2008), The Civil Contract of Photography, Zone Books, New York.
Baer Ulrich (2002), Spectral Evidence. The Photography of Trauma, MIT Press, Cambridge. DOI: https://doi.org/10.7551/mitpress/6398.001.0001
Barney Richard (2025), „An Endless Discourse of Character”. J.M. Coetzee and Distributive Impersonality in „Dusklands”, „English in Africa”, nr 1-2, s. 127-146. DOI: https://doi.org/10.4314/eia.v52i1.7
Barthes Roland (2008), Światło obrazu. Uwagi o fotografii, przeł. Jacek Trznadel, Aletheia, Warszawa.
Juvan Marco (2022), How to Think World Literature from Its Edge? A Reassessment, wykład plenarny na XXIII Międzynarodowym Kongresie AILC-ICLA, Tbilisi.
Kannemeyer John Christoffel (2012), J.M Coetzee. A Life in Writing, przeł. Michiel Heyns, Jonathan Ball Publishers, Johannesburg–Cape Town.
Kusek Robert, Wojciech Szymański (2025), „I Want to Go Back to Poland”. Towards a History of Polish-South African Art Comradeship, „Acta Academiae Artium Vilnensis”, nr 117, s. 145-167. DOI: https://doi.org/10.37522/aaav.117.2025.299
Levin Laura (2009). The Performative Force of Photography, „Photography & Culture”, nr 2, s. 327-336. DOI: https://doi.org/10.2752/175145109X12532077132473
Mitchell William John Thomas (2005), What do Pictures Want? The Lives and Loves of Images, Chicago University Press, Chicago. DOI: https://doi.org/10.7208/chicago/9780226245904.001.0001
Sontag Susan (2017), O fotografii, przeł. Sławomir Magala, Karakter, Kraków.
Sontag Susan (2023), Widok cudzego cierpienia, przeł. Sławomir Magala, Karakter, Kraków.
Wittenberg Hermann (2020), Before Writing, w: J.M. Coetzee. Photographs from „Boyhood”, red. Hermann Wittenberg, Protea, Cape Town, s. 15-48.
Wittenberg Hermann (2025), Photography and Film in the Fiction of J.M. Coetzee, Cambridge University Press, Cambridge. DOI: https://doi.org/10.1017/9781009548397
License
Copyright (c) 2026 Hermann Wittenberg

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Utwory opublikowane w czasopiśmie „Porównania”, na platformie Pressto należącej do Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu są udostępniane na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-ND 4.0)
Tym samym wszyscy zainteresowani są uprawnieni do korzystania z utworów opublikowanych pod następującymi warunkami:
-
uznania autorstwa — czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnianym utworem informacji o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji
-
bez utworów zależnych — remiksując, przetwarzając lub tworząc na podstawie utworu, nie wolno rozpowszechniać zmodyfikowanych treści.
-
brak dodatkowych ograniczeń — nie można korzystać ze środków prawnych lub technologicznych, które ograniczają innych w korzystaniu z utworu na warunkach określonych w licencji.
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).
Autor zachowuje prawa majątkowe, ale udziela zgody Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na wykorzystanie dzieła. Autorzy tekstów zakwalifikowanych do publikacji proszeni są o wypełnienie podpisanie i przesłanie umowa (PL) agreement (EN)
Agreement for granting a royalty-free license to works with a commitment to grant a CC sub-license
