Abstract
Due to the economic and political crisis of late communist Poland, discourses about the crisis of masculinity gained popularity in the 1980s. In this article, I ask how this “masculinity in crisis” intersected with neoliberalization. Using the methods of Foucauldian discourse analysis, I analyze two men’s magazines (1987–1993) to show that the heteromasculinity of late state socialism enjoyed the privilege of unaccountability, which stimulated discourses of masculinity in crisis. Capitalism, on the other hand, was presented as an opportunity to regain true masculinity, characterized by greater agency, including in sexual life. Using the contrast between declining state socialism and early neoliberalism, the article discusses the effects of neoliberal responsibilization on gender politics.
Funding
This research was funded by the National Science Centre, Poland, grant no. 2023/51/D/HS2/00119.
Literaturhinweise
Barker, Meg-John, Rosalind Gill, and Laura Harvey. Mediated Intimacy: Sex Advice in Media Culture. Cambridge, UK: Polity, 2018. DOI: https://doi.org/10.1177/1363460718781342
Bauman, Zygmunt. Liquid Love: On the Frailty of Human Bonds. Cambridge, UK: Polity, 2003.
Beasley, Chris. “Mind the Gap? Masculinity Studies and Contemporary Gender/Sexuality Thinking.” Australian Feminist Studies 28 (2013): 108–124. DOI: https://doi.org/10.1080/08164649.2013.761949
Brown, Wendy. Undoing the Demos: Neoliberalism’s Stealth Revolution. New York: Zone Books, 2015. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctt17kk9p8
Cabanas, Edgar and Eva Illouz. Manufacturing Happy Citizens. How the Science and Industry of Happiness Control Our Lives. Cambridge, UK: Polity Press, 2019.
Cooper, Melinda. Family Values: Between Neoliberalism and the New Social Conservatism. New York: Zone Books, 2017. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctt1qft0n6
Desperak, Izabela. Płeć zmiany: zjawisko transformacji w Polsce z perspektywy gender: oblicza feminizmu. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2017.
Dobrowolska, Anna. “Koncesjonowana rewolucja seksualna? Przemiany obyczajowości w dyskursie medialnym późnego PRL.” Przegląd Historyczny 114.3 (2023): 433–451. DOI: https://doi.org/10.36693/202303p.433-452
Foucault, Michel. The History of Sexuality, Vol. 1: An Introduction. Translated by Robert Hurley. Reissue ed. New York: Vintage, 1990.
Gill, Rosalind. Gender and the Media. Cambridge, UK: Polity, 2007.
Graff, Agnieszka. Świat bez kobiet. Płeć w polskim życiu publicznym. Warszawa: Wydawnictwo WAB, 1999.
Harvey, David. A Brief History of Neoliberalism. Oxford: Oxford University Press, 2005. DOI: https://doi.org/10.1093/oso/9780199283262.001.0001
Hochschild, Arlie Russell. The Managed Heart: Commercialization of Human Feeling. Berkeley: University of California Press, 2012. DOI: https://doi.org/10.1525/9780520951853
Howarth, David. Discourse. Buckingham: Open University Press, 2000.
Illouz, Eva. Cold Intimacies: The Making of Emotional Capitalism. Cambridge: Polity Press, 2007.
Janion, Ludmiła. “State-Socialist Heteromasculinity on the Eve of Neoliberalism: Sexual Problems in the First Polish Lifestyle Magazine for Men.” Feminist Media Studies 24.4 (2024): 728–743. DOI: https://doi.org/10.1080/14680777.2023.2219867
Janion, Maria. “Za wolność waszą i naszą.” Gazeta Wyborcza 3–4 July 1999: 25.
Kluczyńska, Urszula. “Czasopisma life-stylowe dla mężczyzn. Charakterystyka gatunku.” Czasopiśmiennictwo drugiej połowy XX wieku jako źródło do historii edukacji. Eds. Iwonna Michalska and Grzegorz Michalski. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2010. 271–285. DOI: https://doi.org/10.18778/7525-461-7.23
Kościańska, Agnieszka. Gender, Pleasure, and Violence: The Construction of Expert Knowledge of Sexuality in Poland. Translated by Marta Rozmysłowicz. Bloomington: Indiana University Press, 2020. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv1d5nm4g
Kościelniak, Marcin. Aborcja i demokracja: przeciw-historia Polski 1956–1993. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2024.
Leonard, Suzanne. Wife, Inc. The Business of Marriage in the Twenty- First Century. New York: New York University Press, 2018.
McRobbie, Angela. The Aftermath of Feminism: Gender, Culture and Social Change. London: Sage Publications, 2009.
Mounk, Yascha. The Age of Responsibility: Luck, Choice, and the Welfare State. Cambridge, MA: Harvard University Press, 2017. DOI: https://doi.org/10.4159/9780674978256
Mrozik, Agnieszka. Akuszerki transformacji: kobiety, literatura i władza w Polsce po 1989 roku. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2012. DOI: https://doi.org/10.4000/books.iblpan.12552
Mrozik, Agnieszka. Architektki PRL-u: komunistki, literatura i emancypacja kobiet w powojennej Polsce. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2022.
Musiał, Maciej. Intymność i jej współczesne przemiany: studium z filozofii kultury. Kraków: Universitas, 2015.
Olssen, Mark. “Understanding the mechanisms of neoliberal control: lifelong learning, flexibility and knowledge capitalism.” International Journal of Lifelong Education 25.3 (2006): 213–230. DOI: https://doi.org/10.1080/02601370600697045
O’Neill, Rachel. Seduction: Men, Masculinity and Mediated Intimacy. Cambridge, UK: Polity, 2018.
Ott, Brian L. and Robert L. Mack. Critical Media Studies: An Introduction. Malden: Wiley-Blackwell, 2014.
Robinson, Sally. Marked Men: White Masculinity in Crisis. New York: Columbia University Press, 2000. DOI: https://doi.org/10.7312/robi11292
Rogers, Anna. “Chaos to Control: Men’s Magazines and the Mastering of Intimacy.” Men and Masculinities 8.2 (2005): 175–194. DOI: https://doi.org/10.1177/1097184X04265319
Rose, Nicolas. Governing the Soul. The Shaping of the Private Self. London: Free Association Books, 1989.
Sandel, Michael. What Money Can’t Buy: The Moral Limits of Markets. New York: Farrar, Straus and Giroux, 2012.
Siemieńska, Renata. Nie mogą, nie chcą czy nie potrafią? O postawach i uczestnictwie politycznym kobiet w Polsce. Warszawa: Scholar, 2000.
Szcześniak, Magda. Normy widzialności: tożsamość w czasach transformacji. Warszawa: Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana, 2016.
Szpakowska, Małgorzata. Chcieć i mieć: samowiedza obyczajowa w Polsce czasu przemian. Warszawa: WAB, 2003.
Śmieja, Wojciech. Po męstwie. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2024.
Taylor, Laramie D. “All for Him: Articles About Sex in American Lad Magazines.” Sex Roles 52.3–4 (2005): 153–163. DOI: https://doi.org/10.1007/s11199-005-1291-7
Waling, Andrea, et al. “Men and masculinity in men’s magazines: A review.” Sociology Compass (2018): 12:e12593. DOI: https://doi.org/10.1111/soc4.12593
Zierkiewicz, Edyta. “Czasopisma life-stylowe dla mężczyzn – (pozorna) opozycja dla prasy kobiecej.” Studia Socjologiczne 188.1 (2008): 45–75.
Lizenz
Copyright (c) 2026 Ludmiła Janion

Dieses Werk steht unter der Lizenz Creative Commons Namensnennung - Keine Bearbeitungen 4.0 International.
Utwory opublikowane w czasopiśmie „Porównania”, na platformie Pressto należącej do Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu są udostępniane na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-ND 4.0)
Tym samym wszyscy zainteresowani są uprawnieni do korzystania z utworów opublikowanych pod następującymi warunkami:
-
uznania autorstwa — czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnianym utworem informacji o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji
-
bez utworów zależnych — remiksując, przetwarzając lub tworząc na podstawie utworu, nie wolno rozpowszechniać zmodyfikowanych treści.
-
brak dodatkowych ograniczeń — nie można korzystać ze środków prawnych lub technologicznych, które ograniczają innych w korzystaniu z utworu na warunkach określonych w licencji.
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).
Autor zachowuje prawa majątkowe, ale udziela zgody Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na wykorzystanie dzieła. Autorzy tekstów zakwalifikowanych do publikacji proszeni są o wypełnienie podpisanie i przesłanie umowa (PL) agreement (EN)
Agreement for granting a royalty-free license to works with a commitment to grant a CC sub-license
