Abstrakt
In this article, I attempt to outline the methodological problems and challenges faced by literary scholars who aim to write about masculinities, with particular emphasis on the Polish academic context. I analyze the process of adapting tools derived from the social sciences – such as Raewyn Connell’s concept of hegemonic masculinity – to literary studies, and point out the necessity of a transdisciplinary and critical approach to cultural texts. Drawing on my own research experiences and reflections on Polish emancipatory literature after 1989, I demonstrate how the plurality of the category of masculinities and local conditions influence the choice of interpretive tools and the development of original research strategies. The article also contributes to the discussion on the evolution of masculinities studies in Poland, emphasizing the need for continuous adaptation of theory to the specificity of the material being analyzed and an openness to new concepts and perspectives.
Bibliografia
Chutnik Sylwia (2008), Kieszonkowy atlas kobiet, Korporacja Ha!art, Kraków.
Cieplak Anna (2021), Rozpływaj się, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
Herman Anouk (2023), Nigdy nie będziesz szło samo, W.A.B., Warszawa.
Jarek Igor (2020), Halny, Nisza, Warszawa.
Małecki Jakub (2015), Dygot, Sine Qua Non, Kraków.
Nowicka Bronka (2015), Nakarmić kamień, Biuro Literackie, Wrocław.
Sołtys Paweł (2019), Nieradość, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec.
Szpila Agnieszka (2021), Heksy, W.A.B., Warszawa.
Witkowski Michał (2009), Margot, Świat Książki, Warszawa.
Duda Maciej (2019), Badania nad mężczyznami w Polsce, czyli o hegemonii struktury, w: (Nie)męskość w tekstach kultury XIX–XXI wieku, red. Barbara Zwolińska, Krystian Tomala, Wydawnictwo UG, Gdańsk, s. 11–22.
Elliott Karla (2016), Caring Masculinities. Theorizing an Emerging Concept, „Men and Masculinities”, nr 3, s. 240–259. DOI: https://doi.org/10.1177/1097184X15576203
Filipowicz Marcin (2014), Men’s studies / masculinities studies, w: Encyklopedia gender. Płeć w kulturze, red. Monika Rudaś-Grodzka i in., Czarna Owca, Warszawa, s. 305–307.
Gajowy Aleksandra (2025), In Bed with the West? Central Eastern European Queerness and Western Theory, „SQS. Slavic Queer Studies”, nr 1, s. 14–24.
Gardiner Judith (2012), Female Masculinity and Phallic Women – Unruly Concepts, „Feminist Studies”, nr 3, s. 597–624. DOI: https://doi.org/10.1353/fem.2012.0059
Gerschick Thomas (2005), Masculinity and Degrees of Bodily Normativity in Western Culture, w: Handbook of Studies on Men and Masculinities, red. Michael S. Kimmel, Jeff Hearn, Raewyn Connell, Sage Publications, Thousand Oaks, s. 367–378. DOI: https://doi.org/10.4135/9781452233833.n21
Hornung Magdalena, Jędrzejczak Marcin, Korsak Tadeusz, red. (2001), Ciało, płeć, literatura. Prace ofiarowane profesorowi Germanowi Ritzowi w pięćdziesiątą rocznicę urodzin, Wiedza Powszechna, Warszawa.
Kaplan Cora (1989), Feminist Criticism Twenty Years On, w: From My Guy to Sci-Fi. Genre and Women’s Writing in the Postmodern World, red. Helen Carr, Pandora Press, London, s. 15–23.
Kluczyńska Urszula (2024), Początki i rozwój socjologicznych studiów nad mężczyznami i męskościami, w: Urszula Kluczyńska, Anna M. Kłonkowska, Socjologia męskości. Teorie w badaniach, Wydawnictwo UŁ, Łódź, s. 13–24. DOI: https://doi.org/10.18778/8331-393-1.02
Kłonkowska Anna M. (2024). Męskości kobiece, w: Urszula Kluczyńska, Anna M. Kłonkowska, Socjologia męskości. Teorie w badaniach, Wydawnictwo UŁ, Łódź, s. 131–138. DOI: https://doi.org/10.18778/8331-393-1.08
Kujawińska-Courtney Krystyna (1998), Feministyczna krytyka literacka. Teorie i praktyki, „Pamiętnik Literacki”, z. 3, s. 99–113.
Majchrowski Zbigniew, Rosiek Stanisław, red. (2007), Księga Janion, słowo/obraz terytoria, Gdańsk.
Mizielińska Joanna, Kulpa Robert (2011), Contemporary Peripheries. Queer Studies, Circulation of Knowledge and East/West Divide, w: De-Centring Western Sexualities. Central and Eastern European Perspectives, red. ciż, Ashgate, London, s. 11–26. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315576107-2
Noble Jean (2006), Sons of the Movement. FtMs Risking Incoherence on a Post-Queer Cultural Landscape, University of Toronto Press, Toronto.
Skucha Mateusz (2014), Męskość hegemoniczna (hegemonialna), w: Encyklopedia gender. Płeć w kulturze, red. Monika Rudaś-Grodzka i in., Czarna Owca, Warszawa, s. 315–317.
Śmieja Wojciech (2010), Literatura, której nie ma. Szkice o polskiej „literaturze homoseksualnej”, Universitas, Kraków.
Warkocki Błażej (2024), „Przekroczenie stało się faktem”. W stronę (pół)peryferyjnej teorii odmienności/queer, w: Odmieńczość. Obywatelstwo seksualne i archiwum, red. Tomasz Basiuk, Jędrzej Burszta, Agnieszka Kościańska,Wydawnictwa UW, Warszawa, s. 87–98. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323564799.pp.87-98
White Edmund (1997), Osobiste jest polityczne (gejowska proza i krytyka), przeł. Jerzy Jarniewicz, „Literatura na Świecie”, nr 3, s. 135–148.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Przemysław Górecki

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Utwory opublikowane w czasopiśmie „Porównania”, na platformie Pressto należącej do Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu są udostępniane na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-ND 4.0)
Tym samym wszyscy zainteresowani są uprawnieni do korzystania z utworów opublikowanych pod następującymi warunkami:
-
uznania autorstwa — czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnianym utworem informacji o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji
-
bez utworów zależnych — remiksując, przetwarzając lub tworząc na podstawie utworu, nie wolno rozpowszechniać zmodyfikowanych treści.
-
brak dodatkowych ograniczeń — nie można korzystać ze środków prawnych lub technologicznych, które ograniczają innych w korzystaniu z utworu na warunkach określonych w licencji.
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).
Autor zachowuje prawa majątkowe, ale udziela zgody Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na wykorzystanie dzieła. Autorzy tekstów zakwalifikowanych do publikacji proszeni są o wypełnienie podpisanie i przesłanie umowa (PL) agreement (EN)
Agreement for granting a royalty-free license to works with a commitment to grant a CC sub-license
