Słowa kluczowe
gwara
nauczanie o dialektach i gwarach
podręczniki szkolne
Jak cytować
Abstrakt
Celem artykułu jest porównanie materiałów dydaktycznych do nauczania o dialektach i gwarach w polskich podręcznikach do języka polskiego w starszych klasach szkoły podstawowej oraz w niemieckich podręcznikach do języka niemieckiego w młodszych klasach Gymnasium. W niniejszej pracy uwzględniono wyłącznie ćwiczenia praktyczne, a analiza źródeł została przedstawiona z uwzględnieniem formy ćwiczeń. W podsumowaniu wskazano tendencje w nauczaniu o dialektach i gwarach w dwóch systemach edukacyjnych oraz elementy niezbędne do poprawy jakości nauczania o gwarach i dialektach w szkołach polskich.
Bibliografia
BS –Horwath Ewa, Kiełb Grażyna, 2022, Język polski. Bliżej słowa. Podręcznik. Szkoła podstawowa. Klasa 8, wyd. V, Warszawa, s. 239-241.
BS_ćw – Horwath Ewa, 2021, Język polski. Bliżej słowa. Zeszyt ćwiczeń. Szkoła podstawowa. Klasa 8, wyd. IV, Warszawa, s. 104-106.
GiS – Czarniecka-Rodzik Zofia, 2022, Język polski. Gramatyka i stylistyka. Podręcznik, wyd. V, Warszawa, s. 44-47.
GiS_ćw – Czarniecka-Rodzik Zofia, 2020, Język polski. Gramatyka i stylistyka. Zeszyt ćwiczeń, wyd. III, Warszawa, s. 76-82.
GWO – Łuczak Agnieszka, Prylińka Ewa, Krzemieniewska-Kleban Kamila, Suchowierska Agnieszka, 2018, Język polski. Między nami 8. Podręcznik, Gdańsk, s. 90-91.
GWO_ćw – Łuczak Agnieszka, Prylińska Ewa, 2020, Język polski. Między nami 8. Zeszyt ćwiczeń dla klasy ósmej szkoły podstawowej. Część 1, wyd. III, Gdańsk, s. 73-76.
GWO_noj – Borys Piotr, Fischer Beata, Hajduk Małgorzata, Halasz Anna, 2022, Język polski 8. Nauka o języku dla klasy ósmej szkoły podstawowej. Część 2, wyd. V, Gdańsk, s. 79-84.
MAC – Zbróg Piotr, 2021, Język polski. Podręcznik dla klasy ósmej szkoły podstawowej. Część 1, Kielce, s. 135-139.
MAC_ćw – Zbróg Piotr, 2021, Język polski. Zeszyt ćwiczeń dla klasy ósmej szkoły podstawowej, Kielce, s. 28-31.
MS – Nowak Ewa, Gaweł Joanna, 2020, Myśli i słowa. Język polski. Podręcznik. Szkoła podstawowa. Klasa 8, wyd. II, Warszawa, s. 277-278.
NS – Kościerzyńska Joanna, Ginter Joanna, Łęk Katarzyna, Bielawska Natalia, Kostrzewa Joanna, Krzemińska Joanna, 2020, NOWE Słowa na start! Podręcznik do języka polskiego dla klasy siódmej szkoły podstawowej, Warszawa, s. 336-337.
NS_ćw – Kuchta Joanna, Kościerzyńska Joanna, Ginter Małgorzata, Łęk Katarzyna, 2023, NOWE Słowa na start! 7. Zeszyt ćwiczeń do języka polskiego, Warszawa, 65-68.
OPERON – Klimczak Barbara, Tomińska Elżbieta, Zawisza-Chlebowska Teresa, 2020, Język polski 8. Podręcznik dla szkoły podstawowej, Gdynia, s. 147-149.
OPERON_ćw – Brózdowska Elżbieta, 2020, Język polski 8. Zeszyt ćwiczeń dla szkoły podstawowej, Gdynia.
WS – Jarosz-Mazurek Agnieszka, Żbikowska Dorota, Kulesza Grażyna, Kulesza Jacek, 2020, Wyspy szczęśliwe. Podręcznik do języka polskiego dla klasy siódmej szkoły podstawowej, Wrocław, s. 232-233.
WS_ćw – Jarosz-Mazurek Agnieszka, Żbikowska Dorota, Kulesza Grażyna, Kulesza Jacek, 2020, Wyspy szczęśliwe. Zeszyt ćwiczeń do języka polskiego dla klasy siódmej szkoły podstawowej, Wrocław, s. 8-11.
ZS – Karolczyk-Kozyra Agata, Krajewska Magdalena, Kujawa-Weinke Dorota, Sieńczak Agata, 2024, Zamieńmy słowo. Język polski. Podręcznik. Szkoła podstawowa. Klasa 8, Warszawa, s. 182-183.
ZS_ćw – Kukla-Guzgan Katarzyna, 2024, Zamieńmy słowo. Język polski. Zeszyt ćwiczeń. Szkoła podstawowa. Klasa 8, Warszawa, s. 82-87.
DB – Wagener Andrea (Hrsg.), 2021, Deutschbuch 8. Sprach- und Lesebuch, Berlin.
DI – Hümmer-Fuhr Mareike, Müller Angela, Reck Alexander, Reed Nicole, Richter Gerda, Rudel Thomas, Zander Torsten, 2017, deutsch ideen 7. Baden-Württemberg, Braunschweig, s. 274-275.
DK_ 2021 – Blatt Martina, Henniger Heike, Zdrallek Andreas (Hrsg.), 2021, deutsch kompetent 8. Stuttgart, s. 196-197.
DK_2014 – Nutz Maximilian (Hrsg.), 2014, deutsch.kompetent 8. Stuttgart, Ernst Klett Verlag, s. 186-187.
DK_2018 – Schmitt-Kaufhold Angelika, 2018, deutsch.kompetent 8, Baden- Württemberg. Stuttgart, s. 186-187.
DU_2016 – Ramin Andreas, Zimmer Thorsten, 2016, D.U. Deutschunterricht 7, Baden-Württemberg. Bamberg, s. 168-169.
DU_2017 – Ramin Andreas, Zimmer Thorsten, 2017, D.U. DeutschUnterricht 7. Bamberg, s. 168-169.
DZ – Fandel Anja, Oppenländer Ulla (Hrsg.), 2017, Deutschzeit 7. Lese- und Sprachbuch, erarbeitet von Marian Berbesch [und vielen anderen] (Baden-Württemberg).
PAULD_2014 – Diekhans Johannes, Fuchs Michael (Hrsg.), 2014, P.A.U.L. D. 8. Persönliches Arbeits- und Lesebuch Deutsch, Paderborn, s. 315-318.
PAULD_2021 – Diekhans Johannes, Fuchs Michael (Hrsg.), 2021, P.A.U.L. D. 8. Persönliches Arbeits- und Lesebuch Deutsch, Paderborn, s. 315-318.
Grzegórzek Mirosław, 2015, Gwara w szkole podstawowej – (nie)byt podskórny, „Język Polski w Szkole IV-VI”, R. 16, nr 3, 2014/2015, s. 77–95.
Mlekodaj Anna, 2020, Dialog nie zawsze serdeczny (z historii relacji: gwara – szkoła).w: Osowski B. i in. (red.), Język w regionie, region w języku, s. 247–272.
Nagajowa Maria, 1985, Kształcenie języka ucznia w szkole podstawowej, Warszawa.
Nagajowa Maria, 1994, Nauka o języku dla nauki języka. Poradnik dla nauczycieli języka polskiego, Kielce.
Nagajowa Maria, 1990, ABC metodyki nauczania języka polskiego dla początkujących nauczycieli, Warszawa.
Podemska-Kałuża Anna, 2011, Kultura regionalna w edukacji polonistycznej – oczekiwania, wyzwania, [w:] M. Święcicka, D. Jastrzębska-Golonka, A. Rypel (red.), Istnieć w kulturze. Między teorią a praktyką edukacyjną, Bydgoszcz, s. 161–173.
PP – Podstawa programowa dla szkoły podstawowej, https://podstawaprogramowa.pl/ [dostęp: 01.10.2024]
Steciąg Magdalena, 2023, Język w epoce antropocenu. Ujęcie ekolingwistyczne, Zielona Góra.
Synowiec Helena, 2020, O funkcjonalności wiedzy o języku w szkole (na tle tradycji dydaktycznej), „Acta Universitatis Lodziensis, Folia Litteraria Polonica” 1(56), s. 31–51.
Synowiec Helena, 1999, Nieporozumienia językowe w komunikacji dydaktycznej w szkołach śląskich, w: Budrewicz Z., Jędrychowska M. (red.), Z uczniem pośrodku. Podmiotowa dydaktyka literatury, języka, kultury, Kraków.
Synowiec Helena, 1992, Sprawność językowa uczniów w śląskim środowisku gwarowym. Problemy, badania, konsekwencje dydaktyczne, Katowice.
Synowiec Helena, 2013, Śląska ojczyzna polszczyzna z perspektywy edukacyjnej. Wybór zagadnień, Katowice.
Szymańska Marta, 2016, Między nauką o języku a rozwijaniem języka. Koncepcje kształcenia językowego na przełomie XX i XXI wieku, Kraków.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Michalina Surma
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.