Legal protection of soil and landscape in the Czech Republic in the light of evolving EU law: an assessment of implementation (2014–2025)

Abstrakt

Artykuł przedstawia ramy prawne Unii Europejskiej i Republiki Czeskiej w zakresie ochrony gleby i krajobrazu oraz identyfikuje niedostatki we wdrażaniu prawa unijnego, które osłabiają skuteczność ochrony gleby i krajobrazu w Czechach. Zidentyfikowano braki w następujących obszarach: zharmonizowanego monitorowania stanu zdrowia gleby i inwentaryzacji terenów zanieczyszczonych; ograniczania zajmowania gruntów (land-take) poprzez planowanie przestrzenne oparte na wyraźnej hierarchii unikania, łagodzenia i kompensacji; egzekwowalności standardów przeciwerozyjnych na gruncie prawa publicznego wykraczającej poza kontrolę systemów wsparcia oraz odpowiedzialności za poważną degradację gleby niewynikającą z zanieczyszczenia. Zaproponowany spójny pakiet reform obejmuje: ustawę o zdrowiu gleby wdrażającą unijne ramy monitorowania, wiążące trajektorie wykorzystania gruntów w planowaniu przestrzennym, obowiązki równoważne normom GAEC osadzone w prawie publicznym, rozszerzony reżim odpowiedzialności administracyjnej za poważną degradację gleby niewynikającą z zanieczyszczenia oraz otwarte i interoperacyjne dane wspierające monitorowanie i egzekwowanie prawa. W połączeniu z koordynacją międzyresortową środki te mogą przyczynić się do dostosowania czeskiej praktyki do ewoluującego dorobku prawnego Unii Europejskiej oraz przynieść wymierne korzyści w zakresie poprawy stanu zdrowia gleby, ograniczenia erozji i przeciwdziałania uszczelnianiu gruntów.