Słowa kluczowe
prawo dostępu do gruntów rolnych
prawo do pożywienia
prawa zbiorowe
ludy tubylcze
VGGT
Deklaracja ONZ w sprawie praw chłopów
FPIC (dobrowolna, uprzednia i świadoma zgoda)
Jak cytować
Abstrakt
Celem artykułu jest ustalenie ram teoretycznych dla koncepcji prawa dostępu do gruntów rolnych (zasobów gruntów rolnych) jako mechanizmu ochrony praw człowieka w kontekście nabywania gruntów. Zgodnie ze współczesnymi instrumentami prawa miękkiego prawo dostępu do gruntów rolnych można wyróżnić jako autonomiczną koncepcję. Koncepcja ta charakteryzuje się specyficznym dualizmem, obejmującym zarówno wymiar indywidualny, jak i zbiorowy. W artykule przeanalizowano mechanizmy naruszania praw człowieka poprzez nabywanie gruntów na dużą skalę, ze szczególnym uwzględnieniem prawa do pożywienia, praw własności oraz praw zbiorowych ludów tubylczych i społeczności lokalnych. Prawo dostępu do gruntów rolnych jest pojęciem szerszym niż klasyczne prawo własności. Obejmuje ono różne formy własności gruntów, w tym zwyczajowe i nieformalne, i wymaga zastosowania różnych mechanizmów ochrony w wymiarze indywidualnym i zbiorowym.
Bibliografia
Anaya S.J., Williams R.A. (2001), The Protection of Indigenous Peoples’ Rights over Lands and Natural Resources Under the Inter-American Human Rights System, “Harvard Human Rights Journal” vol. 14.
Alabrese M., Bessa A., Brunori M., Giuggioli P.F. (eds.) (2022), The United Nations’ Declaration on Peasants’ Rights, Abingdon. DOI: https://doi.org/10.4324/9781003139874
Borras S. Jr., Franco J. (2012), Global Land Grabbing and Trajectories of Agrarian Change: A Preliminary Analysis, “Journal of Agrarian Change” vol. 12, no. 1. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1471-0366.2011.00339.x
Claeys M., Delforge P. (2012), The Creation of New Rights by the Food Sovereignty Movement: The Challenge of Institutionalizing Subversion, “Sociology” no. 46.
Claeys P., Edelman M. (2020), The United Nations Declaration on the rights of peasants and other people working in rural areas, “The Journal of Peasant Studies” vol. 47, no. 1. DOI: https://doi.org/10.1080/03066150.2019.1672665
Cotula L. (2007), Changes in “Customary” Land Tenure Systems in Africa, Rome.
De Schutter O. (2011), The Green Rush: The Global Race for Farmland and the Rights of Land Users, “Harvard International Law Journal” vol. 52, no. 2.
De Schutter O. (2014), International Human Rights Law, Cambridge. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781107479913
Deininger K., Byerlee D. (2011), Rising Global Interest in Farmland: Can It Yield Sustainable and Equitable Benefits?, Washington. DOI: https://doi.org/10.1596/978-0-8213-8591-3
Dinstein Y. (1976), Collective human rights of peoples and minorities, “International & Comparative Law Quarterly” vol. 25, no. 1. DOI: https://doi.org/10.1093/iclqaj/25.1.102
Gilbert J. (2019), Indigenous rights and ILO Convention 169: learning from the past and challenging the future, “International Journal of Human Rights” vol. 23, no. 1–2.
Golay C., Biglino I. (2013), Human Rights Responses to Land Grabbing: A Right to Food Perspective, “Third World Quarterly” vol. 34, no. 9. DOI: https://doi.org/10.1080/01436597.2013.843853
Golay C., Claeys M. (2012), The creation of new rights by the food sovereignty movement: the challenge of institutionalizing subversion, “Sociology” vol. 46, no. 5. DOI: https://doi.org/10.1177/0038038512451534
Lay J., Anseeuw W., Eckert S., Flachsbarth I., Kubitza C., Nolte K., Giger M. (2022), Few development benefits, many human and environmental risks. Taking stock of the global land rush. Analytical Report III, Bern – Montpellier – Hamburg – Pretoria.
Rulli M., D’Odorico P. (2013), Global land and water grabbing, “Proceedings of the National Academy of Sciences” vol. 110, no. 3. DOI: https://doi.org/10.1073/pnas.1213163110
Seufert P. (2013), The FAO Voluntary Guidelines on the Responsible Governance of Tenure of Land, Fisheries and Forests, “Globalizations” vol. 10, no. 1. DOI: https://doi.org/10.1080/14747731.2013.764157
Wegerif M., Coulibaly M., Ouedraogo H. (2025), Land Tenure Governance in the First Decades of the 21st Century: Progress, Challenges, and Lessons from 18 Countries, “Land” vol. 14, no. 4. DOI: https://doi.org/10.3390/land14040671
Wicomb W., Smith H. (2011), Customary communities as ‘peoples’ and their customary tenure as ‘culture’: What we can do with the Endorois decision, “African Human Rights Law Journal” vol. 11, no. 2.
Xanthaki A. (2007), Indigenous Rights and United Nations Standards: Self-Determination, Culture and Land, Cambridge. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511494468
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Radosław Pastuszko
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.