Słowa kluczowe
rolnik indywidualny
ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego
podmiotowość rolnicza
przedsiębiorstwo rolne
Jak cytować
Abstrakt
Artykuł prezentuje tezę, że polskie prawo rolne dotknięte jest fundamentalną luką podmiotową: ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego nie tworzy ogólnej kategorii kwalifikowanego zbiorowego podmiotu rolniczego. Jej podstawowym modelem pozostaje rolnik indywidualny – osoba fizyczna spełniająca wymogi określone w art. 6 UKUR. Natomiast wyjątki przewidziane dla innych podmiotów mają charakter punktowy i nie tworzą spójnego statusu „zbiorowego rolnika”. W artykule analizowane są trzy modele europejskie: włoski mechanizm kwalifikacji funkcjonalnej podmiotów zbiorowych przez kategorię imprenditore agricolo professionale, hiszpański typ odrębnej sociedad agraria de transformación oraz francuski system GAEC (groupement agricole d’exploitation en commun) i EARL (exploitation agricole à responsabilité limitée) z zasadą transparentności. Na tej podstawie autor formułuje dwie propozycje de lege ferenda: minimalną – mechanizm kwalifikacji rolniczej istniejących podmiotów zbiorowych przez decyzję KOWR, wzorowany na modelu włoskim, oraz maksymalną – ustawowy typ spółki rolnej z zasadą transparentności i gwarancjami antyabuzyjnymi, wzorowany na modelu francuskim. Obie propozycje są komplementarne wobec wcześniejszego postulatu wprowadzenia do k.c. pojęcia przedsiębiorstwa rolnego: spółka rolna jest podmiotem prowadzącym przedsiębiorstwo rolne.
Bibliografia
Barthez A. (2007), Un acte de liberté de pensée en agriculture. La création du GAEC, „Économie rurale” nr 300. DOI: https://doi.org/10.4000/economierurale.2271
Bieluk J. (2013), O potrzebie wprowadzenia do prawa polskiego pojęcia przedsiębiorstwa rolnego, „Studia Iuridica Agraria” t. XI.
Bieluk J. (2016), Nowe zasady dziedziczenia gospodarstw rolnych po nowelizacji UKUR, „Studia Iuridica Agraria” t. XIV.
Bieluk J. (2017), Spółki prawa handlowego a ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego, „Studia Iuridica Lublinensia” t. XXVI, nr 1.
Bieluk J. (2017), Dział spadku obejmującego gospodarstwo rolne w świetle przepisów UKUR, „Studia Iuridica Agraria” t. XV.
Bieluk J. (2023), Możliwość zastosowania instytucji fundacji rodzinnej w rolnictwie, „Przegląd Prawa Rolnego” nr 1. DOI: https://doi.org/10.14746/ppr.2023.32.1.5
Bieluk J. (2024), Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego. Komentarz, Warszawa.
Bieluk J., Komarowska-Horosz M., Okurowska A. (2025), Obrót nieruchomościami rolnymi w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego. Komentarz praktyczny z orzecznictwem. Wzory pism, Warszawa.
Bielski P. (2005), Cele definiowania pojęcia gospodarstwa rolnego w systemie prawa – uwagi z perspektywy prawa handlowego, „Rejent” nr 10.
Bielski P. (2007), Spółka jawna jako forma prawna prowadzenia gospodarstwa rolnego w prawie polskim, „Prawo Spółek” nr 4.
Budzinowski R. (1992), Koncepcja gospodarstwa rolnego w prawie rolnym, Poznań.
Budzinowski R. (2008), Problemy ogólne prawa rolnego. Przemiany podstaw legislacyjnych i koncepcji doktrynalnych, Poznań.
Budzinowski R. (2002), Status prawny rolnika jako przedsiębiorcy (zagadnienia wybrane), „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” nr 3.
Czechowski P. (red.) (2024), Prawo rolne, Warszawa.
Czechowski P., Niewiadomski A. (2009), Gospodarstwo rolne jako masa majątkowa, „Studia Iuridica Agraria” t. VIII.
Gómez Santos M. (2022), Las sociedades agrarias de transformación como entidades de la economía social y vectores del desarrollo sostenible, „REVESCO. Revista de Estudios Cooperativos” t. 141. DOI: https://doi.org/10.5209/reve.82254
Jeżyńska B. (2014), Współczesne funkcje gospodarstw rodzinnych. Zagadnienia prawne, Opinie i Ekspertyzy OE-214, Warszawa.
Lichorowicz A. (2000), Konstytucyjne podstawy ustroju rolnego RP (w świetle art. 23 Konstytucji), „Studia Iuridica Agraria” t. I.
Lichorowicz A. (2000), Status prawny gospodarstw rodzinnych w ustawodawstwie krajów Europy Zachodniej, Białystok.
Litwiniuk P. (2019), Ochrona własności rolniczej w świetle ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, „Przegląd Prawa Rolnego” nr 2. DOI: https://doi.org/10.14746/ppr.2019.25.2.4
Litwiniuk E., Litwiniuk P. (2024), Pozycja prawna fundacji w regulacjach prawa rolnego, „Przegląd Prawa Rolnego” nr 2. DOI: https://doi.org/10.14746/ppr.2024.35.2.9
Łobos-Kotowska D. (2006), Gospodarstwo rodzinne. Prawne formy organizacji, Sosnowiec.
Marciniuk K. (2019), Prawne instrumenty ingerencji władzy publicznej w obrót nieruchomościami rolnymi jako środki kształtowania ustroju rolnego, Białystok.
Mauleón Méndez E. (2015), La sociedad agraria de transformación a la luz de los principios cooperativos de la ACI y de la Ley de Economía Social, „CIRIEC-España. Revista Jurídica de Economía Social y Cooperativa” nr 27.
Mauleón Méndez E., Genovart Balaguer J.I. (2016), La inclusión de la sociedad agraria de transformación en la Ley de Economía Social, „CIRIEC-España. Revista Jurídica de Economía Social y Cooperativa” nr 29.
Purseigle F., Jeanneaux P., Bodiguel L., Hervieu B. (2020), Éclatement et fragilisation du modèle de l’exploitation familiale à 2 UTH, „Agronomie, environnement & sociétés” t. 10, nr 2.
Stelmachowski A. (1985), Własność rolnicza, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” nr 4.
Szilágyi J.E. (red.) (2022), Acquisition of Agricultural Lands: Cross-border Issues from a Central European Perspective, Budapeszt. DOI: https://doi.org/10.54171/2022.jesz.aoalcbicec
Tedioli F. (2022), La società semplice agricola: disciplina, iscrizione nel registro delle imprese e profili sistematici, „Rivista di diritto agrario” nr 2.
Truszkiewicz Z. (2017), O własności rolniczej w kontekście zmian w obrocie własnościowym prywatnymi gruntami rolnymi, „Studia Iuridica Agraria” t. XV.
Vargas Vasserot C. (2009), Las sociedades agrarias de transformación en España. Defectos legales y ventajas operativas, „Revista Estudios Agrarios” nr 42.
Vargas Vasserot C. (2012), Sociedades Agrarias de Transformación. Empresas agroalimentarias entre la economía social y la del mercado, Madrid.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Jerzy Bieluk
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.