Abstrakt
The article examines the issue of child-adult conversation as a meeting of two subjects. The author emphasizes the adult’s attentiveness to the child’s needs, signals, and messages. She describes selected aspects of child-adult conversation, starting from the earliest stage: the proto-dialogue. Thereafter the author presents adults’ strategies facilitating children to participate in conversation and children’s
strategies ensuring their success in conversation with adults. The article concludes with reflections on child-supportive conversation – in terms of language development and emotional security development. The paper ends with a summary presenting the aspects of child-supportive conversation.
Bibliografia
Adler R.B., Rosenfeld L.B., Proctor II R.F., Relacje interpersonalne. Proces porozumiewania się, przeł. G. Skoczylas, Poznań 2014.
Ben-Arieh A., Casas F., Frones I., Korbin J.E., Multifaceted concept of child well-being, [w:] A. Ben--Arieh, F. Casas (red.), Handbook fo child weill-being: Theries, methods and policies in global perspective, Dordrecht 2014, s. 1–27. DOI: https://doi.org/10.1007/978-90-481-9063-8_134
Bernstein B., Kody i ich odmiany, kształcenie i proces reprodukcji kulturalnej, „Przegląd Socjologiczny” 1986, 34(1), s. 7–40.
Bowlby J., Przywiązanie, przeł. M. Polaszewska-Nicke, Warszawa 2016.
Bralczyk J., Mój język prywatny. Słownik autobiograficzny, Warszawa 2015.
Buber M., Życie między osobą a osobą, „Więź” 1980, (5), s. 11–24.
Colombero G., Od słów do dialogu. Tysiąc sposobów mówienia i słuchania, przeł. L. Rodziewicz, Kraków 2004.
Dysarz Z., Mowa dziecka a więzi uczuciowe w rodzinie, Bydgoszcz 2003.
Harari Y.N., 21 lekcji na XXI wiek, przeł. M. Romanek, Kraków 2018. https://centrummetodykrakowskiej.pl/ [dostęp: 2022].
Kielar-Turska M., Średnie dzieciństwo. Wiek przedszkolny, [w:] B. Harwas-Napierała, J. Trempała (red.), Psychologia rozwoju człowieka, t. 2, Warszawa 2000, s. 83–129.
Kurcz I., Psychologia języka i komunikacji, Warszawa 2005.
Kuszak K., Charakterystyka rozwoju dziecka w wieku 3–6 lat, [w:] J. Pyżalski (red.), Małe dzieci w świecie technologii informacyjno-komunikacyjnych. Pomiędzy utopijnymi szansami a przesadzonymi zagrożeniami, Łódź 2017, s. 11–60.
Kuszak K., Świat związków frazeologicznych w języku dziecka. Inspiracje teoretyczne, badania, implikacje, praktyczne, Poznań 2014.
Kuszak K., Więziotwórczy charakter rozmowy dziecka i dorosłego, [w:] M. Krasuska-Betiuk, M. Kupiec, A. Olechowska, E. Nowosielska, M. Poruszek (red.), Wczesna edukacja dziecka. Książka jubileuszowa dedykowana Profesor Józefie Bałachowicz, Warszawa 2024, s. 107–115.
Lamri J., Kompetencje XXI wieku. Kreatywność, komunikacja, krytyczne myślenie, kooperacja, przeł. A. Zręda, Warszawa 2017.
Mitręga A., Typy więzi a specyfika języka w relacjach rodziców i dzieci, [w:] A. Mitręga, I. Jagoszewska (red.), Komunikacja jako narzędzie (po)rozumienia we wspólnotach społecznych, Toruń, 2012, s. 59–72.
Nęcki Z., Komunikacja międzyludzka, Kraków 2000.
Ostrowska U., Potencjał dialogu człowieka w świecie wartości, [w:] D. Jankowska (red.), Pedagogika dialogu. Emancypacyjny potencjał dialogu, Warszawa 2017, s. 30–41.
Ninio A., Snow C., Dzieci jako rozmówcy, [w:] B. Bokus, G.W. Shugar (red.), Psychologia języka dziecka, Gdańsk 2007, s. 310–334.
Pinker S., Efekt wioski. Jak kontakty twarzą w twarz mogą uczynić nas zdrowszymi, szczęśliwszymi i mądrzejszymi, przeł. M. Szymczukiewicz, Kielce 2015.
Pinker S., Instynkt językowy. Jak umysł kreuje język, przeł. T. Bieroń, Poznań 2023.
Schaffer H.R., Przyswajanie zasad dialogu, przeł. A. Brzezińska, K. Warchoł, [w:] A. Brzezińska, I. Czuba, G. Lutomski, B. Smykowski (red.), Dziecko w zabawie i świecie języka, Poznań 1995, s. 89–123.
Schaffer H.R., Psychologia rozwojowa. Podstawowe pojęcia, przeł. R. Andruszko, Kraków 2010.
Siegel M.E., Donoghue P.J., Sztuka słuchania. Klucz do udanych relacji, przeł. J. Bielas, Kraków 2013.
Tischner J., Krótki przewodnik po życiu. Nieznane teksty, Kraków 2017.
Żmigrodzki P. (red.), Wielki słownik języka polskiego, https://wsjp.pl/haslo/podglad/84391/uwaznosc [dostęp: 8.04.2025].
Żydek-Bednarczuk U., Struktura tekstu rozmowy potocznej, Katowice 1994.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Kinga Kuszak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.