Abstract
The author highlights the challenges facing social animation posed by crises created by humans and their dominance. She argues that traditional approaches, focused solely on humans, are insufficient in a posthuman world. She proposes a transversal approach to social pedagogy and animation, which includes non-human entities as active participants in the formation of emergent communities. The author expands the reflection on social animation in a transversal dimension by incorporating a posthumanist perspective, recognizing the influence of space and place on individuals and communities.
References
Barbier J.-M., Leksykon analizy aktywności. Konceptualizacje zwyczajowych pojęć, przeł. i oprac. E. Marynowicz-Hetka, Łódź 2016.
Baudrillard J., Symulakry i symulacja, przeł. S. Królak, Warszawa 2005.
Bhabha H.K., Miejsca kultury, przeł. T. Dobrogoszcz, Kraków 2010.
Bourdieu P., Dystynkcja, społeczna krytyka władzy sądzenia, przeł. P. Biłos, Warszawa 2022.
Braidotti R., Posthuman knowledge, Polity Pres 2019.
Kopczyńska M., Animacja społeczno-kulturalna. Podstawowe pojęcia i zagadnienia, Warszawa 1993.
Lefebvre H., The production of space, przeł. D. Nicholson-Smith, Oxford 1991.
Marynowicz-Hetka E., Pedagogika społeczna. Pojmowanie aktywności w polu praktyki, Łódź 2019.
Marynowicz-Hetka E., Przeszłość – teraźniejszość – przyszłość: zarys stanowiska społeczno-pedagogicznego, [w:] E. Marynowicz-Hetka, E. Skoczylas-Niemielska (red.), Pedagogika społeczna.
Wstępy i kontynuacje, Łódź 2015, s. 15–25.
Mendel M., Aktualność animacji wspólności, [w:] Ł. Samborski, N. Stepka (red.), Współczesne wyzwania animacji społecznej, Gdańsk 2020, s. 7–13.
Mendel M., Animacja środowisk lokalnych a edukacja. Animacja współpracy środowiskowej, [w:] M. Mendel (red.), Animacja współpracy środowiskowej, Toruń 2006, s. 9–24.
Mendel M., Kategoria miejsca w pedagogice, [w:] M. Mendel (red.), Pedagogika miejsca, Wrocław 2006, s. 21–57.
Mendel M., Pedagogika miejsca wspólnego. Miasto i szkoła, Gdańsk 2017.
Mendel M., Postanimacja w postdemokracji, „Pedagogika Społeczna” 2015, 56(2), s. 25–37.
Mendel M., Poza humanizm: transformacyjna i regeneratywna praca socjalna jako czuła pedagogika publiczna, „Praca Socjalna” 2022, 37(3), s. 59–72,
Mendel M., Trialektyka jako logika pedagogiki społecznej, [w] E. Marynowicz-Hetka, E. Skoczylas-Niemielska (red.), Pedagogika społeczna. Wstępy i kontynuacje, Łódź 2015, s. 57–75.
Mendel M. (red.), Animacja współpracy środowiskowej, rozdz. Animacja środowisk lokalnych a edukacja, [w:] M. Mendel (red.), Animacja współpracy środowiskowej, Toruń 2006, s. 9–24.
Mendel M. (red.), Pedagogika miejsca, Wrocław 2006.
Nancy J.-L., Rozdzielona wspólnota, przeł. M. Gusin, Wrocław 2010.
Rancière J., Dzielenie postrzegalnego. Estetyka i polityka, przeł. J. Kutyła, P. Mościcki, Warszawa 2008.
Skrzypczak B., Metoda animacji społecznej – zasadnicze aspekty praktyki edukacyjnej, [w:] W. Theiss, B. Skrzypczak (red.), Edukacja i animacja społeczna w środowisku lokalnym, Warszawa 2006, s. 133–150.
Skrzypczak B., Jordan P., Kim jest animator społeczny, materiał edukacyjny Szkoły Animatorów Społecznych, Warszawa 2003.
Solnit R., Nadzieja w mroku, przeł. A. Dzierzgowska, S. Królak, Kraków 2017.
Szkudlarek T., Parcelacje. Topografie społeczeństwa wiedzy, [w:] M. Mendel (red.), Pedagogika miejsca, Wrocław 2006, s. 191–208.
Tuan Yi-Fu, Przestrzeń i miejsce, przeł. A. Morawińska, Warszawa 1987.
Karpman S., Historia Trójkąta dramatycznego, przeł. M. Jaworska, https://www.analizatransakcyjna.pl/swomi-slowami/steven-karpman/historia-trojkata-dramatycznego-stephen-karpman/ [dostęp: 1.03.2025].
Lebon F., L’animation socio-culturelle depuis les années 1960, [w:] Encyclopédie d’histoire numérique del’Europe, https://ehne.fr/fr/encyclopedie/th%C3%A9matiques/education-et-formation/l%27education-sans-l%27ecole/l%27animation-socioculturelle-depuis-les-an-nees-1960 [dostęp: 27.05.2025].
Ludność świata, https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludno%C5%9B%C4%87_%C5%9Bwiata#cite_note-1 [dostęp: 12.02.2025].
Moreno C., The 15-minute city, https://youtu.be/TQ2f4sJVXAI [dostęp: 13.04.2025].
National Geographic, Za 25 lat na Ziemi będzie niecałe 9 mld ludzi. Potem nasza planeta zacznie się wyludniać – twierdzą naukowcy, https://www.national-geographic.pl/ludzie/za-25-lat-na-ziemi-bedzie-niecale-9-mld-ludzi-potem-nasza-planeta-zacznie-sie-wyludniac-twierdza-naukowcy-230321100232/ [dostęp: 24.02.2025].
Nora P., Między pamięcią a historią: les lieux de memoire, „Archiwum” 2009, (2), s. 4–12, przeł. P. Mościcki, https://www.marysialewandowska.com/wp-content/uploads/2009/08/Archiwum-no2-c2-sprd.pdf [dostęp: 15.04.2025].
Projekt ustawy o uznaniu osobowości prawnej rzeki Odry, https://ustawa.osobaodra.pl/ [dostęp: 17.03.2025].
United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division, World Population Prospects 2022: Summary of Results, UN DESA/POP/2022/TR/NO. 3, 2022, https://www.un.org/development/desa/pd/content/World-Population-Prospects-2022 [dostęp: 12.02.2025].
Viché González M., La animación sociocultural, una práctica de la ciudadanía activa, https://qua-dernsanimacio.net/ANTERIORES/treintainueve/index_htm_files/Ciudadania%20activa.pdf [dostęp: 29.03.2025].
License
Copyright (c) 2026 Stanisława Retmaniak

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
