Obraz luteranów w Rodzayu abo potomstwie […] piątego ewanyelisty i oyca (1561)

Main Article Content

Jolanta Klimek-Grądzka

Abstrakt

This article is a language-stylistic analysis of an anonymous translation of the Latin polemical text entitled The Kind, or the Descendants of Martin Luther, the Fifth Evangelist and the Father, who Gave Life to Evangelists and their Christian Congregations, who Fight against the Church of God and against Each Other. The analysis has determined that the main organizing principle of the text is the use of parallelisms and oppositions of the kind “sons of Christianity” v. “sons of Satan”, true (faith) v. sectarian (denomination), unity v. diversity. The evaluative narrative and the way in which the particular fractions within the Lutheran church are depicted illustrate a case of a well-balanced polemical, whose main objective is to prove the inferiority of the Reformed denominations.

 

 

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Klimek-Grądzka, J. (2019). Obraz luteranów w Rodzayu abo potomstwie […] piątego ewanyelisty i oyca (1561). Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza, 25(2), 131-147. https://doi.org/10.14746/pspsj.2018.25.2.7
Dział
Studia nad polszczyzną współczesną i historyczną
Biogram autora

Jolanta Klimek-Grądzka, Instytut Filologii Polskiej, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

dr hab. Jolanta Klimek-Grądzka, prof. KUL – Katedra Języka Polskiego Instytutu Filologii Polskiej, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II; zainteresowania naukowe: historia języka, polszczyzna kresowa, stylistyka historyczna, język religijny, dawna literatura podróżnicza.

Bibliografia

  1. Teksty źródłowe
  2. [Długosz Jan] (1868), Jana Długosza dziejów polskich ksiąg dwanaście, przeł. Karol Mecherzyński, t. 3, Drukarnia „Czasu” W. Kirchmayera, Kraków.
  3. Genealogia et successio Martini Luteri, quinti evangelistae et patris (1561).
  4. Rodzay albo potomstwo Marcina Lutera piątego Ewanyelisty y Oyca, Ktory wspłodził ty Ewanyeliyskie Syny a domy w krześćianstwie ktorzy y s Kosćiołem Bożym y sami s sobą walczą (1561).
  5. Skarga Piotr (1579), Żywoty świętych starego y nowego zakonu… Część wtora, Z drukarniey i nakładem […] Mikołaia Chrisztofa Radziwiła [Wilno].
  6. Wujek Jakub (1570), Iudicium albo rozsądek niektórych katolików o Confessiej sędomierskiej, Mikołaj Szarfenberger, Kraków.
  7. Wysocki Szymon (1593), Kazanie na pogrzebie Iaśnie Oświeconego Książęcia Je.X.Mczi Pana Pana Iana Symeona Olelkowicza, W drukarni Akademiey Societatis IEZU, Wilno.
  8. Słowniki
  9. Arct Michał (1916), Słownik ilustrowany języka polskiego, Wydawnictwo M. Arcta, Warszawa.
  10. Kopaliński Władysław (1990), Słownik symboli, Wiedza Powszechna, Warszawa.
  11. MSZP – Mały słownik zaginionej polszczyzny, red. Felicja Wysocka, Wydawnictwo Lexis, Kraków 2003.
  12. SL – Linde Samuel B., Słownik języka polskiego, t. 1–6, W drukarni XX. Piiarów, Warszawa 1807–1814.
  13. SXVI – Słownik polszczyzny XVI wieku, red. Maria Renata Mayenowa, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Warszawa–Wrocław 1966–.
  14. SStp – Słownik staropolski, red. Stanisław Urbańczyk, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1953–2002.
  15. Literatura
  16. [Chodźko Witold] (1841), Dziesięć obrazów z wyprawy do Polski 1833 r. 1834–1835, Maulde et Renou, Paryż.
  17. Chotkowski Władysław (1883), Przyczyny i początki Reformacyi w Polsce, Nakładem Kuryera Poznańskiego, Poznań.
  18. Chotkowski Władysław (1931), Historia Kościoła katolickiego, Tow. św. Michała Archanioła, Miejsce Piastowe.
  19. Forstner Dorotea OSB (1990), Świat symboliki chrześcijańskiej, Pax, Warszawa.
  20. Kamieniecki Jan (2016), Rodzina i sprawy rodzinne w staropolskich pismach polemicznych, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, nr 2, s. 69–82.
  21. Klimek Jolanta (2008), Ruszyłeś głową jak zdechłe cielę ogonem. Piotr Mohyła odpowiada Kasjanowi Sakowiczowi, w: Styl a semantyka, red. Irena Szczepankowska, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok, s. 175–194.
  22. Klimek Jolanta (2009), Autor Lithosa do autora Perspektywy. Formy adresatywne w XVII-wiecznej polemice religijnej, w: Semantyka movy i tekstu, cz. 2, PNU im. V. Stefanyka, Ivano-Frankivsk, s. 138–140.
  23. Krasnodębska Elżbieta (2011), Nazwy zakonników, członków sekt religijnych oraz wyznawców doktryn teologicznych w polszczyźnie XVI wieku, w: Naród. Religia. Język, red. Anetta Ceglińska-Gajda, Archidiecezjalne Wydawnictwo Łódzkie, Łódź, s. 199–212.
  24. Lisowski Tomasz (2018), Przekłady Jakuba Wujka w odnowie leksyki Nowego Testamentu gdańskiego (1606). Ujęcie dystrybutywno-kontekstowe, Wydawnictwo Rys, Poznań.
  25. Matuszczyk Bożena, Smoleń-Wawrzusiszyn Magdalena (2009), O semantyczno-pragmatycznej wartości leksemu prawdziwy w języku polskim, w: Wokół słów i znaczeń III. Z zagadnień leksykalno-semantycznych, red. Beata Milewska, Sylwia Rzedzicka, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk, s. 301–308.
  26. Michalska-Górecka Paulina (2016), Od ewangelika do protestanta. Dzieje leksemów w polszczyźnie, „Białostockie Archiwum Językowe”, s. 213–229.
  27. Michalska-Górecka Paulina (2017), Nazwy innowierców w „Iudicium” (1570) Jakuba Wujka na tle zróżnicowania religijnego XVI-wiecznej Rzeczpospolitej Obojga Narodów, „Białostockie Archiwum Językowe”, s. 135–150.
  28. Migdał Jolanta (2005), Określenia innowierców w kazaniach Jakuba Wujka, w: Język religijny dawniej i dziś, t. 2, red. Stanisław Mikołajczak, Tomasz Węcławski, Wydawnictwo „Poznańskie Studia Polonistyczne”, Poznań, s. 238–244.
  29. Nowak Zbigniew (1979), Pierwsze polskie informatory wyznaniowe na tle piśmiennictwa antyreformacyjnego z XVI wieku, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Filologia polska”, s. 33–49.
  30. Pajdzińska Anna (2001), My, to znaczy… (z językowego obrazu świata), „Teksty Drugie”, z. 1, s. 33–53.
  31. Winiarska Izabela (2004), Słownictwo religijne polskiego kalwinizmu od XVI do XVIII wieku, Semper, Warszawa.
  32. Witosz Bożena (2010), O dyskursie wykluczenia i dyskursach wykluczonych z perspektywy lingwistycznej, „Tekst i Dyskurs”, z. 3, s. 9–25.