Z dziejów polskich przymiotników znaczących ‘chytry’

Main Article Content

Zuzanna Krótki

Abstrakt

In the article there were analyzed etymologically and semantically 37 names of adjectives ‘crafty’ in the Old Polish lexicology. The material was gathered from all available lexicographical sources registering the vocabulary to the end of 19th century.It was evidenced that the formal structures investigated adjectives implied pictures such as: the picture of grasping at something, a picture of efficiency and excellence in particular field, the image of vector of change movement, the picture of phatamorgana, deception of something duplicitous, the figure of something hidden. Moreover the gross of analyzed units found its place in noun-derivation group of actions manifesting – cunningness or created in the ‘noun place’ with figurative sense. The implemented analysis depicted the differences between old Polish and the contemporary Polish language demonstrating itself on the par with lexicology and semantics.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Krótki, Z. (2016). Z dziejów polskich przymiotników znaczących ‘chytry’. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza, 23(2), 83-98. https://doi.org/10.14746/pspsj.2016.23.2.6
Dział
Studia nad polszczyzną współczesną i historyczną
Biogram autora

Zuzanna Krótki, Uniwersytet Śląski w Katowicach

dr Zuzanna Krótki – absolwentka studiów doktoranckich Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach; zainteresowania naukowe: zagadnienia historycznojęzykowe dotyczące głównie leksykologii, semantyki i frazeologii historycznej; ponadto zagadnienia z zakresu dydaktyki języka polskiego.

Bibliografia

  1. Źródła
  2. Bańko Mirosław, Bobrowski Ireneusz, Karpiński Adam i in., red. (1999–2014), Elektroniczny słownik XVII i pierwszej połowy XVIII wieku, http://sxvii.pl, [dostęp: 15 maja 2015]. (Skrót: SXVII)
  3. Bańkowski Andrzej (2000), Etymologiczny słownik języka polskiego, t. 1–2, PWN, Warszawa. (Skrót: ESJPBań)
  4. Boryś Wiesław (2005), Słownik etymologiczny języka polskiego, Wydawnictwo Literackie, Kraków. (Skrót: SBor)
  5. Brückner Aleksander (1927), Słownik etymologiczny języka polskiego, Krakowska Spółka Wydawnicza, Kraków. (Skrót: SBr)
  6. Doroszewski Witold, red. (1958–1969), Słownik języka polskiego, t. 1–11, PWN, Warszawa. (Skrót: SD)
  7. Dubisz Stanisław, red. (2003), Uniwersalny słownik języka polskiego, PWN, Warszawa. (Skrót: USJP)
  8. Karłowicz Jan, Kryński Adam Antoni, Niedźwiedzki Władysław, red. (1900–1927): Słownik języka polskiego, nakładem prenumeratorów, w drukarni E. Lubowskiego i S-ki, Warszawa.
  9. Krasiński Adam Stanisław (1888), Słownik synonimów polskich, Akademia Umiejętności w Krakowie, Kraków. (Skrót: SKras)
  10. Linde Samuel Bogumił (1807–1814), Słownik języka polskiego, t. 1–6, Ossolineum, Warszawa. (Skrót: SL)
  11. Mayenowa Maria Renata, red. (1966), Słownik polszczyzny XVI wieku, Ossolineum, Wydawnictwo PAN, Wrocław. (Skrót: SXVI)
  12. Sławski Franciszek (1955–1983), Słownik etymologiczny języka polskiego, nakładem Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego, Kraków. (Skrót: SSław)
  13. Urbańczyk Stanisław, red. (1966–2000), Słownik staropolski, t. 1–11, Ossolineum, Wrocław. (Skrót: SStp)
  14. Zdanowicz Aleksander, Bohusz-Szyszko Michał, red. (1861), Słownik języka polskiego, t. 1–2, wydano nakładem i kosztem Maurycego Orgelbranda, Wilno. (Skrót: SWil)
  15. Literatura
  16. Antas Jolanta (1999), O kłamstwie i kłamaniu. Studium semantyczno-pragmatyczne, Universitas, Kraków.
  17. Kleszczowa Krystyna (1989), Verba dicendi w historii języka polskiego. Zmiany znaczeń, Wydawnictwo UŚ, Katowice.
  18. Kleszczowa Krystyna (2003), Staropolskie derywaty przymiotnikowe i ich perspektywiczna ewolucja, Wydawnictwo UŚ, Katowice.
  19. Kleszczowa Krystyna (2010), O kłamstwie po staropolsku, w: Człowiek, słowo, świat, red. Joanna Chojak, Tomasz Koprysz, Krystyna Waszakowa, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, s. 334–341.
  20. Kozaryn Dorota (2011), O słownictwie Rejowego Wizerunku o „niszczeniu prawdy”, „Studia Językoznawcze. Synchroniczne i Diachroniczne Badania Polszczyzny”, t. 10, s. 111–119.
  21. Krótki Zuzanna (2011), Pycha a mądrość. Polskie leksemy o rdzeniu -mądr-/-mędr-, „Kwartalnik Językoznawczy”, nr 7, z. 3, s. 2–11.
  22. Krótki Zuzanna (2014), Siedem grzechów głównych w leksyce dawnej polszczyzny, [praca doktorska (maszynopis)].
  23. Pawelec Radosław (2013), Ciemne zwierciadło. Semantyka antywartości, Uniwersytet Warszawski, Warszawa.
  24. Puzynina Jadwiga (1982), Językoznawstwo a aksjologia, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego”, z. 34, s. 23–32.
  25. Puzynina Jadwiga (1992a), O kłamaniu i kłamstwie, w: tejże, Język wartości, PWN, Warszawa, s. 48–63.
  26. Puzynina Jadwiga (1992b), Słowo manipulacja w języku polskim, w: tejże, Język wartości, PWN, Warszawa, s. 7–21.