Dublin na (tekstualnej) scenie. O dramatyzacji przestrzeni w Ulissesie Jamesa Joyce’a

Słowa kluczowe

drama theory
history of literature


The author investigates how James Joyce stylizes the space in his novel Ulysses for drama. For this purpose he carries out a comparative analysis of some episodes in this book. This analysis leads to the conclusion that Joyce transposes some dramatic genres and specifically dramatic writing techniques, especially associated with August Strindberg. Kozłowski emphasizes the dramatic character of some motifs that create spatial conditions in Joyce’s novel. Furthermore, he compares these motifs with the literary works of the greatest modern dramatists.



Bell L., Between Ethics and Aesthetics: The Residual in Samuel Beckett’s Minimalism, „Journal of Beckett Studies” 2011, nr 1.

Borowski M., Tożsamość miejsca. Modele konstrukcji przestrzeni w dramacie, [w:] Elementy dramatu: analizy diagnostyczne, red. M. Borowski, M. Sugiera, Kraków 2009.

Brogger F., Formal Vacillation in Modern American Drama, „American Studies in Scandinavia” 1982, nr 14.

Bubber M., Meetings: Autobiographical Fragments, Routledge 2007.

Cabrera M., Ulysses and Heterglossia: a Bakhtinian Reading of the „Nausicaa” Episode, „Revista Alicantina de Estudios Ingleses” 1996, nr 9.

Christiansen S., Henrik Ibsen and The Theatre Conventions, Copenhagen 2006.

Correia J., The Phenomenology of Dreams in the Viewpoints from Freud, From Jung and from Boss, Plus One New Aspect, „Universal Journal of Psychology” 2014, nr 2.

Cuddy L., Beckett’s „Dead Voices” in „Waiting for Godot”: New Inhabitants of Dante’s Inferno, „Modern Language Studies” 1982, nr 2.

Davies C., The Plays of Ernst Toller: A Revaluation, Amsterdam 1996.

Diamond E., Blau, Butler, Beckett and the Politics of Seeming, „The Drama Review” 2000, nr 4.

Ellman M., Endings, [w:] Cambridge Companion to Ulysses, red. S. Latham, Cambridge 2004.

Filipova K., Dramatized Narration: The Development of Joyce’s Narrative Technique from „Stephen Hero” to „Ulysses”, Sofia 2007.

Fludernik M., The Dialogic Imagination of Joyce: Form and Function of Dialogue in Ulysses, „Style” 1986, nr 1.

Flynn C., A Brechtian Epic on Eccles Street: Matter, Meaning, and History in „Ithaca”, „Eire-Ireland” 2011, nr 1/2.

Fogel D., Symbol and Context in Ulysses: Joyce’s „Bowl of Bitter Waters” and Passover, „ELH” 1979, nr 4.

Garver L., Shaw and Joyce: „The Last Word in Stolentelling”, „Modernism/Modernity” 1995, nr 3.

Gillespie M., Party Pieces: Oral Storytelling and Social Performance in Joyce and Beckett (review), „James Joyce Quarterly” 2008, nr 1.

Hamer R., Character, Conflict, and Meaning in The Wild Duck, „Modern Drama”1969, nr 4.

Hockenjos V., Strindberg through Bergman. A Case of Mutation, „TijdSchrift voor Skandinavistiek” 1999, nr 20.

Jacobi J., Psychologia C.G. Junga, Warszawa 1996.

Jarząbek D., Droga do domu. Dwa warianty przestrzeni w najmłodszym polskim dramacie, [w:] Przestrzenie we współczesnym dramacie i teatrze, red. W. Sajkiewicz, E. Wąchocka, Katowice 2009.

Joyce J., Ulisses, tłum. M. Słomczyński, Warszawa 1975.

Kenner H., Joyce’s Voices, London 1978.

Kittgar I., Dual Voice and Dual Style: Translating Free Indirect Discourse in Ulysses, „Nordic Journal of English Studies” 2004, nr 3.

Kolenda K., The Impasse of No Exit, „Philosophy and Literature” 1984, nr 2.

Krajewska A., Dramat współczesny: teoria i interpretacja, Poznań 2005.

Krajewska A., Dramatyczna teoria literatury: zarys problematyki, Poznań 2009.

McKenna B., James Joyce’s Ulysses: A Reference Guide, London 2002.

Moi T., Henrik Ibsen and the Birth of Modernism: Art, Theater, Philosophy, Oxford 2006.

Murray M., Replication and Narration: “Counterparts” as a Replicon of Joycean Narration, „Joyce Studies Annual” 2013.

Ochshorn K., Who’s Modern Now: Shaw, Joyce and Ibsen’s When We Dead Awaken, „SHAW. The Annual of Bernard Shaw Studies” 2005, nr 25.

Od Joyce’a do liberatury, red. K. Bazarnik, Kraków 2002.

Ooijen E., Mold of Writing. Style and Structure in Strindberg’s Chamber Plays, Kallered 2010.

Parsons D., Theorists of the Modern Novel. James Joyce, Dorothy Richardson, Virginia Woolf, New York 2007.

Paszek J., Sztuka aluzji literackiej, Katowice 1984.

Paziński P., Labirynt i drzewo, Kraków 2005.

Piróg M., Synchroniczność – panpsychiczna wizja rzeczywistości, [w:] Inspiracje Jungowskie. Metafory, sny, archetypy, red. M. Adamiec, F. Białecki, Warszawa 2006.

Powell J., Demons that Live in Sunlight: Problems in Staging Strindberg, „The Yearbook of English Studies” 1979, nr 9.

Ratajczakowa D., W krysztale i w płomieniu. Studia i szkice o dramacie i teatrze, Wrocław 2006.

Ruta-Rutkowska K., Dramatyczne gry w podmiot, „Teksty Drugie” 1999, nr 1/2.

Sayers W., A Schoolmaster’s June day walk round the city: Joyce and Strindberg’s Albert Blom, „Studia Neophilologica” 1989, nr 2.

Schwab G., On the Dialectic of Closing and Opening in Endgame, [w:] Waiting for Godot and Endgame, red. S. Connor, London 1992.

Schwarz D.R., Joyce, Bakhtin and Popular Culture: Chronicles of Disorder, and: Missed Understandings: A Study of Stage Adaptations of the Works of James Joyce (review), „MFS Modern Fiction Studies” 1989, nr 4.

Sławińska I., Odczytywanie dramatu, Warszawa 1988.

Sławińska I., Teatr w myśli współczesnej: ku antropologii teatru, Warszawa 1990.

Sprinchorn E., Strindberg among the Prophets, [w:] August Strindberg and the Other: New Critical Approaches, red. P. House, S. Rossel, Amsterdam 2002.

Sprinchorn E., The Unspoken Text in Hedda Gabler, „Modern Drama” 1993, nr 3.

Steinhauer H., The Metaphysics of Ibsenism, „Univeristy of Toronto Quarterly” 1932, nr 1.

Stenport A., Interiority Conceits: Domestic Architecture, Graphophone Recordings, and Colonial Imaginations in August Strindberg’s The Roofing Ceremony, „Modernism/ Modernity” 2011, nr 2.

Strzetelski S., James Joyce – twórca nowoczesnej powieści, Warszawa 1975.

The Dialogical Imagination. Four Essays by M.M. Bakhtin, red. M. Holquist, London 1981.

Toril M., Hedda’s Silence: Beauty and Despair in Hedda Gabler, „Modern Drama” 2013, nr 4.

Tornqvist E., Strindberg’s The Ghost Sonata. From Text to Performance, Amsterdam 2000.

Tornqvist E., Steene B., Strindberg on Drama and Theatre. A Source Book, Amsterdam 2007.

Tseng L., Silence, Exile, Cunning: Trajectory of Art of Exile from Joyce’s Ulysses to Beckett’s Trilogy, „Concentric: Literary and Cultural Studies” 2009, nr 1.

Tysdahl B., Joyce and Ibsen: A Study in Literary Influence, Oslo 1968.

Upvall A., August Strindberg. A Psychoanalytic Study with Special Reference to the Oedipus Complex, New York 1920.

Wąchocka E., Afabularne modele dyskursu we współczesnym dramacie, [w:] Dramatyczność i dialogowość w kulturze, red. A. Krajewska, D. Ulicka, P. Dobrowolski, Poznań 2010.

Wąchocka E., Przestrzenie wewnętrzne w dramacie XX wieku, [w:] Przestrzenie we współczesnym dramacie i teatrze, red. W. Sajkiewicz, E. Wąchocka, Katowice 2009.

Zając J., Partytura – kapitał tekstu dramatycznego, [w:] Elementy dramatu: analizy diagnostyczne, red. M. Borowski, M. Sugiera, Kraków 2009.