Abstrakt
The article explores the relationship between poetry and landscape in the works of Forrest Gander, focusing on his approach to ecopoetics and transdisciplinarity. The author examines how landscape in Gander’s poetry functions as a dynamic, multilayered relational space that incorporates the nat ural, cultural and historical dimensions of perception. The concept of the “listenedto landscape” is highlighted as an object of ethical attention and cognitive practice. The analysis also considers the influence of Martin Heidegger and Maurice Merleau-Ponty on Gander’s way of experiencing and representing landscape in his poetry. The text emphasizes the palimpsestic and polyphonic nature of his works, situating them within contemporary reflections on the ecological crisis and new epis temological strategies in literature.
Bibliografia
Baker R., Forrest Gander’s Phenomenology of Encounter, „Paideuma: Modern and Contemporary Poetry and Poetics” 2018, t. 48, nr 2, s. 207–221.
Bonneuil Ch., The Geological Turn: Narratives of the Anthropocene, [w:] C. Hamilton, Ch. Bonneuil, F. Gemenne, The Anthropocene and the Global Environmental Crisis: Rethinking Modernity in a New Epoch, London 2015, s. 41–60. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315743424-2
Ekopoetyka w czasach katastrofy: rozmowa z Filipem Springerem, „Architektura Murator” 2020, nr 6, s. 14–19.
Fiedorczuk J., Co się zdarza za sprawą poezji?, [w:] tegoż, Inne możliwości. O poezji, ekologii i polityce. Rozmowy z amerykańskimi poetami, Gdańsk 2019, s. 9–27.
Fiedorczuk J., Nieuznany rozdział naszej autobiografii, [w:] F. Gander, Podwojone życie, przeł. J. Fiedorczuk, Warszawa 2023, s. 5–17.
Fiedorczuk J., “Who Was Ever Only Themselves?” – Precarity, Vulnerability, and Interbeing in Forrest Gander’s Be With, „The Polish Journal of Aesthetics” 2020, t. 58, nr 3, s. 157–172.
Finch Z., A Conversation with Forrest Gander, „The Adroit Journal” 2021, nr 38, <https://theadroitjournal.org/issuethirtyeight/zackfinchinterviewwithforrestgander/> [dostęp: 12.01.2025].
Gander F., Finding the Phenomenal Oppen, „NO: A Journal of the Arts” 2006, nr 5, <https://poets.org/text/findingphenomenaloppen?utm_source=chatgpt.com> [dostęp: 15.01.2025].
Gander F., Henry Dumas’s Sweet Home, [w:] tegoż, A Faithful Existence: Reading, Memory, and Transcendence, Washington 2005, s. 3–10.
Gander F., Nymph Stick Insect: Observations on Poetry, Science and Creation, [w:] tegoż, A Faithful Existence: Reading, Memory, and Transcendence, Washington 2005, s. 2–12.
Gander F., Owning Yourself: An interview with Jack Gilbert, „The America Poetry Review” 2021, t. 50, nr 3 https://www.thefreelibrary.com/OWNING+YOURSELF%3A+An+interview+with+Jack+Gilbert.-a0662306187[dostęp: 12.01.2025].
Gander F., Pigs of Gold, „Conjunctions” 2006, nr 6, s. 169–177.
Gander F., The Future of the Past: The Carboniferous & Ecopoetics, „Chicago Review” 2011, t. 50, nr 2/3, s. 216–221.
Gander F., The Pamirs Poetry Journey, „The American Poetry Review” 2008, t. 37, nr 4, s. 40–41.
Gander F., The Transparency of Faithful Existence, „Manoa” 2011, t. 23, nr 2, 2011, s. 78–81. DOI: https://doi.org/10.1353/man.2011.0050
Gander F., Kinsella J., Prefatory Note, [w:] F. Gander, J. Kinsella, Redstart: An Ecological Poetics, Iowa City 2012, s. VII–X.
Gander F., Kinsella J., The Carboniferous and Ecopoetic, [w:] F. Gander, J. Kinsella, Redstart: An Ecological Poetics, Iowa City 2012, s. 5–10. DOI: https://doi.org/10.1353/book17317
Kinsella J., A Note on the Collaborative Process, [w:] F. Gander, J. Kinsella, Redstart: An Ecological Poetics, Iowa City 2012, s. 79–81.Kinsella J., The Movements of Yellow-Rumped Thornbills Twittering Machines, [w:] F. Gander, J. Kinsella, Redstart: An Ecological Poetics, Iowa City 2012, s. 65–78. DOI: https://doi.org/10.1353/book17317
Koehn D., Gander’s Gems: Some Notes on Forrest Gander’s The Blue Rock Collection, <https://forrestgander.com/booksbyforrest/thebluerockcollection> [dostęp: 16.01.2025].
Koziołek R., Humanista sygnalista, [w:] tegoż, Wiele tytułów, Wołowiec 2019, s. 7.
Magee P., Paul Magee Interviews Forrest Gander, „Cordite Poetry Review” 2014, <http://cordite.org.au/interviews/mageegander/> [dostęp: 14.01.2025].
Miłosz C., Przeciw poezji niezrozumiałej, „Teksty Drugie” 1990, nr 5/6, s. 111–115. Pierwodruk w: „Tygodnik Powszechny” 1990, nr 2.
Natchez M., I Entered Into Unknowing: A Conversation with Forrest Gander, „Poetry Northwest” 2018, t. 19, nr 1,<https://www.poetrynw.org/interviewienteredintounknowingaconversationwithforrestgander/?utm_source=chatgpt.com> [dostęp: 12.01.2025].
Natchez M., Risen from the Bottom: On Forrest Gander’s ‘Twice Alive, „Los Angeles Review of Books” 2021, <https://lareviewofbooks.org/article/risenfromthebottomonforrestganderstwicealive/?utm_source=chatgpt.com> [dostęp: 13.01.2025].
Pressly L., Everything Particular Is Irreplaceable, „Los Angeles Review of Books” 2015, <https://lareviewofbooks.org/article/everythingparticularirreplaceable/> [dostęp: 12.01.2025].
Rembowska Płuciennik M., Wprowadzenie do dyskusji w panelu „Stan dyscypliny”, „Pamiętnik Literacki” 2022, nr 1, s. 9–19. DOI: https://doi.org/10.18318/pl.2022.1.7
Shoptaw J., Why Ecopoetry?, „Poetry” 2016, 207(4), s. 395–408.
Som S., „Where are you going?”: Investigating Spatiality from a Translocal Perspective in Forrest Gander’s Core Samples from the World, „The Creative Launcher” 2023, t. 8, nr 2, s. 1–11. DOI: https://doi.org/10.53032/tcl.2023.8.2.01
Sugiera M., Archiwa antropocenu, [w:]: Ł. Iwanczewska, Performatyka. Poza kanonem, t. 1, Resztki, ruiny, pozostałości, szczątki, piksele – archiwa możliwych przeszłości i przyszłości, Kraków 2021, s. 57–88.
Sulivan I.H., Dirt Theory and Material Ecocriticism, „Interdisciplinary Studies in Literature and Environment” 2021, nr 19 (3), s. 515–531. DOI: https://doi.org/10.1093/isle/iss067
Tabaszewska J., „Wędrujące pojęcia”. Koncepcja Mieke Bal – przykład inter- czy transdyscyplinarności?, „Studia Europaea Gnesnensia” 2013, nr 8, s. 113–130. DOI: https://doi.org/10.14746/seg.2013.8.6
Weinberger E., Gander F., Eliot Weinberger and Forrest Gander in Conversation, „BOMB Magazine” 2010,<https://bombmagazine.org/articles/2005/10/01/eliotweinbergerandforrestgander/> [dostęp: 14.01.2025].
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Tomasz Pawlus
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie „Przestrzeniach Teorii” są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.
Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie „Przestrzeniach Teorii” udzielają Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0).
Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.
Autorzy, którzy wykorzystują w swoim tekście cudze utwory (np. ilustracje, fotografie) proszeni są o dostarczenie do redakcji czasopisma zgodę na publikację od uprawnionych podmiotów.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych po 2015 roku „Przestrzeniach Teorii” tylko w calach niekomercyjnych, pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2015 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).