Abstrakt
The article draws attention to the significant influence of the time machine, as a prop, on plot structure and narration, as well as its specific ontological status. The examples used are H.G. Wells’s novel The Time Machine (1895), and the British tv series Doctor Who (1963–1989; 2005–). The article outlines the liminal character of the vehicle as a prop. It also proposes the interpretation of this prop in the spirit of Object-Oriented Ontology, which, according to the author, reveals the potential of the time machine in transcending the anthropocentric perspective.
Bibliografia
Clegg B., Jak zbudować wehikuł czasu. Nauka a podróże w przeszłość i przyszłość, przeł. S. Szymański, Warszawa 2014.
Dick P.K., A Little Something for Us Tempunauts, [w:] Final Stage. The Ultimate Science Fiction Anthology, red. E.L. Ferman, B.N. Malzberg, New York 1975, s. 259–284.
Hollinger V., Deconstructing the Time Machine, „Science Fiction Studies” 1987, t. 14, nr 2, s. 201–221. DOI: https://doi.org/10.1525/sfs.14.2.201
Leś M.M., Fantastycznonaukowe podróże w czasie. Między logiką a emocjami, Białystok 2017.
Marzec A., Antropocień. Filozofia i estetyka po końcu świata, Warszawa 2021.
Nahin P.J., Time Machine Tales. The Science Fiction Adventures and Philosophical Puzzles of Time Travel, Springer 2017. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-319-48864-6
Newman K., Doctor Who, London 2005.
Nicholson N., H.G. Wells, London 1957.
Pisowiczowa J., Przedmowa, [w:] H.G. Wells, Wehikuł czasu, Wrocław–Warszawa–Kraków 1985.
Smuszkiewicz A., Stereotyp fabularny fantastyki naukowej, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1980.
Wehikuł czasu, [w:] Encyklopedia filmu science fiction, red. K. Loska, Kraków 2004, s. 7.
Wells H.G., Wehikuł czasu, przeł. F. Wermiński, J.K. Palczewski, Wrocław–Warszawa-Kraków 1985.
Wittenberg D., Time Travel. A Popular Philosophy of a Narrative, New York 2021. DOI: https://doi.org/10.1515/9780823273348
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Krzysztof Czyżak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie „Przestrzeniach Teorii” są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.
Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie „Przestrzeniach Teorii” udzielają Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0).
Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.
Autorzy, którzy wykorzystują w swoim tekście cudze utwory (np. ilustracje, fotografie) proszeni są o dostarczenie do redakcji czasopisma zgodę na publikację od uprawnionych podmiotów.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych po 2015 roku „Przestrzeniach Teorii” tylko w calach niekomercyjnych, pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2015 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).