Słowa kluczowe
Andrzej Stasiuk
melancholy
memory
intellectual journey
Romantic wandering
postcolonialism
Jak cytować
Abstrakt
This article presents a comparative analysis of two intellectual journeys: The Rings of Saturn: An English Pilgrimage by W.G. Sebald and On the Road to Babadag by Andrzej Stasiuk. The starting point for this discussion is Emil Cioran’s philosophy of history, which situates Sebald’s and Stasiuk’s works within the context of postcolonial and postmemory narratives. The analysis of memory mechanisms takes into account the role of photography in both texts, drawing on Roland Barthes’ Camera Lucida and his concept of punctum as a theoretical framework. The author of the article interprets these works as contemporary realizations of the Romantic wandering, characterized by melancholy and the aestheticization of reality. In Sebald’s and Stasiuk’s prose the experience of landscape is not merely aesthetic but also leads to epiphanies of the past. Based on Pierre Nora’s theory of lieux de mémoire, the article examines how, in both authors’ perspectives, landscape becomes a reflection of their respective visions of history and social concepts.
Bibliografia
Andruchowycz J., Stasiuk A., Moja Europa. Dwa eseje o Europie zwanej Środkową, Wołowiec 2007.
Ankersmit F., Narracja, reprezentacja, doświadczenie. Studia z teorii historiografii, red. i wst. E. Domańska, Kraków 2004.
Barthes R., Światło obrazu. Uwagi o fotografii, przeł. J. Trznadel, Warszawa 2020.
Bieńczyk M., Melancholia. O tych, co nigdy nie odnajdą straty, Warszawa 2012.
Burton R., Anatomia melancholii, wyb. i przeł. M. Tabaczyński, Kraków 2020.
Cioran E., Historia i utopia, przeł. i posłowiem opatrzył M. Bieńczyk, Warszawa 2008.
Cioran E., Upadek w czas, przeł. I. Kania, Warszawa 2008.
Czapliński P., Wzniosłe tęsknoty. Nostalgie w prozie lat dziewięćdziesiątych, Kraków 2001.
Iwasiów S., Postkolonializm wobec podróży. Niektóre przypadki Andrzeja Stasiuka, „Rocznik Komparatystyczny” 2012, nr 3, s. 51–70.
Kamionka-Straszakowa J., „Do ziemi naszej”. Podróże romantyków, Kraków 1988.
Kamionka-Straszakowa J., Zbłąkany wędrowiec. Z dziejów romantycznej topiki, Wrocław 1992.
Kończal K., Sygnatury Sebalda. Zwierzęta – Widma – Ruiny, Wrocław 2021.
Kozicka D., Wędrowcy światów prawdziwych. Dwudziestowieczne relacje z podróży, Kraków 2003.
Masłoń S., W.G. Sebald czuje. Melancholiczny zawrót głowy, „Teksty Drugie” 2016, nr 5, s. 240–256. DOI: https://doi.org/10.18318/td.2016.5.16
Nora P., Między pamięcią a historią. Wybór tekstów, wyb., wprowadzenie i przekład J.M. Kłoczowski, wst. K. Pomian, Gdańsk 2022.
Said E.W., Kultura i imperializm, przeł. M. Wyrwas-Wiśniewska, Kraków 2009.
Scenariusze końca. Zmierzch, kres, apokalipsa, red. D. Czaja, Wołowiec 2015.
Sebald W.G., Pierścienie Saturna. Angielska pielgrzymka, przeł. M. Łukasiewicz, Wrocław 2020.
Słownik terminów literackich, red. J. Sławiński, Wrocław 1988.
Snochowska-Gonzalez C., Wolność i pisanie. Dorota Masłowska i Andrzej Stasiuk w postkolonialnej Polsce, Warszawa 2017.
Solnit R., Zew włóczęgi. Opowieści wędrowne, przeł. A. Dzierzgowska, S. Królak, Kraków 2018.
Stasiuk A., Jadąc do Babadag, Wołowiec 2004.
Stasiuk A., Wschód, Wołowiec 2014.
Szpociński A., Miejsca pamięci (lieux de mémoire), „Teksty Drugie” 2008, nr 4, s. 11–20.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Agnieszka Sokołowska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie „Przestrzeniach Teorii” są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.
Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie „Przestrzeniach Teorii” udzielają Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0).
Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.
Autorzy, którzy wykorzystują w swoim tekście cudze utwory (np. ilustracje, fotografie) proszeni są o dostarczenie do redakcji czasopisma zgodę na publikację od uprawnionych podmiotów.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych po 2015 roku „Przestrzeniach Teorii” tylko w calach niekomercyjnych, pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2015 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).