Abstract
In this article the author made an attempt at demarcating the limits of the poetic language of Rafał Wojaczek, the crossing of which – as the author of this study thinks – opens before the poet a possibility of achieving the perfectness of the subject of his poems, portending the specter of madness. This project is combined with the problems of the crisis of identity being both the reason and the consequence of the many renewed attempts at its realisation. The author claims that from this point of view, it was in the Dziennik [Diary] (the first of the analysed texts) Wojaczek as an author his desire of perfection and discovers that it is unattainable beyond madness. Dziennik is also a place of the first experience of the crisis in view of which the debut Sezon [Season], and in particular the poem which opens that book, and which has the same title as the whole (another text submitted to interpretaion), is only its poetic rewriting. Such a view allows the author to reveal the intertextual opening. In the course of analysis of the poem, difficulties connected with the realisation of the project, i.e. obtaining oneself as authentic in the language, just defining of identity, the source of which is Arthur Rimbaud’s philosophy, is exposed. Nevertheless Wojaczek’s subject is neither a repetition of the model of Rimbaud nor its denial, but a transfer of elusiveness of the changeable “I”, expressed by means of the formula “I is someone else”, into the area of absence. The considerations are capped with the interpretation of the work Piszę wiersz [I am writing a poem], which is a poetic verification of diagnoses made by Wojaczek in Sezon.References
T. Kunz, Liryka Rafała Wojaczka: przemiany podmiotu poetyckiego; J. Łukasiewicz, Liryka Rafała Wojaczka. W: Który jest. Rafał Wojaczek w oczach przyjaciół, krytyków i badaczy, red. R. Cudak, M. Melecki, Katowice 2001.
R. Wojaczek, Trzeba było rozstrzelać poetę, [w:] tenże, Wiersze zebrane, red. B. Kierc, Wrocław 2005, s. 50
M. Łukaszuk-Piekara, „Poemat jest osobą, (…) Poemat jest kimś innym” Rafała Wojaczka, [w:] taż, „Wizje splątane z historiami”. Autobiografia liryczna poety, Lublin 2000, s. 212.
M. Kruszelnicki, Drogi francuskiej heterologii, Wrocław 2008, s. 258.
A. Skrendo, Tadeusz Różewicz i granice literatury. Poetyka i etyka transgresji, Kraków 2002, s. 16-17.
M.M. Szczawiński, Rafał Wojaczek, który był, Katowice 1999, s. 67.
M.M. Szczawiński, Rafał Wojaczek, który był, s. 52.
A. Kapusta, Szaleństwo i metoda. Granice rozumienia w filozofii i psychiatrii, Lublin 2010, s. 38.
R. Wojaczek, Utwory zebrane, wstęp T. Karpowicz, oprac. B. Kierc, Wrocław 1976, s. 43.
M. Janion, Posłowie. Na statku szaleńców, [w:] J. Krzysztoń, Obłęd, Warszawa 2005, s. 934.
Ph. Lejeune, Wariacje na temat pewnego paktu. O autobiografii, red. R. Lubas-Bartoszyńska, przekład zbiorowy, Kraków 2001, s. 22, 36.
A. Niewiadomski, Wojaczek: nieuchwytna cielesność, nieuchwytne ciało poezji, „Kresy” 2007, nr 4, s. 75-76.
R. Gentis, Mury szpitala psychiatrycznego, [w:] Transgresje 1. Galernicy wrażliwości, wybór, oprac. i red. M. Janion, S. Rosiek, Gdańsk 1981, s. 57-58
M. Foucault, „Sultifera navis”, [w:] Transgresje 1…, s. 44. 20 Cyt. za: M.M. Szczawiński, Rafał Wojaczek, który był, s. 70, 71
R. Barthes, Fragmenty dyskursu miłosnego, przekład i posłowie M. Bieńczyk, wstęp M.P. Markowski, Warszawa 1999, s. 150.
S. Bereś, K. Batorowicz-Wołowiec, Wojaczek wielokrotny. Wspomnienia, relacje, świadectwa, Wrocław 2008, s. 222.
R. Wojaczek, Sanatorium, Wrocław 2010, s. 75-76.
L. Staff, Wybór poezji, wstęp M. Jastrun, Wrocław 1985, s. 243.
T. Różewicz, Przygotowanie do wieczoru autorskiego, Warszawa 1977, s. 28.
K. Kuczyńska-Koschany, Rimbaud: „Lettres du Voyant” czytane hermeneutycznie, [w:] Hermeneutyka i literatura. Ku nowej koiné, red. K. Kuczyńska-Koschany, M. Januszkiewicz, Poznań 2006, s. 286.
A. Rimbaud, Wiersze. Sezon w piekle. Iluminacje. Listy, wybór, oprac., posłowie A. Międzyrzecki, Kraków 1993, s. 301, 302.
S. Barańczak, Ironia i harmonia. Szkice o najnowszej literaturze polskiej, Warszawa 1973, s. 94.
R. Cudak, Inne bajki. W kręgu liryki Rafała Wojaczka, Katowice 2004, s. 103
M. Foucault, Powiedziane, napisane. Szaleństwo i literatura, wybór i oprac. T. Komendant,
przekład zbiorowy, posłowie M.P. Markowski, Warszawa 1999, s. 9.
S. Skorupka, Słownik frazeologiczny języka polskiego, Warszawa 1987, t. 1-2, s. 382, 393.
B. Przymuszała, Szukanie dotyku. Problematyka ciała w polskiej poezji współczesnej, Kraków 2006, s. 326-327.
License
Authors
Authors of texts accepted for publication in Przestrzenie Teorii are required to complete, sign and return to the editor's office the Agreement for granting a royalty-free license to works with a commitment to grant a CC sub-license.
Under the agreement, the authors of texts published in Przestrzenie Teorii grant the Adam Mickiewicz University in Poznań a non-exclusive, royalty-free license and authorize the use of Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) Creative Commons sub-license.
The authors retain the right to continue the free disposal of the work.
Users
Interested Internet users are entitled to use works published in Przestrzenie Teorii since 2015, for non-commercial purposes only, under the following conditions:
- attribution - obligation to provide, together with the distributed work, information about the authorship, title, source (link to the original work, DOI) and the license itself.
- no derivatives - the work must be preserved in its original form, without the author's consent it is not possible to distribute the modified work, such as translations, publications, etc.
Copyrights are reserved for all texts published before 2015.
Miscellaneous
Adam Mickiewicz University in Poznań retains the right to magazines as a whole (layout, graphic form, title, cover design, logo etc.).