Keywords
object-oriented ontology
Olga Tokarczuk
tincture
hallucinogenic effects
How to Cite
Abstract
The article analyzes Olga Tokarczuk’s novel The Empusium (Empuzjon), applying actionnetwork theory (Bruno Latour) or object-oriented ontology (Graham Harman). The focus is on the Schwärmerei tincture; on the one hand, this appears as an objectprop aiding in the treatment of tuberculosis; on the other, it possesses its own agency. The author examines the reciprocal relationships between this object and its environment, particularly its connections with the different characters. Viewed in the light of the anthropology of religion, the magical and narcotic properties of the tincture serve as an example of experiencing altered states of consciousness. The change in the perception of reality allows for the blurring of boundaries between binary oppositions: transcendent–material, culture-nature, living–dead, human–non-human, which are at the core of anthropocentrism.
References
Abriszewski K., Poznanie, zbiorowość, polityka. Analiza teorii aktora-sieci Bruno Latoura, Kraków 2008.
Abriszewski K., Teoria Aktora-Sieci Bruno Latoura, „Teksty Drugie” 2007, nr 1–2, s. 113–126.
Adams J., Hideous Absinthe. A History of the Devil Bottle, London 2004.
Barański J., Świat rzeczy. Zarys antropologiczny, Kraków 2007.
BrachCzaina J., Bogini. Neolityczne zabytki Malty i Gozo, [w:] Od kobiety do mężczyzny i z powrotem. Rozważania o płci w kulturze, red. J. BrachCzaina, Białystok 1997, s. 15–45.
Bryant L.R., The Democracy of Objects, Ann Arbour 2011. DOI: https://doi.org/10.3998/ohp.9750134.0001.001
Domańska E., O zwrocie ku rzeczom we współczesnej humanistyce (ku historii nieantropocentrycznej), „Roczniki Dziejów Gospodarczych i Społecznych” 2005, t. LXV, s. 7–23.
Domańska E., The Return to Things, „Archeologia Polona” 2006, vol. 44, s. 171–185.
Eliade M., Okultyzm, czary, mody kulturalne. Eseje, przeł. I. Kania, Kraków 1992.
Eliade M., Szamanizm i archaiczne techniki ekstazy, przeł. K. Kocjan, Warszawa 1994.
Felski R., Latour i literaturoznawstwo, przeł. T.S. Markiewka, „Teksty Drugie” 2021, nr 2, s. 204–213. DOI: https://doi.org/10.18318/td.2021.2.12
Harman G., Książę sieci. Bruno Latour i metafizyka, przeł. G. Czemiel, M. Rychter, Warszawa 2016.
Harman G., Traktat o przedmiotach, przeł. M. Rychter, Warszawa 2013.
Kijowski A.T., A kiedy strzelba wypali… (Poetyka rekwizytu), „Teksty: Teoria Literatury, Krytyka, Interpretacja” 1977, nr 1 (31), s. 68–88.
Knappett C., Thinking Through Material Culture. An Interdisciplinary Perspective, Philadelphia 2005. DOI: https://doi.org/10.9783/9780812202496
Kopytoff I., Kulturowa biografia rzeczy – utowarowienie jako proces, przeł. E. Klekot, [w:] Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej, red. M. Kempny, E. Nowicka, Warszawa 2003, s. 249–274.
Latour B., Splatając na nowo to, co społeczne. Wprowadzenie do teorii aktora-sieci, przeł. K. Abriszewski, A. Derra, Kraków 2005.
Lubecki M., Grahama Harmana ontologia przedmiotu poczwórnego, „Estetyka i Krytyka” 2013, nr 2 (29), s. 221–230.
Ludzie w świecie przedmiotów, przedmioty w świecie ludzi. Antropologia wobec rzeczy, red. A. Rybus, M.W. Kornobis, Warszawa 2016.
Majbroda K., Zredefiniować rzecz. Antropologia kulturowa wobec zwrotu ku materialności, „Tematy z Szewskiej” 2016, nr 1 (17), s. 7–14.
Malinowski B., Mit, magia, religia, [w:] tegoż, Dzieła, t. VII, przeł. B. Leś, D. Praszałowicz, Warszawa 1990.
Marzec A., Antropocień. Filozofia i estetyka po końcu świata, Warszawa 2021.
Olsen B., W obronie rzeczy. Archeologia i ontologia przedmiotów, przeł. B. Shallcross, Warszawa 2013.
Rzeczy i ludzie. Humanistyka wobec materialności, red. J. Kowalewski, W. Piasek, M. Śliwa, Olsztyn 2008.
Sartre J.P., Byt i nicość. Zarys ontologii fenomenologicznej, przeł. J. Kiełbasa, P. Mróz, R. Abramciów i in., Kraków 2007.
Tokarczuk O., Empuzjon. Horror przyrodoleczniczy, Kraków 2022.
Waligóra K., Rzeczy i aktorzy, „Didaskalia” 2014, nr 123, s. 72–78.
Wróbel Sz., Otchłań przedmiotu. O filozofii, która nie jest już strażniczką bytu, [w:] G. Harman, Traktat o przedmiotach, Warszawa 2013, s. XI–LV.
License
Copyright (c) 2025 Maria Zielniewicz
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Authors
Authors of texts accepted for publication in Przestrzenie Teorii are required to complete, sign and return to the editor's office the Agreement for granting a royalty-free license to works with a commitment to grant a CC sub-license.
Under the agreement, the authors of texts published in Przestrzenie Teorii grant the Adam Mickiewicz University in Poznań a non-exclusive, royalty-free license and authorize the use of Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) Creative Commons sub-license.
The authors retain the right to continue the free disposal of the work.
Users
Interested Internet users are entitled to use works published in Przestrzenie Teorii since 2015, for non-commercial purposes only, under the following conditions:
- attribution - obligation to provide, together with the distributed work, information about the authorship, title, source (link to the original work, DOI) and the license itself.
- no derivatives - the work must be preserved in its original form, without the author's consent it is not possible to distribute the modified work, such as translations, publications, etc.
Copyrights are reserved for all texts published before 2015.
Miscellaneous
Adam Mickiewicz University in Poznań retains the right to magazines as a whole (layout, graphic form, title, cover design, logo etc.).