Słowa kluczowe
exile
steppe
landscape
observational-participatory landscape
photogénie
postcolonial discourse
Jak cytować
Abstrakt
The article is an attempt to analyze the strategy used in Robert Gliński’s film All That Really Matters… that consists of depicting the steppe landscape in close connection with the post-traumatic narrative. The steppe landscape is presented as a topographic space of exile, and at the same time, due to the photogénie factor, it constitutes an element that aesthetically softens the impact of this film on the viewer as an example of a post-traumatic work. Using the landscape as part of the observation al-participatory tactics, the director also tried to highlight the meanings given to the depiction of the vast spaces of the steppe, which are justified by the original memories of the main character – Ola Watowa, as referring to transcendent meanings. An important aspect of the aforementioned strategy of depicting the landscape was also treating it as a “medium” of the Kazakh culture, which allowed for emphasizing the common experience of historical trauma both among them and the exiles.
Bibliografia
Applebaum A., Czerwony głód, Warszawa 2018.
Aumont J., Les théorie des cinéastes, Paris 2002.
Berkovits E., God, Man and History, Jerusalem 2004.
Berleant A., Art and Engagment, Philadelphia 1991.
Berleant A., Living in the Landscape. Toward an Aesthetics of Environment, Lawrence 1997.
Buber M., Droga człowieka według nauczania chasydów, przeł. G. Zlatkes, Warszawa 2004.
Chyb M., Bliżej Azji, „Kino” 1992, nr 2.
Ciarka R., Wierność sobie (wywiad z Robertem Glińskim), „Kwartalnik Filmowy” 1993, nr 1.
Copik I., Film i krajobraz w perspektywie geografii kulturowej, „Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego” 2023, t. 49.
Crownshaw R., The Afterlife of Holocaust Memory in Contemporary Literature and Culture, Basingstoke 2010. DOI: https://doi.org/10.1057/9780230294585
Czapski J., Na nieludzkiej ziemi, Paryż 1949.
Demidowicz K., Kawior, melony i szampan (rozmowa z Markiem Nowowiejskim, producentem filmu „Wszystko, co najważniejsze…”), „Film” 1993, nr 17.
Elior R., Jewish Mysticism, The Infinite Expression of Freedom, Oxford–Portland, Oregon 2010.
Frydryczak B., Krajobraz. Od estetyki „the picturesque” do doświadczenia topograficznego, Poznań 2013.
Frydryczak B., Salwa M., O doświadczeniu krajobrazu. Wprowadzenie, [w:] Krajobraz i doświadczenie, red. B. Frydryczak, M. Salwa, Łódź 2019. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323536758.pp.143-156
Gawryś A., Meandry współautorstwa: przypadek Oli Watowej, [w:] Artyst(k)a: obecność i tożsamość: manifestacje podmiotowości w gestach i procesach twórczych, red. M. Popiel, K. Węgrzyn, M. Kustera, Kraków 2018.
Gluza Z., Odkrycie Karty. Niezależna strategia pamięci (oprac. dokumentacji A. Dębska), Warszawa 2012.
Gorlewska P., Kino postradzieckie. Trauma doświadczenia sowieckiego w rosyjskich filmach fabularnych po 1990 roku, Kraków 2021.
Hirsch J., Afterimage. Film, Trauma, and the Holocaust, Philadelphia 2004.
Hirsch J., Postmodernizm, drugie pokolenie i międzykulturowe kino posttraumatyczne, przeł. T. Bilczewski, A. Kowalcze-Pawlik, [w:] Antologia studiów nad traumą, red. T. Łysak, Kraków 2015.
https://archiwum.ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/konkursy-i-nagrody/nagroda-kustosz-pamieci/2012/24280,Stowarzyszenie-Memorial.html (dostęp: 10.02.2025).
https://web.archive.org/web/20160320042931/http:/ksiegarnia.karta.org.pl/Seria__INDEKS_REPRESJONOWANYCH/c1000012 (dostęp: 10.02.2025).
Jonas H., Idea Boga po Auschwitz, przeł. G. Sowiński, Kraków 2003.
Kaplan E.A., Wang B., Introduction: From Traumatic Paralysis to the Force Field of Modernity, [w:] Trauma and Cinema: Cross-cultural Explorations, red. E.A. Kaplan, B. Wang, Hongkong 2008.
Kita B., Fotogeniczność akwatycznych pejzaży w twórczości Romana Polańskiego, [w:] Krajobraz i doświadczenie, red. B. Frydryczak, M. Salwa, Łódź 2019.
Kłoczowski J.A., Hans Jonas o boskiej wszechmocy i niemocy Boga, [w:] H. Jonas, Idea Boga po Auschwitz, przeł. G. Sowiński, Kraków 2003.
Kopiec P., Milczenie Boga. Przykłady żydowskiej i chrześcijańskiej teologii Holokaustu (Paul van Buren i Richard L. Rubenstein), „Przegląd Humanistyczny” 2019, nr 3. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.5992
Lévinas E., Trudna wolność. Eseje o judaizmie, przeł. A. Kuryś, Gdynia 1991.
Lorenc I., Estetyczne badania nad krajobrazem w świetle przeobrażeń współczesnej humanistyki. Ku fenomenologii krajobrazu, [w:] Krajobraz i doświadczenie, red. B. Frydryczak, M. Salwa, Łódź 2019.
Loska K., Przymus powtarzania i trauma historyczna. Filmowe obrazy rzezi nankińskiej, „Kwartalnik Filmowy” 2017, nr 97–98. DOI: https://doi.org/10.36744/kf.2091
Łysak T., Od kroniki do filmu posttraumatycznego – filmy dokumentalne o Zagładzie, Warszawa 2016. DOI: https://doi.org/10.4000/books.iblpan.3671
Łysak T., Trauma – od genealogii pojęcia do studiów nad traumą, [w:] Antologia studiów nad traumą, red. T. Łysak, Kraków 2015.
Micińska A., Gazda J., Powracamy do filmu „Wszystko, co najważniejsze…”, z Andrzejem Watem rozmawiają Anna Micińska i Janusz Gazda, „Kwartalnik Filmowy” 1993, nr 2.
Mistrz Eckhart, Dzieła wszystkie, t. 1–5, przeł. W. Szymon, Poznań 2020.
Mitchell W.J.T., Landscape and Power, Chicago–London 2002.
Moltmann J., Bóg nadziei, przeł. W. Góźdź, Lublin 2006.
Nachman z Bracławia, Puste krzesło. Odnaleźć radość i nadzieję, przeł. J. Moderski, Poznań 1996.
Pawlicki M., Łowca jeleni, „Film” 1992, nr 26.
Roszak P., Żyć w cieniu pytań, Antropologiczne przesłanie Expositio super Iob św. Tomasza z Akwinu, „Biblica et Patristica Thoruniensia” 2013, nr 6. DOI: https://doi.org/10.12775/BPTh.2013.007
Rubenstein R. L., After Auschwitz. History, Theology and contemporary Judaism, London 1992. DOI: https://doi.org/10.56021/9780801842849
Scholem G., Mistycyzm żydowski i jego główne kierunki, przeł. I. Kania, Warszawa 2007.
Singer M., Żydowska teologia po Auschwitz w Ameryce, https://cdim.pl/teksty/michael--signer-zydowska-teologia-po-auschwitz-w-ameryce/ (dostęp: 10.02.2025).
Sobiecka-Awdziejczyk E., W stepie Kazachstanu (O filmie „Wszystko, co najważniejsze…” mówi Robert Gliński), „Film” 1992, nr 47.
Sobolewski T., Co mówi Kazachstan, „Kino” 1993, nr 1.
Sumik R., Wszystko, co najważniejsze… (Sprawozdanie z produkcji), „Film” 1991, nr 41.
Watowa O., Wszystko, co najważniejsze…, Warszawa 1990.
Watowa O., Wszystko, co najważniejsze…, Warszawa 2011.
Watowa O., Wszystko, co najważniejsze… Rozmowy z Jackiem Trznadlem, London 1984.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Daria Mazur
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie „Przestrzeniach Teorii” są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.
Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie „Przestrzeniach Teorii” udzielają Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0).
Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.
Autorzy, którzy wykorzystują w swoim tekście cudze utwory (np. ilustracje, fotografie) proszeni są o dostarczenie do redakcji czasopisma zgodę na publikację od uprawnionych podmiotów.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych po 2015 roku „Przestrzeniach Teorii” tylko w calach niekomercyjnych, pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2015 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).