Abstrakt
The assumption adopted in the article is the ambiguous status of the film landscape and its borderline identity, which results from its location ‘between’ the screen (the image) and the film set (the real place/environment). This understanding of the landscape confirms and at the same time reinforces the contemporary phenomenon of set-jetting, a phenomenon defined as the tendency to visit locations known from different films and series. This study seeks to answer the questions: What is set-jetting as a cultural practice? In what sense is it a new version of well-known cultural tourism, and in what sense is it a typical product of consumer culture, part of a networked circulation of images? How does set-jetting affect real places and local communities? What are contemporary tourist sites, how much fiction and how much reality are in them, to what extent do they contain an authentic story about a place, and to what extent secondary, individualised fabulations. The final aim of the discussion is an attempt to identify the types of landscape practice by contemporary viewers/tourists.
Bibliografia
Bauman Z., Konsumowanie życia, przeł. M. Wyrwas-Wiśniewska, Kraków 2009.
Beeton S., Understanding Film-inducted Tourism, „Tourism Analysis” 2006, t. 11. DOI: https://doi.org/10.3727/108354206778689808
Bieńkowska-Gołasa W., Film tourism in the promotion of selected tourist destinations, „Acta Scientiarum Polonorum. Oeconomia” 2018, nr 17. DOI: https://doi.org/10.22630/ASPE.2018.17.4.46
Boym S., Nostalgia jako źródło cierpień, przeł. I. Boruszkowska, „Ruch Literacki” 2019, r. 60, z. 1. DOI: https://doi.org/10.24425/rl.2018.124791
Ciszewska E., Postfilmowa Łódź i spojrzenie turysty. Sposoby wykorzystywania filmowych walorów miasta w przedsięwzięciach biznesowych i niekomercyjnych, „Panoptikum” 2016, nr 16.
Conley T., Introduction, [w:] idem, Cartographic Cinema, Minneapolis 2007.
Copik I., Film i krajobraz w perspektywie geografii kulturowej, „Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego” 2023, nr 49.
Croy G., Heitmann S., Tourism and Film, [w:] Research Themes for Tourism, red. P. Robinson, S. Heitmann, P. Dieke, Cambridge 2011. DOI: https://doi.org/10.1079/9781845936846.0188
Filipczak M., Trend na set jetting. Wybierając kierunek wakacji, 70 proc. turystów w wieku 20–40 lat inspiruje się filmami, „Gazeta Wyborcza”, dodatek „Wysokie Obcasy”, 29.06.2024, https://www.wysokieobcasy.pl/akcje-specjalne/7,158911,31090272, set-jetting-na-fali-wybierajac-kierunek-wakacji-70-proc-turystow.html (dostęp: 20.02.2025).
Global Travel Trends 2024, https://www.americanexpress.com/en-gb/travel/discover/get-inspired/global-travel-trends-en-gb (dostęp: 20.02.2025).
Grębos M., Badania postaw nostalgicznych konsumentów wobec marek, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu” 2016, nr 460.
Heitmann S., Authenticity in Tourism, [w:] Research Themes for Tourism, red. P. Robinson, S. Heitmann, P. Dieke, Cambridge 2011. DOI: https://doi.org/10.1079/9781845936846.0045
Helman A., Filmoznawstwo wobec antropologii kultury, [w:] Film: tekst i kontekst, red. A. Helman, W. Godzic, Katowice 1982.
Iwasiński Ł., Społeczeństwo konsumpcyjne w ujęciu Zygmunta Baumana, „Kultura i Społeczeństwo” 2015, nr 4. DOI: https://doi.org/10.35757/KiS.2015.59.4.1
Joliveau T., Connecting Real and Imaginary Places through Geospatial Technologies: Examples from Set-jetting and Art-oriented Tourism, „The Cartographic Journal” 2009, t. 46, nr 1. DOI: https://doi.org/10.1179/000870409X415570
Kelly G., Set Jetting, „The New York Post”, 19.02.2008, https://nypost.com/2008/02/19/set-jetting-2/ (dostęp: 20.02.2025).
Lefebvre M., Between setting and landscape in the cinema, [w:] Landscape and film, red. M. Lefebvre, New York 2006. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203959404
Lubelski T., Lumière i Méliès: fotograf i iluzjonista inicjują kinematograf, [w:] Historia kina, t. 1: Kino nieme, red. T. Lubelski, I. Sowińska, R. Syska, Kraków 2012.
Miś J., Wystarczyło dać u siebie nakręcić słynny film. Liczba turystów wzrosła ponad dwukrotnie, https://tygodnik.interia.pl/news-wystarczylo-dac-u-siebie-nakrecic--slynny-film-liczba-turysto,nId,7011088 (dostęp: 20.02.2025).
Soja E., Thirdspace: Expanding the Scope of the Geographical Imagination, [w:] Human Geography Today, red. D. Massey, J. Allen, P. Sarre, Polity, Cambridge 1999.
Tucki A., Turystyka filmowa – wybrana problematyka badawcza, „Barometr Regionalny” 2016, t. 14, nr 2. DOI: https://doi.org/10.56583/br.613
Ziarkowski D., Jaki potencjał dla turystyki kulturowej kryje literatura?, „Turystyka Kulturowa” 2023, nr 129.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Ilona Copik
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie „Przestrzeniach Teorii” są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.
Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie „Przestrzeniach Teorii” udzielają Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0).
Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.
Autorzy, którzy wykorzystują w swoim tekście cudze utwory (np. ilustracje, fotografie) proszeni są o dostarczenie do redakcji czasopisma zgodę na publikację od uprawnionych podmiotów.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych po 2015 roku „Przestrzeniach Teorii” tylko w calach niekomercyjnych, pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2015 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).