Abstrakt
The article presents an analysis of Esther Kinsky’s novel Rombo in terms of sensory geography and research on the relationship between the sense of hearing and the landscape. The aim was to show that the earthquake enabled a consciously polysensory experience of the landscape of the valley below Monte Canin, and therefore its perception both before and after the 1976 events in the province of Udine in northern Italy was taken into account. Given the nature of the event and its aftermath, it was also important to look at the haptics present in the literary characters’ relationship to the landscape. The analysis underscores the inextricable link between the various senses (primarily hearing, touch and sight) and the experience of the landscape.
Bibliografia
Barcz A., Odra – rzeka ekoparadygmatyczna, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” 2017, nr 30, s. 221–235. DOI: https://doi.org/10.14746/pspsl.2017.30.10
Berleant A., Wrażliwość i zmysły. Estetyczna przemiana świata człowieka, przeł. S. Stankiewicz, Kraków 2011.
Bernat S., Toponofilia. W poszukiwaniu harmonii krajobrazu dźwiękowego, „Ethos. Kwartalnik Instytutu Jana Pawła II KUL” 2013, nr 4, s. 235–251.
Deleuze G., Guattari F., Tysiąc plateau, tłumaczenie zbiorowe, Warszawa 2015.
Elemental Ecocriticism. Thinking with Earth, Air, Water, and Fire, red. J.J. Cohen, L. Duckert, Minneapolis–London 2015.
Fisher J., Relational Sense: Towards a Haptic Aesthetics, „Parachute” 1997, nr 87, s. 4–11.
Frydryczak B., Zmysły w krajobrazie, „Estetyka i Krytyka” 2016, nr 3, s. 9–22.
Frydryczak B., Zmysły w krajobrazie, Łódź 2020.
Kinsky E., Rombo, przeł. Z. Sucharska, Okoniny 2024.
Krajobrazy. Antologia tekstów, red. B. Frydryczak, D. Angutek, Poznań 2014.
Kunce A., Katastrofa, czyli na ruinach zadomowienia, „Kultura Współczesna” 2020, nr 2, s. 146–166.
Paterson M., „W jaki sposób dotyka nas świat”: estetyka haptyczna, przeł. M. Kmiecik, „Ruch Literacki” 2020, nr 2, s. 181–212. DOI: https://doi.org/10.24425/rl.2020.133847
Ryba F., Węzeł i supeł. Od metaforyzacji do materioforyzacji dyskursów teoretycznych, „Pamiętnik Teatralny” 2022, nr 4, s. 85–104. DOI: https://doi.org/10.36744/pt.1282
Rybicka E., Geopoetyka. Miejsce i przestrzeń we współczesnych teoriach i praktykach literackich, Kraków 2014.
Rybicka E., Krajobraz po transformacji, „Teksty Drugie” 2023, nr 2, s. 203–227. DOI: https://doi.org/10.18318/td.2023.2.12
Rybicka E., Pustynia Błędowska. Krajobraz po katastrofie, żywioły i narracje lokalne, [w:] Środowiska industrialne/postindustrialne zależności (w literaturze i kulturze polskiej od XIX do XX wieku), red. L. Sadzikowska, M. Tomczok, P. Tomczok, Kraków 2023, s. 127–143.
Schafer R.M., Muzyka środowiska, przeł. D. Gwizdalanka, „Res Facta” 1982, nr 9, s. 288-315.
Smolińska M., Haptyczność poszerzona. Zmysł dotyku w sztuce polskiej drugiej połowy XX i początku XXI wieku, Kraków 2020.
Tabaszewska J., Katastrofy afektywne. Kategoria katastrofy w dyskursie ekokrytycznym i afektywnym – wstępne rozpoznania, [w:] Poetyki ekocydu: historia, natura, konflikt, red. A. Ubertowska, D. Korczyńska-Partyka, E. Kuliś, Warszawa 2019, s. 23–40.
The Routledge Handbook of Literature and Space, red. R.T. Tally Jr, London 2017.
Wojnowski K., Pożyteczne katastrofy, Kraków 2016.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Paulina Feliksik
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie „Przestrzeniach Teorii” są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.
Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie „Przestrzeniach Teorii” udzielają Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0).
Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.
Autorzy, którzy wykorzystują w swoim tekście cudze utwory (np. ilustracje, fotografie) proszeni są o dostarczenie do redakcji czasopisma zgodę na publikację od uprawnionych podmiotów.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych po 2015 roku „Przestrzeniach Teorii” tylko w calach niekomercyjnych, pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2015 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).