Abstrakt
Zmieniająca się rzeczywistość oraz wyzwania, z jakimi mierzą się współcześni nauczyciele, powodują konieczność udzielania im wsparcia w sferze pedagogicznej, terapeutycznej, społecznej i etycznej. To, co w zawodach takich jak praca socjalna czy pomoc terapeutyczna stanowi standard – a więc superwizja – w edukacji wciąż nie jest powszechnie stosowane (Rutkowska, 2023, s. 10). Celem artykułu jest przedstawienie teoretycznych podstaw superwizji oraz analiza sposobów jej wprowadzania do edukacji, co stanowi wprowadzenie do dalszych badań autorki w tym zakresie. Artykuł ma charakter teoretyczno-przeglądowy z elementami polemiki. Autorka omawia istotę superwizji w psychoterapii i pracy socjalnej oraz podejmuje próbę zdefiniowania pojęcia superwizji w edukacji. Analizuje również możliwości systemowego wprowadzenia superwizji do systemu oświaty oraz korzyści, jakie mogą z tego wynikać.
Bibliografia
Carroll, K. M. (1996). Relapse prevention as a psychosocial treatment: A review of controlled clinical trials. Experimental and Clinical Psychopharmacology, 4(1), 46–54. DOI: https://doi.org/10.1037//1064-1297.4.1.46
Davis, R. T. (2010). Constructing a profession of social work: The role of social work supervision. Revista de Asistenţă Socială, (1), 20–30.
Ekstein, R., & Wallerstein, R. S. (1972). The teaching and learning of psychotherapy (wyd. poprawione). International Universities Press.
Ferreira, M., Grewiński, M., & Reis-Jorge, J. (2014). Superwizja jako instrument rozwoju zawodowego w służbach społecznych (tłum. K. Geletta). Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej.
Gilbert, M. C., & Evans, K. (2004). Superwizja w psychoterapii (tłum. A. Tanalska-Dulęba). Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Hawkins, P., & Shohet, R. (2000). Supervision in the helping professions. Open University Press.
Hess, A. K. (1987). Psychotherapy supervision: Stages, Buber, and a theory of relationship. Professional Psychology: Research and Practice, 18(3), 251–259. DOI: https://doi.org/10.1037//0735-7028.18.3.251
Holloway, E. L. (1995). Clinical supervision: A systems approach. Sage Publications. DOI: https://doi.org/10.4135/9781452224770
Kadushin, A., & Harkness, D. (2014). Supervision in social work (wyd. 5). Columbia University Press. DOI: https://doi.org/10.7312/kadu15176
Kaszyński, H. (2024). Superwizja pracy socjalnej. W kierunku perspektywy uważności na traumę. Praca Socjalna, 39(1), 29–44. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.4906
Krzyszkowski, J. (1997). Elementy organizacji i zarządzania w pomocy społecznej. Omega Praxis.
Madalińska-Michalak, J. (2016). Pasja w pracy nauczycieli osiągających sukcesy zawodowe a potrzeba rozwijania ich kompetencji emocjonalnych. Studia z Teorii Wychowania, 7(4(17)), 13–35.
Mańkowska, B. (2024). Superwizja – jak chronić się przed wypaleniem zawodowym i utratą zdrowia. Wolters Kluwer.
Nowicka, M., & Wzorek, A. (2016). Superwizja w szkole. Model i koncepcja wdrożenia. Ministerstwo Edukacji Narodowej.
O’Donoghue, K. (2003). Restorying social work supervision. Dunmore Press.
Ornacka, K. (2019). W dążeniu do podnoszenia jakości działania w pracy socjalnej. W: K. Frysztacki (red.), Praca socjalna. 30 wykładów (s. 534–552). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Radzio, R. (2023). Świadome i nieświadome wymiary superwizji. W: J. Skowrońska, W. Łodej-Sobańska (red.), Superwizja psychoterapii. Podejście grupowo-analityczne (s. 57–76). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Rothschild, B. (2024). Wsparcie dla wspierających. Jak zapobiegać zmęczeniu współczuciem i traumie zastępczej (tłum. M. Moskal). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Rutkowska, A. (2023). Formy pracy SCWEW – w tym superwizje i zajęcia modelowe. Ośrodek Rozwoju Edukacji.
Rzecznik Praw Dziecka. (2025, 30 kwietnia). Wspierajmy szkołę razem! Uczniowie, nauczyciele i RPD ze wspólną inicjatywą. brpd.gov.pl. https://brpd.gov.pl/2025/04/30/wspierajmy-szkole--razem-uczniowie-nauczyciele-i-rpd-ze-wspolna-inicjatywa/
Sewastianowicz, M. (2025, 30 kwietnia). RPD chce superwizji dla nauczycieli i więcej wolnych dni w roku szkolnym. Prawo.pl. https://www.prawo.pl/oswiata/superwizja-dla-nauczycieli-i-wiecej-dni-wolnych,532757.html
Siemionow, J. (2024). Superwizja w edukacji: nowy model wsparcia i rozwoju zawodowego nauczycieli. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, 43(2), 75–87. DOI: https://doi.org/10.17951/lrp.2024.43.2.75-87
Sullivan, S., & Glanz, J. (2013). Supervision that improves teaching and learning: Strategies and techniques. Corwin Press.
Szmagalski, J. (red.). (2009). Superwizja pracy socjalnej. Zastosowania i dylematy. Instytut Rozwoju Służb Społecznych.
Śliwerski, B. (2010). Myśleć jak pedagog. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593 z późn. zm.). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20040640593/U/D20040593Lj.pdf
Zalas, W. (2018). Superwizja szkolna w zmieniającej się rzeczywistości społecznej. Prace Naukowe Wyższej Szkoły Zarządzania i Przedsiębiorczości z siedzibą w Wałbrzychu, 46(2), 49–66.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Bożena Kanclerz
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.