Abstrakt
Głównym celem napisania niniejszego artykułu było przedstawienie rozpowszechnienia nomofobii wśród studentów. Dotychczasowa literatura wskazuje, że to właśnie młodzi ludzie są szczególnie narażeni na negatywne konsekwencje związane z nadużywaniem technologii. Ponieważ telefon stał się integralną częścią naszego codziennego życia, obserwuje się występowanie nowych zjawisk (takich jak nomofobia czy FOMO), które mogą negatywnie wpływać na dobrostan użytkowników. W przeprowadzonym badaniu postanowiono sprawdzić, czy polscy studenci doświadczają nomofobii oraz czy płeć, wiek, a także typ kierunku studiów (społeczny / niespołeczny) mają związek z poziomem doświadczanej nomofobii. W badaniu wykorzystano kwestionariusz NMP-Q w polskiej adaptacji autorstwa Wojciecha M. Czerskiego oraz pytania dotyczące częstotliwości korzystania z telefonu do różnych celów. Analiza wykazała, że większość respondentów doświadcza nomofobii na średnim poziomie. Co więcej, wyższe wyniki w skali uzyskiwały kobiety, co jest zgodne z wcześniejszymi badaniami. W odniesieniu do wieku respondentów zaobserwowano istotną zależność w wymiarze Rezygnacji z Wygody — im młodszy był badany, tym wyższy uzyskał wynik. Okazało się również, że studenci kierunków społecznych osiągali statystycznie istotnie wyższe wyniki jedynie w wymiarze Rezygnacji z Wygody oraz w ogólnym wyniku skali. W przyszłych badaniach warto uwzględnić dodatkowe zmienne, takie jak samotność, cechy osobowości czy ryzyko depresji, ponieważ mogą one mieć istotny wpływ na doświadczenie i nasilenie nomofobii.
Bibliografia
Abdoli, N., Sadeghi-Bahmani, D., Salari, N., Khodamoradi, M., Farnia, V., Jahangiri, S., Brühl, A. B., Dürsteler, K. M., Stanga, Z., & Brand, S. (2023). Nomophobia (No Mobile Phone Phobia) and psychological health issues among young adult students. European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education, 13(9), 1762–1775. DOI: https://doi.org/10.3390/ejihpe13090128
Adanir, G. A., & Muhametjanova, G. (2024). Nomophobia levels of university students: A comparative study. International Journal of Research in Education and Science, 10(1), 46–61. DOI: https://doi.org/10.46328/ijres.3328
Ahmed, S., Pokhrel, N., Roy, S., & Samuel, A. J. (2019). Impact of nomophobia: A nondrug addiction among students of physiotherapy course using an online cross-sectional survey. Indian Journal of Psychiatry, 61(1), 77–80.
Al-Daihani, S. M. (2018). Smartphone use by students for information seeking. Global Knowledge, Memory and Communication, 67(4–5), 194–208. DOI: https://doi.org/10.1108/GKMC-01-2018-0008
Aldhahir, A., Bintalib, H., Alhotye, M., Alqahtani, J., Alqarni, O., Alqarni, A., Alshehri, K., Alasimi, A., Raya, R., Alyami, M., Naser, A., Alwafi, H., & Alzahrani, E. (2023). Prevalence of nomophobia and its association with academic performance among physiotherapy students in Saudi Arabia: A cross-sectional survey. Journal of Multidisciplinary Healthcare, 16, 2091–2100. DOI: https://doi.org/10.2147/JMDH.S415891
Alhaj, H., Muthana, A., Abdalla, A., Marouf, M., & Awad, N. (2024). How are FOMO and nomophobia linked to symptoms of depression, anxiety and stress among university students? BJPsych Open, 10(1), 16–17. DOI: https://doi.org/10.1192/bjo.2024.104
Argumosa-Villar, L., Boada-Grau, J., & Vigil-Colet, A. (2017). Exploratory investigation of theoretical predictors of nomophobia using the Mobile Phone Involvement Questionnaire (MPIQ). Journal of Adolescence, 56(1), 127–135. DOI: https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2017.02.003
Arpaci, I. (2020). Gender differences in the relationship between problematic internet use and nomophobia. Current Psychology, 41, 6558–6567. DOI: https://doi.org/10.1007/s12144-020-01160-x
Babik, W. (2012). Ekologia informacji katalizatorem równoważenia rozwoju społeczeństwa informacji i wiedzy. Zagadnienia Informacji Naukowej, 100(2), 48–65. https://www.ceeol.com/content-files/document-909026.pdf
Bębas, S. (2023). Cyberzagrożenia a bezpieczne zachowania w Internecie. W: E. Jasiuk, A. Chochowska (red.), Budowanie poczucia bezpieczeństwa w czasach pandemii oraz zagrożenia terroryzmem i wojną (s. 200–219). Oficyna Wydawnicza Uczelni Łazarskiego.
Bhattacharya, S., Bashar, M. A., Srivastava, A., & Singh, A. (2019). Nomophobia: NO MObile PHone phoBIA. Journal of Family Medicine and Primary Care, 8(4), 1297–1300. DOI: https://doi.org/10.4103/jfmpc.jfmpc_71_19
Błachnio, A., Cierzniewska, R., Mosazadeh, H., & Szarota, Z. (2023). Measurement and pedagogical diagnosis of phonoholism among adolescents. Journal of Preschool and Elementary School Education / Multidisciplinary Journal of School Education, 12(2(24)), 165–186. DOI: https://doi.org/10.35765/mjse.2023.1224.08
Borkowska, A. (2023). Uczeń w cyfrowym świecie. Jak projektować działania profilaktyczne w szkole i przedszkolu. Państwowy Instytut Badawczy NASK.
Brzozowski, T. T. (2009). Społeczeństwo informacyjne a gospodarowanie czasem wolnym. Etyczne konsekwencje desakralizacji życia społecznego. Przedsiębiorczość – Edukacja, 5, 69–82. DOI: https://doi.org/10.24917/20833296.5.6
Buksa, Ł. (2023). Fonoholizm i profilaktyka uzależnienia od smartfona u dzieci i młodzieży. Zeszyty Prasoznawcze, 66(1(253)), 77–90. DOI: https://doi.org/10.4467/22996362PZ.23.006.17198
Ceobanu, C. M., Marian, A. L., & Apostolache, R. (2023). Glimpse on 21st century new phobias: A predictive model of nomophobia. Frontiers in Public Health, 11, 1–12. DOI: https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1252099
Copaja-Corzo, C., Aragón-Ayala, C. J., & Taype-Rondan, A. (2022). Nomophobia and its associated factors in Peruvian medical students. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(9), 5006. DOI: https://doi.org/10.3390/ijerph19095006
Cyrklaff-Gorczyca, M., & Kruszewski, T. (2018). Uzależnienie od gier internetowych – opis badania i propozycja korekty postaw (prezentacja z konferencji). Rozprawy Społeczne, 12(4), 46–55. DOI: https://doi.org/10.29316/rs.2018.36
Czerski, W. (2018). Nomofobia – szczególnie groźna odmiana uzależnienia od telefonu komórkowego. Edukacja – Technika – Informatyka, 25(3), 212–217. DOI: https://doi.org/10.15584/eti.2018.3.30
Czerski, W. M. (2021). The Polish adaptation and validation of the Nomophobia Questionnaire (NMP-Q). Alcoholism and Drug Addiction / Alkoholizm i Narkomania, 34(3), 153–176. DOI: https://doi.org/10.5114/ain.2021.111787
Czerski, W. M. (2022). Piętno technologii – nomofobia i FoMO jako przykłady lęków współczesnej młodzieży. Kultura – Społeczeństwo – Edukacja, 22(2), 133–144. DOI: https://doi.org/10.14746/kse.2022.22.06
Daniyal, M., Javaid, S. F., Hassan, A., & Khan, M. A. B. (2022). The relationship between cellphone usage on the physical and mental wellbeing of university students: A cross-sectional study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(15), 9352. DOI: https://doi.org/10.3390/ijerph19159352
Dębski, M., & Bigaj, M. (2019). Młodzi Cyfrowi. Nowe technologie. Relacje. Dobrostan. https://dbamomojzasieg.pl/
Franke, I., & Nawrocki, J. (2023). Młodzi vs Mobile. Wpatrzeni w ekran, czyli o młodych Polakach i technologii mobilnej. Future Mind.
Furmanek, W. (2014). Zagrożenia wynikające z rozwoju technologii informacyjnych. Dydaktyka Informatyki, 9, 20–48.
Galhardo, A., Loureiro, D., Raimundo, E., Massano-Cardoso, I., & Cunha, M. (2020). Assessing nomophobia: Validation study of the European Portuguese version of the Nomophobia Questionnaire. Community Mental Health Journal, 56, 1521–1530. DOI: https://doi.org/10.1007/s10597-020-00600-z
Gawkowski, K. (2018). Wpływy nowoczesnych technologii informatycznych na zdrowie i jakość życia człowieka. Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Technika, Informatyka, Inżynieria Bezpieczeństwa, 6, 185–197. DOI: https://doi.org/10.16926/tiib.2018.06.14
Gezgin, D. M., Hamutoglu, N. B., Sezen-Gultekin, G., & Gemikonakli, O. (2018). Relationship between nomophobia and fear of missing out among Turkish university students. Cypriot Journal of Educational Science, 13(4), 549–561. DOI: https://doi.org/10.18844/cjes.v13i4.3464
Goban-Klas, T., & Sienkiewicz, P. (1999). Społeczeństwo informacyjne. Szanse, zagrożenia, wyzwania. Wydawnictwo Fundacji Postępu Telekomunikacji.
Golka, M. (2008). Bariery w komunikowaniu i społeczeństwo (dez)informacyjne. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Golonka, J. (2020). Mediatyzacja edukacji na poziomie akademickim. Szanse i zagrożenia z perspektywy studentów i pracowników naukowych – wyniki badań własnych. Mediatization Studies, 4, 41–56. DOI: https://doi.org/10.17951/ms.2020.4.41-56
Gurbuz, I. B., & Ozkan, G. (2020). What is your level of nomophobia? An investigation of prevalence and level of nomophobia among young people in Turkey. Community Mental Health Journal, 56, 814–822. DOI: https://doi.org/10.1007/s10597-019-00541-2
Gutiérrez-Puertas, L., Márquez-Hernández, V. V., São-Romão-Preto, L., Granados-Gámez, G., Gutiérrez-Puertas, V., & Aguilera-Manrique, G. (2019). Comparative study of nomophobia among Spanish and Portuguese nursing students. Nurse Education in Practice, 34, 79–84. DOI: https://doi.org/10.1016/j.nepr.2018.11.010
Hessari, H., Busch, P., & Smith, S. (2024). Tackling nomophobia: The influence of support systems and organizational practices. Psychology, Health & Medicine, 30(3), 572–601. DOI: https://doi.org/10.1080/13548506.2024.2417310
Huczek, K. (2023). Cyfrowi tubylcy i cyfrowi imigranci. O społecznych wyzwaniach i zagrożeniach w cyberprzestrzeni. Cybersecurity and Law, 10(2), 414–429. DOI: https://doi.org/10.35467/cal/174954
Jahrami, H., Trabelsi, K., Boukhris, O., Hussain, J. H., Alenezi, A. F., Humood, A., Saif, Z., Pandi-Perumal, S. R., & Seeman, M. V. (2022). The prevalence of mild, moderate, and severe nomophobia symptoms: A systematic review, meta-analysis, and meta-regression. Behavioral Sciences, 13(1), 35. DOI: https://doi.org/10.3390/bs13010035
Jarczyńska, J., & Orzechowska, A. (2014). Siecioholizm i fonoholizm zagrożeniem współczesnej młodzieży. W J. Jarczyńska (red.), Uzależnienia behawioralne i zachowania problemowe młodzieży. Teoria – diagnoza – profilaktyka – terapia (s. 121–148). Wydawnictwo UKW.
Kalaivani, D., & Radhamani, K. (2024). A study on nomophobia among arts and science college students. International Journal of Research and Review, 11. DOI: https://doi.org/10.52403/ijrr.20240724
Kaviani, F., Young, K. L., Robards, B., & Koppel, S. (2020). Nomophobia and self-reported smartphone use while driving: An investigation into whether nomophobia can increase the likelihood of illegal smartphone use while driving. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 74, 212–224. DOI: https://doi.org/10.1016/j.trf.2020.08.024
King, A. L., Valença, A. M., & Nardi, A. E. (2010). Nomophobia: The mobile phone in panic disorder with agoraphobia: Reducing phobias or worsening of dependence? Cognitive and Behavioral Neurology, 23(1), 52–54. DOI: https://doi.org/10.1097/WNN.0b013e3181b7eabc
Klepacki, B., & Walejewska, A. (2017). Historia powstania i wykorzystanie Internetu. Ekonomika i Organizacja Logistyki, 2(3), 37–48. DOI: https://doi.org/10.22630/EIOL.2017.2.3.24
Kołodziejczyk, E., & Rożniakowska-Kłosińska, M. (2015). Technologie informacyjno-komunikacyjne a oczekiwania i umiejętności użytkowników bibliotek akademickich: na przykładzie Biblioteki Politechniki Łódzkiej. W Biblioteki bez użytkowników...? V Ogólnopolska Konferencja Naukowa, Supraśl, 14–16 września 2015.
Konarska, K., & Urbaniak, P. (2019). Media a społeczeństwo. W K. Konarska & P. Urbaniak (red.), Media a społeczeństwo. Współczesne problemy i wyzwania (s. 7–14). Uniwersytet Wrocławski.
Krztoń, W. (2015). XXI wiek - wiekiem społeczeństwa informacyjnego. Modern Management Review, 20(3), 101–112. DOI: https://doi.org/10.7862/rz.2015.mmr.38
Lange, R., Wrońska, A., Ładna, A., i in. (2023). Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców. NASK - Państwowy Instytut Badawczy. https://www.nask.pl/pl/raporty/raporty/5315,Raport-quotNastolatki-30quot.html
Nowak, J. S. (2008). Społeczeństwo informacyjne - geneza i definicje. W P. Sienkiewicz & J. S. Nowak (red.), Społeczeństwo informacyjne. Krok naprzód, dwa kroki wstecz. Polskie Towarzystwo Informatyczne - Oddział Górnośląski. http://delibra.bg.polsl.pl/Content/24702/BCPS_28204_2008_Spoleczenstwo-inform.pdf
Osmańska-Furmanek, W., & Furmanek, M. (2006). Technologie informacyjne w edukacji. W B. Śliwerski (red.), Pedagogika, t. 3, Subdyscypliny wiedzy pedagogicznej. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Pazderska, A. (2021). Internetowa aktywność młodych dorosłych – raport z badań empirycznych. Świat Idei i Polityki, 20(1).
Pyżalski, J., Zdrodowska, A., Tomczyk, Ł., & Abramczuk, K. (2019). Polskie badanie EU Kids Online 2018. Najważniejsze wyniki i wnioski. Wydawnictwo Naukowe UAM.
Qutishat, M., Lazarus, E. R., Razmy, A. M., & Packianathan, S. (2020). University students’ nomophobia prevalence, sociodemographic factors and relationship with academic performance at a university in Oman. International Journal of Africa Nursing Sciences, 13, 100206. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ijans.2020.100206
Ruben, R. E. (2022). Nomophobia and FOMO syndrome: Are they 21st century occupational diseases? Psychology and Psychotherapy Research Study, 5(5). DOI: https://doi.org/10.31031/PPRS.2022.05.000625
Seweryn, R. (2017). Technologie informacyjne i komunikacyjne – wprowadzenie w problematykę. W J. Berbeka & K. Borodako (red.), Technologie informacyjne i komunikacyjne na rynku turystycznym (s. 11–13).
Spitzer, M. (2016). Cyberchoroby: Jak cyfrowe życie rujnuje nasze zdrowie. Dobra Literatura.
Tomaszewska, A. W. (2013). Dostęp do technologii informacyjno-komunikacyjnych w społeczeństwie informacyjnym. Przykład polskich regionów. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica, 290, 23–37. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6018.290.02
Tuco, K. G., Castro-Diaz, S. D., Soriano-Moreno, D. R., & Benites-Zapata, V. A. (2023). Prevalence of nomophobia in university students: A systematic review and meta-analysis. Healthcare Informatics Research, 29(1), 40–53. DOI: https://doi.org/10.4258/hir.2023.29.1.40
Vagka, E., Gnardellis, C., Lagiou, A., & Notara, V. (2023). Prevalence and factors related to nomophobia: Arising issues among young adults. European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education, 13, 1467–1476. DOI: https://doi.org/10.3390/ejihpe13080107
Warzecha, K. (2018). Technologie informacyjno-komunikacyjne wykorzystywane przez młodzież – szanse i zagrożenia. Studia Ekonomiczne/Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach. Ekonomia, 350, 115–136. http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.cejsh-19464f37-31e8-4056-9366-0f2cf39d36c7/c/09.pdf
Witkowska, M. (2020). FOMO i nadużywanie nowych technologii. Poradnik dla rodziców. NASK – Państwowy Instytut Badawczy.
Yildirim, C., Correia, A. P. (2015). Exploring the dimensions of nomophobia: Development and validation of a self-reported questionnaire. Computers in Human Behavior, 49, 130–137. DOI: https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.02.059
Yildirim, C., Sumuer, E., Adnan, M., & Yildirim, S. (2016). A growing fear: Prevalence of nomophobia among Turkish college students. Information Development, 32, 1322–1331. DOI: https://doi.org/10.1177/0266666915599025
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Anna Maria Jazdon
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.