Czy jesteśmy „społeczeństwem honoru”? Rekonstrukcja pojęcia honoru w wybranych orzeczeniach polskich sądów

Main Article Content

Joanna Ptak-Chmiel

Abstrakt

Występowanie honoru jako pewnej szczególnej wartości nie jest czymś wyjątkowym, ograniczonym do granic określonych państw, narodowości czy etniczności. Mimo to w literaturze można odnaleźć rozróżnienie między tzw. społeczeństwami honoru i społeczeństwami zmodernizowanymi. Uważa się, że w „społeczeństwach honoru” honor pełni rolę głównego narzędzia regulacji stosunków społecznych, a w „społeczeństwach zmodernizowanych”, opartych na prawie, jego znaczenie jest zmarginalizowane. Niniejszy artykuł stanowi przyczynek do dyskusji nad adekwatnością omówionego podziału na przykładzie polskiego społeczeństwa. Z racji tego, że istotną cechą wskazanego rozróżnienia jest przeciwstawianie prawa i honoru jako narzędzi regulacji stosunków społecznych, punktem wyjścia analizy problemu jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy w polskim prawie występuje pojęcie „honoru”, a jeżeli tak, jak jest definiowane i w jakim kontekście się pojawia. Ze względu na złożoność tej problematyki, temat artykułu został ograniczony do konkretnego problemu – analizy wybranych wyroków polskich sądów wraz z uzasadnieniami. Przeprowadzone badania pozwoliły na wskazanie przepisów polskiego prawa, które odnoszą się (albo mogą się odnosić) do honoru, a także na stwierdzenie, że zarówno przez sędziów, jak i przez strony postępowań sądowych honor jest uznawany za chronioną prawnie, powszechnie akceptowaną wartość.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Ptak-Chmiel, J. (2018). Czy jesteśmy „społeczeństwem honoru”? Rekonstrukcja pojęcia honoru w wybranych orzeczeniach polskich sądów. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny I Socjologiczny, 80(3), 217-230. https://doi.org/10.14746/rpeis.2018.80.3.17
Dział
* * *

Bibliografia

  1. Appiah, A. (2010), The Honor Code: How Moral Revolutions Happen, W.W. Norton & Company.
  2. Baxter, V., Margavio, A.V. (2010), Honor, self and social reproduction, Journal for the Theory of Social Behaviour 41(2): 121–142.
  3. Berger, P. (1970), On the obsolescence of the concept of honor, European Journal of Sociology 11(2): 339–347.
  4. Bourdieu, P. (2004), Męska dominacja, tłum. L. Kopciewicz, Warszawa.
  5. Cambell, J. (1992), The Greek hero, [w:] Peristiany, J.G., Pitt-Rivers, J. (eds.), Honor and Grace in Anthropology, Cambridge University Press, Cambridge: 129–150.
  6. Cooney, M. (1998), Warriors and Peacemakers. How Third Parties Shape Violence, New York University Press, New York.
  7. Eck van, C. (2003), Purified by Blood: Honour Killings amongst Turks in the Netherlands, Amsterdam University Press, Amsterdam.
  8. Gilmore, D. (ed.), (1987), Honor and shame and the unity of the Mediterranean, American Anthropological Association. Special Publication (Book 22), Washington.
  9. Welchman, L., Hossain, S. (eds.), (2005), ‘Honour’. Crimes, Paradigms, and Violence Against Women, Zed Books, London.
  10. Gill, A. (2014), Introduction: ‘honour’ and ‘honour’-based violence: challenging common assumptions, [w:] Gill, A.K., Strange, C., Roberts, K. (eds.), ‘Honour’ Killing and Violence: Theory, Policy and Practice, Palgrave Macmillan, Basingstoke: 1–23.
  11. Gill, A. (2011), Reconfiguring ‘honour’-based violence as a form of gendered violence, [w:] Idriss, M.M., Abbas,T. (red.), Honour, Violence, Women and Islam, Routledge, Abingdon: 218–231.
  12. Habermas, J. (2002), Teoria działania komunikacyjnego. Tom II – Przyczynek do krytyki rozumu funkcjonalnego, tłum. A. Kaniowski, Warszawa.
  13. Janssen, J. (2009), Your Honour of Your Life?, Haga.
  14. Latif, Z. (2011), The silencing of women from the Pakistani Muslim Mirpuri community in violent relationships, [w:] Idriss, M.M., Abbas, T. (eds.), Honour, Violence, Women and Islam, Routledge, Abingdon: 29–41.
  15. Nisbett, R., Cohen, D. (1996), Culture Of Honor: The Psychology of Violence in the South, Westview Press, Boulder.
  16. Payton, J. (2011), Collective crimes, collective victims: a case study of the murder of Banaz Mahmod, [w:] Idriss, M.M., Abbas, T. (eds.), Honour, Violence, Women and Islam, Routledge, Abingdon: 67–79.
  17. Pitt-Rivers, J. (1966), Honour and social status, [w:] Peristiany, J. (ed.), Honour and Shame: The Values of Mediterranean Society, University of Chicago Press, Chicago: 19–77.
  18. Radwański, Z. (2003), Prawo cywilne – część ogólna, C.H. Beck, Warszawa.
  19. Sadomski, J. (2011), Ochrona czci (dobrego imienia) w polskim prawie cywilnym i karnym – analiza porównawcza, [w:] Siemaszko, A. (red.), Stosowanie prawa. Księga jubileuszowa z okazji XX-lecia Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości, Wolters Kluwer, Warszawa: 96–160.
  20. Stewart, F.H. (1994), Honor, The Chicago University Press, Chicago.
  21. Weber, M. (2002), Gospodarka i społeczeństwo, tłum. D. Lachowska, WN PWN, Warszawa.
  22. Yeşilgöz, Y., Harchaoui, S. (2003), Eer voor beginners, [w:] Bovenkerk, F., Komen, M., Yeşilgöz, Y. (ed.), Multiculturaliteit in de strafrechtspleging, Haga.