Szanse i zagrożenia u progu emerytury: sytuacja starszego pokolenia w kontekście więzi rodzinnych i solidarności międzypokoleniowej

Main Article Content

Paweł Szymborski

Abstrakt

Celem artykułu jest prezentacja wyników badań dotyczących relacji międzypokoleniowych w związku z sytuacją seniorów u progu wieku emerytalnego i wyzwaniami demograficznymi. Badanie – będące elementem szerszego projektu wielopokoleniowych badań longitudinalnych – obejmowało dwie zbiorowości reprezentujące pokolenie senioralne (60-latkowie) i respondentów w wieku ich dorosłych dzieci (38-40-latkowie). Dzięki temu można było poznać perspektywę obu sąsiadujących ze sobą grup jako ogniwa ciągu genealogicznego pokoleń, rozumianych tu jednak nieco szerzej – jako zbiorowości ukształtowane przez odmienne okoliczności społeczno-kulturowe i reprezentujące odmienny socjalizacyjny efekt: specyficzne wartości, orientacje życiowe, postawy wobec rodziny i zobowiązań rodzinnych czy polityczne poglądy. W centrum zainteresowań pozostaje starsza generacja, a stawiane pytania dotyczą szans bycia zaopiekowanym ze względu na gotowość do takiej pomocy ze strony młodszego pokolenia. W szukaniu odpowiedzi na te pytania skonfrontowane zostały ze sobą a) sytuacja materialna, zdrowotna i rodzinna obu pokoleń, b) zmienne społeczno-demograficzne mogące mieć wpływ na sytuację życiową, c) postawy względem rodziny wskaźnikowe dla solidarności międzypokoleniowej, d) kontekst socjalizacyjny i orientacje życiowe oraz e) subiektywny odbiór świata społecznego. W wyniku przeprowadzonych analiz zidentyfikowano grupy, opierając się głównie na cechach statusowych i demograficznych, do których polityka publiczna (zdrowotna, wspierająca instytucję rodziny), mogłaby szczególnie dostosować ofertę wsparcia.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Szymborski, P. (2021). Szanse i zagrożenia u progu emerytury: sytuacja starszego pokolenia w kontekście więzi rodzinnych i solidarności międzypokoleniowej. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny I Socjologiczny, 83(4), 271-288. https://doi.org/10.14746/rpeis.2021.83.4.18
Dział
* * *

Bibliografia

  1. Bengtson, V.L., Oyama, P.S. (2007). Intergenerational Solidarity: Strengthening Economic and Social Ties. Expert Group Meeting in United Nations Headquarters (23–25 October 2007).
  2. Bengtson, V.L., Roberts R.E.L. (1991). Intergenerational solidarity in aging families: an example of formal theory construction. Journal of Marriage and the Family 53(4): 856–870.
  3. Drozdowski, R. (2012). Solidarność pokoleń – dobrze brzmiący postulat polityki społecznej, z którym ma ona coraz więcej kłopotów. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 74(3): 7–19.
  4. Dykstra P., A., van den Broek T., Muresan C., Haragus M., Haragus P-T., Abramowska-Kmon A., Kotowska I., E. (2013). State-of-the-art report Intergenerational linkages in families. Families and Societies Working Paper Series 1.
  5. Garewicz, J. (1983). Pokolenie jako kategoria socjofilozoficzna. Studia Socjologiczne 1(88): 75–81.
  6. Grotowska-Leder, J., Roszak, K. (2016). Sandwich generation? Wzory wsparcia w rodzinach trzypokoleniowych: na przykładzie mieszkańców dwóch gmin województwa świętokrzyskiego. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
  7. Kotlarska-Michalska, A. (2016). Dylematy towarzyszące realizacji zasad solidarności rodzinnej. Na podstawie relacji między pokoleniami w rodzinie. Studia Socjologiczne 2(225): 167–188.
  8. Kwak, A. (2017). Rodzina na wiele wariantów, ale czy z mniejszym zakresem solidarności? Studia Socjologiczne 2(225): 145–166.
  9. Łuczak, P., Orczyk, J. (2012). Ekonomiczne przesłanki zmian w formach solidarności międzypokoleniowej. Casus opieki długoterminowej w Polsce. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 74(3): 203–216.
  10. Mangen, D.J., Bengtson, V.L., Landry, P.H. (1988). Measurement of intergenerational relations. Newbury Park, Calif.: Sage Publications.
  11. Mannheim, K. (1938). The problem of generations, [w:] Essays on the Sociology of Knowledge. New York: Oxford University Press.
  12. Nyce, S., Sylvester, J., Schieber, J. (2011). Ekonomiczne konsekwencje starzenia się społeczeństw. Warszawa: PWN.
  13. Okólski, M. (2010). Wyzwania demograficzne Europy i Polski. Studia Socjologiczne 4(199): 37–78.
  14. Ossowska, M. (1963). Koncepcja pokolenia. Studia Socjologiczne 2(9): 47–51.
  15. Steiner, A.M., Flechter, P.C. (2017). Sandwich generation caregiving: a complex and dynamic role. Journal of Adult Development 24(2): 133–143.
  16. Szafraniec, K. (2001). Zmiana społeczna przez brak konfliktu pokoleń. Przegląd Socjologiczny 50(1): 13–39.
  17. Szafraniec, K. (2010). Młode pokolenie a nowy ustrój. Warszawa: Wydawnictwo IRWiR PAN.
  18. Szafraniec, K. (2011). Młodzi 2011. Warszawa: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
  19. Szafraniec, K. (2022). Pokolenia i polskie zmiany. Studium socjologiczne na podstawie badań wzdłuż czasu. Wydawnictwa Naukowe PWN [w druku].
  20. Tuijnman A.C. (1989). Recurrent education, earning, and wellbeing: a fifty year longitudinal study of a cohort of Swedish men. Stockholm: Almqvist & Wiksell.
  21. Tobiasz-Adamczyk, B. (2012). Niekorzystne aspekty wieku starszego z perspektywy socjologii medycyny, [w:] M. Zrałek. Przestrzenie starości. Sosnowiec: Oficyna Wydawnicza Humanitas.
  22. Woźniak, Z. (2012). Solidarność międzypokoleniowa w starzejącym się świecie – perspektywy i zagrożenia. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 74(3): 21–63.
  23. Yilmaz, N., Hazer, O., Öztürk, M.S. (2018). Intergenerational solidarity and life satisfaction in elderly. Turkish Journal of Geriatrics 21(3): 429–437.
  24. <https://www.zus.pl/swiadczenia/emerytury/emerytura-dla-osob-urodzonych-po-31-grudnia-1948/emerytura-w-wieku-powszechnym> [dostęp: 10.08.2020].